Lợi ích của vớ nén và đối tượng nên sử dụng

Vớ nén được khuyến khích sử dụng trong nhiều trường hợp, chẳng hạn như:

• Người bị ứ dịch, phù nề ở chân hoặc mắt cá chân.
• Phụ nữ mang thai có nguy cơ giãn tĩnh mạch.
• Người đã trải qua phẫu thuật liên quan đến tĩnh mạch.
• Vận động viên cần phục hồi sau các buổi tập luyện cường độ cao.

Khi mang vào ban ngày, vớ nén giúp giảm sưng, hạn chế cảm giác nặng nề ở chân và hỗ trợ lưu thông máu hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, khi bước vào giấc ngủ, cơ thể thay đổi tư thế: đôi chân thường ở ngang bằng hoặc cao hơn tim, vốn đã thuận lợi cho tuần hoàn máu. Chính vì vậy, đa số chuyên gia khuyên không cần và không nên mang vớ nén khi ngủ, trừ khi có chỉ định đặc biệt từ bác sĩ.

Khi nào bác sĩ khuyên mang vớ nén khi ngủ?

Mặc dù hầu hết trường hợp không cần thiết nhưng có một số tình huống đặc biệt, bác sĩ có thể chỉ định bạn mang vớ nén ngay cả trong lúc ngủ, ví dụ như:

• Loét tĩnh mạch: Các vết loét hở ở chân do máu lưu thông kém.
• Sau phẫu thuật cắt bỏ tĩnh mạch bằng sóng cao tần hoặc laser: Mang vớ giúp hỗ trợ hồi phục và giảm biến chứng.
• Sau phẫu thuật giãn tĩnh mạch: Giữ áp lực ổn định để tránh tái phát.

Trong những tình huống này, vớ nén đóng vai trò như một phần trong phác đồ điều trị chứ không đơn thuần là biện pháp phòng ngừa.

Rủi ro khi mang vớ nén trong lúc ngủ

Nếu bạn tự ý mang vớ nén khi đi ngủ mà không có chỉ định y khoa, có thể gặp phải một số nguy cơ sau:

• Kích ứng da: Vớ quá chật có thể làm da đỏ, ngứa hoặc thậm chí bong tróc.
• Khô da, ngứa rát do bí mồ hôi hoặc chất liệu vải không phù hợp.
• Phản ứng dị ứng với sợi vải tổng hợp.
• Đau, khó chịu do áp lực không được phân bổ đúng.
• Đổi màu da hoặc tụ máu nhẹ.
• Nguy cơ loét da, nhiễm trùng nếu vùng da bị chèn ép quá lâu.
• Ảnh hưởng thần kinh ngoại biên nếu vớ ép mạnh vào các dây thần kinh.
• Sưng ở vị trí khác như ngón chân hoặc đùi vì áp lực bị dồn.

Một nhóm người cần đặc biệt thận trọng chính là những bệnh nhân bệnh động mạch ngoại biên (PAD). Ở họ, động mạch vốn đã hẹp, nên việc ép thêm từ bên ngoài có thể làm máu lưu thông tồi tệ hơn, thậm chí gây biến chứng nguy hiểm.

Ngoài ra, những người ngồi xe lăn lâu dài hoặc có cảm giác giảm ở chân cũng có nguy cơ cao vì họ khó nhận biết sớm khi vớ gây tổn thương.

Mẹo an toàn khi sử dụng vớ nén

Nếu bác sĩ đã khuyến nghị bạn mang vớ nén, hãy ghi nhớ những nguyên tắc sau để đảm bảo an toàn và hiệu quả:

• Chọn đúng mức áp lực: Vớ được phân loại theo đơn vị mmHg (milimet thủy ngân), từ nhẹ đến cao. Chỉ sử dụng đúng mức mà bác sĩ chỉ định.
• Mang đúng chiều cao: Vớ có nhiều loại (đến gối, đến đùi, hoặc trọn chân). Không nên kéo quá cao hoặc gập mép vớ, vì có thể làm nghẽn máu lưu thông.
• Tháo vớ theo hướng dẫn: Thường là tháo vào buổi tối, trước khi đi ngủ. Sau đó rửa sạch và dưỡng ẩm da chân.
• Kiểm tra da thường xuyên: Nếu thấy có vết đỏ, bầm tím hoặc lở loét, ngừng sử dụng và báo cho bác sĩ.
• Giữ vớ sạch sẽ: Nên giặt sau mỗi lần sử dụng, tránh để bẩn vì dễ gây viêm da.
• Thay vớ định kỳ: Trung bình 3–6 tháng cần đổi một đôi mới để đảm bảo độ co giãn và áp lực chính xác.

Các lựa chọn thay thế vớ nén

Nếu cảm thấy vớ nén không thoải mái, đặc biệt là khi ngủ, bạn có thể cân nhắc những lựa chọn khác, tất nhiên cần hỏi ý kiến bác sĩ trước:

• Tubigrip: Dạng băng hỗ trợ hình ống, dễ quấn và cắt theo nhu cầu.
• Quần áo bó sát: Một số loại legging hoặc quần thể thao ôm sát cũng tạo áp lực nhẹ, dễ sử dụng hơn.
• Quần áo bó sát CircAid: Loại vải đặc biệt có thể điều chỉnh lực ép theo ý muốn.
• Băng quấn đàn hồi (băng Ace): Giải pháp truyền thống, có thể kiểm soát lực nén.
• Thiết bị nén khí ngắt quãng (IPC): Máy bơm hơi luân phiên, dùng trong bệnh viện hoặc tại nhà theo chỉ định.
• Thiết bị nén tuần tự (SCD): Hoạt động theo cơ chế tương tự IPC, thường áp dụng cho bệnh nhân sau phẫu thuật.

Tổng kết

Vớ nén mang lại nhiều lợi ích cho đôi chân, từ việc giảm sưng, ngăn ngừa giãn tĩnh mạch cho đến hỗ trợ hồi phục sau phẫu thuật. Tuy nhiên, việc mang chúng khi ngủ thường không được khuyến khích bởi lúc này chân vốn đã ở tư thế thuận lợi cho tuần hoàn máu.

Trong một số trường hợp đặc biệt như loét tĩnh mạch hoặc sau phẫu thuật tĩnh mạch, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng vớ nén ban đêm. Ngoài ra, việc mang vớ không đúng cách có thể dẫn đến rủi ro cho da và hệ tuần hoàn, nhất là ở những người có bệnh lý nền.

Nếu bạn đang phân vân liệu mình có nên mang vớ nén khi ngủ, lời khuyên tốt nhất là hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa mạch máu hoặc tim mạch. Việc sử dụng đúng thời điểm, đúng cách sẽ giúp bạn tận dụng được lợi ích tối đa, đồng thời tránh những rủi ro không mong muốn.

Nguồn dịch/tham khảo: Should You Be Sleeping in Compression Socks? What to Know (Sherri Gordon) – Health

Bạn có thể quan tâm:

• 6 dấu hiệu thiếu folate phổ biến mà bạn nên lưu ý
• 12 thực phẩm hỗ trợ duy trì sức khỏe xương trước quá trình lão hóa ngoài sữa
• 15 loại thực phẩm giúp giảm cortisol tự nhiên: Bí quyết ăn uống để bớt căng thẳng

6 tác dụng của vớ nén đối với sức khỏe

1. Giảm nguy cơ hình thành cục máu đông

Vớ nén đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa và kiểm soát cục máu đông – những khối bán rắn màu đỏ như máu (huyết khối) làm tắc nghẽn mạch máu, ngăn cản lưu thông máu. Vớ nén giúp ngăn ngừa cục máu đông bằng cách nhẹ nhàng bóp chặt chân và thúc đẩy lưu thông máu.

Những thay đổi về áp suất không khí trong quá trình di chuyển bằng máy bay có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT) – một loại cục máu đông ảnh hưởng đến các tĩnh mạch sâu bên trong cơ thể, chẳng hạn như ở chân hoặc xương chậu. Chính vì thế, nhiều người đã chọn mang vớ nén trong các chuyến bay dài để ngăn ngừa những vấn đề này.

2. Ngăn chặn/điều trị/phòng ngừa tái phát loét tĩnh mạch

Loét tĩnh mạch là vết thương hở do các vấn đề về lưu thông máu qua các tĩnh mạch, thường là suy tĩnh mạch. Loét tĩnh mạch là một dạng vết thương lâu lành và có tỉ lệ tái phát cao, gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Các nghiên cứu cho thấy, sử dụng vớ nén đúng cách đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn, điều trị và phòng ngừa loét tĩnh mạch chân. Cụ thể, liệu pháp này giúp hạ huyết áp tĩnh mạch, giảm ứ trệ và viêm tĩnh mạch. Ngoài ra, mang vớ nén cũng giúp kiểm soát các triệu chứng liên quan đến suy tĩnh mạch, từ đó ngăn ngừa tình trạng loét tĩnh mạch.

3. Giảm sưng

Sưng tấy – tình trạng máu và dịch bạch huyết tích tụ ở chân – là triệu chứng phổ biến của suy tĩnh mạch, chấn thương, một số tình trạng sức khỏe nhất định hoặc phẫu thuật. Việc mang vớ nén có thể giúp giảm sưng tấy ở chân bằng cách tạo áp lực lên chân và tĩnh mạch, đẩy phần máu và dịch bị ứ đọng này trở lại phần còn lại của cơ thể, từ đó làm giảm sưng.

4. Ngăn ngừa hội chứng hậu huyết khối

Vớ nén cũng có thể bảo vệ bạn khỏi hội chứng hậu huyết khối – một tình trạng bệnh lý có thể xảy ra như một biến chứng lâu dài của huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT). Tình trạng này có thể gây sưng mãn tính, chuột rút, ngứa, đau và nặng chân.

5. Tăng cường hiệu suất và phục hồi khi tập luyện

Các vận động viên thường mang vớ nén trong khi hoạt động để tăng cường hiệu suất tập luyện và phục hồi. Khi xem xét dữ liệu, các nhà nghiên cứu đã tìm thấy bằng chứng cho thấy phương pháp này có thể làm dịu các cơ bị đau và thúc đẩy quá trình phục hồi nhanh hơn nhờ cải thiện lưu thông máu, tăng cung cấp oxy, làm giảm nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu và có ảnh hưởng tích cực đến hình thái cơ.

6. Hỗ trợ điều trị giãn tĩnh mạch

Bạn có thể cần mang tất nén khi phục hồi sau các phương pháp điều trị giãn tĩnh mạch chân (tĩnh mạch phình to, phồng lên). Sau các phương pháp điều trị như cắt đốt bằng sóng cao tần, xơ cứng và điều trị bằng laser, quần áo bó hay vớ nén có thể giúp kiểm soát tình trạng sưng và khó chịu.

Những nhược điểm tiềm ẩn

Nếu vớ không vừa vặn, chẳng hạn như quá chật, chúng có thể gây bầm tím, ngứa, trầy xước hoặc chảy máu. Theo thời gian, điều này có thể gây loét do tì đè hoặc tổn thương thần kinh, gây ngứa ran, đau và các triệu chứng khác. Vấn đề khá hiếm gặp và thường ảnh hưởng đến những người có cảm giác hạn chế ở chân.

Để đảm bảo an toàn và tính hiệu quả, tốt nhất, bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ về việc có nên sử dụng vớ nén hay không và nên chọn vớ nén nào.

Bạn có thể xem các bài viết có liên quan tại đây:

• 9 cách đơn giản giúp kiểm soát huyết áp mà bạn nên biết
• Say nắng là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, cách khắc phục và phòng ngừa
• 8 loại thực phẩm chống lão hóa mà bạn có thể thêm vào thực đơn thường ngày
• 7 thực phẩm giúp tăng cường trao đổi chất mà bạn nên bổ sung vào chế độ ăn uống thường ngày
• 16 mẹo giảm cân “lười biếng” không cần kiêng khem, càng ăn càng gầy!