Khảo cổ học – BlogAnChoi

13 sự thật thú vị về “Người Băng” Ötzi (Phần 2)

2023-08-20T06:06:11Z

Ötzi là xác ướp có niên đại 5300 năm của một người đàn ông bị sát hại vì bị tên bắn vào lưng. Ngoài biệt danh Ötzi, xác ướp này còn được gọi là “Người Băng” và “Fritz Băng Giá”, mất vào khoảng 40 hoặc 50 tuổi ở thời đại đồ đồng. Dưới đây là 13 sự thật thú vị về “Người Băng” Ötzi, cùng BlogAnChoi tìm hiểu nào.

7. Các công cụ của Ötzi được làm theo công nghệ mới nhất

13 sự thật thú vị về “Người Băng” Ötzi (Ảnh: Internet)

Tại địa điểm phát hiện Ötzi có chứa một số lượng công cụ đa dạng đến đáng ngạc nhiên.

Ötzi có một chiếc rìu lưỡi bằng đồng – cho thấy ông là người có địa vị cao; một con dao găm bằng đá lửa với phần bao làm bằng sợi vỏ cây; một cây cung làm từ gỗ cây thủy tùng. Bao tên của ông được làm từ da hươu với các giá đỡ bằng gỗ màu hạt dẻ, chứa hai mũi tên đã hoàn thành và một tá mũi tên khác còn chưa hoàn thiện. ông có một cái lưới để bắt thỏ và chim, cũng như một cái đĩa bằng đá cẩm thạch có lỗ ở giữa để treo hoặc mang những con gà chết theo. Ngoài ra còn nhiều chiếc thùng hình trụ làm bằng vỏ cây bạch dương, thứ giữ cho than hồng nóng trong nhiều giờ để ông có thể nhanh chóng nhóm lửa. Răng của ông bị mòn rất rõ ở bên trái, có nghĩa là Ötzi có thể đã dùng miệng để giúp làm đồ da. Tóc của “Người Băng” chứa hàm lượng thạch tín cao cho thấy ông thường xuyên luyện quặng để tạo ra đồng.

8. Ötzi là một võ sĩ

13 sự thật thú vị về “Người Băng” Ötzi

Ötzi thấp và chắc nịch, cao khoảng 1m57 và nặng khoảng 61kg, chân khỏe. Những vết thương bên ngoài thân cho thấy ông đã tham gia chiến đấu: một số vết gãy trên xương sườn bên phải đã lành, vết thương cho thấy ông bị đánh vào đầu ngay trước khi chết.

Một phân tích protein trong não ông cho thấy các cục máu đông ở vết thương có thể gây ra đột quỵ hoặc tắc mạch. Ötzi cũng bị một vết đâm sâu và dài ở tay phải và dựa trên sự hồi phục trên mô vết thương, nó xảy ra từ ba đến tám ngày trước khi ông qua đời. Và tất nhiên, mũi tên găm vào vai trái của ông có thể là nguyên nhân cuối cùng dẫn đến cái chết. Tóm lại, Ötzi là một thợ săn và một chiến binh.

9. Bữa ăn cuối cùng của Ötzi

13 sự thật thú vị về “Người Băng” Ötzi (Ảnh: Internet)

Những thứ còn sót lại trong dạ dày của “Người Băng” Ötzi đã tiết lộ cả bữa ăn cuối cùng của ông và cả bữa ăn trước đó nữa. Một nghiên cứu năm 2018 được công bố trên tạp chí Current Biology đã kiểm tra các thành phần có trong dạ dày của Ötzi và tìm thấy dấu vết của bữa ăn cuối cùng bao gồm thịt và mỡ dê khô, thịt hươu đỏ, lúa mì einkorn và tàn tích của một loại cây độc hại.

Vào đầu những năm 2000, các nhà khoa học đã tiến hành phân tích DNA của các mẫu thức ăn đã tiêu hóa được thu thập từ ruột kết của ông. Bữa ăn cuối cùng của Ötzi bao gồm thịt dê rừng cùng với nhiều loại ngũ cốc và cây hai lá mầm (một nhóm thực vật có hoa).

10. Ötzi có khe hở răng và những đặc điểm bất thường khác

13 sự thật thú vị về “Người Băng” Ötzi (Ảnh: Internet)

Giữa hai chiếc răng cửa hàm trên của Ötzi là một khe hở tự nhiên, trong số những người trưởng thành hiện đại cũng có khoảng 10 – 20% có khoảng trống này. Các nhà nghiên cứu cũng nhìn thấy trong miệng của ông không có răng khôn, khoảng 35% người dân ngày nay cũng có tình trạng tương tự.

Ötzi cũng bị mất một số xương (xương sườn nhỏ nhất ở hai bên sườn). Tình trạng thiếu xương sườn này không phải là chưa từng xảy ra, nhưng nó chỉ ảnh hưởng đến khoảng 5% dân số hiện đại.

11. Bạn có thể có họ hàng với Ötzi (nhưng chỉ khi bạn là nam)

Bộ gen của “Người Băng” đã được giải mã vào năm 2012, cho thấy ông có đôi mắt nâu và nhóm máu O, mắc chứng không dung nạp đường sữa và có khả năng mắc bệnh Lyme. Các đột biến trong gen cha của Ötzi thường được tìm thấy nhiều nhất ở Sardinia và Corsica ngày nay, có nghĩa là những khu vực đó có thể có hậu duệ về mặt di truyền của ông.

Một nghiên cứu khác vào năm 2013 đã kiểm tra hàng nghìn người đàn ông đang sống ở dãy Alps và phát hiện ra rằng 19 người đàn ông trong đó có cùng mẫu gen với “Người Băng”. Tuy nhiên, dòng DNA của mẹ ông dường như đã tuyệt chủng. Vì vậy, nếu bạn là một chàng trai và tổ tiên của bạn từng sống trên dải đất dài khoảng 620 gần 1000km giữa Sardinia và dãy Alps này thì có khả năng bạn có quan hệ họ hàng với Ötzi đấy.

12. Ötzi có thể bị nguyền rủa

Tất cả chúng ta đều biết rằng mọi xác ướp cổ đại đều mang theo một lời nguyền nên tất nhiên Ötzi cũng có câu chuyện của riêng mình.

Năm 2005, có tin đồn rằng cái chết của ít nhất 5 người có thể liên quan đến lời nguyền của xác ướp. Helmut Simon, một trong hai người đi bộ đường dài phát hiện ra “Người Băng” đã chết khi ngã xuống sườn núi. Một hướng dẫn viên Alpine, người đã vận chuyển xác ướp ra khỏi sông băng chết trong một trận tuyết lở. Một nhà báo quay cảnh phục hồi xác ướp chết vì u não. Một chuyên gia pháp y chạm tay không vào Ötzi chết trong một vụ tai nạn xe hơi trên đường đến một hội nghị để nói về chính Ötzi. Ngay cả cái chết của người đứng đầu nhóm nghiên cứu tại Đại học Innsbruck cũng được cho là do lời nguyền của Ötzi, mặc dù thực tế đó là do bệnh đa xơ cứng.

Tất nhiên, không có bằng chứng nào cho thấy những cái chết này có liên quan đến Ötzi mà mọi chuyện chỉ do xui xẻo hoặc trùng hợp ngẫu nhiên.

13. Mọi cm trên cơ thể Ötzi đã được rà quét và in lại

Ötzi đã được quét CT kỹ lưỡng trong nhiều năm để phân tích. Vào năm 2016, các bản quét CT đã được in 3D và sơn màu để tạo ra ba bản sao Ötzi có kích thước thật.

Hai bản in 3D đầu tiên của “Người Băng” được trưng bày tại Trung tâm Nghiên cứu DNA tại Phòng thí nghiệm Cold Spring Harbor, ở Cold Spring Harbor, New York, cùng với xương in 3D từ cơ thể anh ta. Bản in kích thước thật thứ ba hiện đang được trưng bày ở Bảo tàng Khảo cổ học Nam Tyrol.

Bạn có thể đọc thêm:

10 phát hiện khảo cổ thách đố sự hiểu biết của con người

2016-08-31T10:19:35Z

Hàng thập kỷ qua, các nhà khoa học đã phát hiện ra các di tích, di vật khảo cổ học mà sự tồn tại của chúng đã là một bí ẩn dấy lên biết bao câu hỏi. Và dù cho có cố gắng đến đâu, các nhà khảo cổ học cũng như khoa học vẫn chưa đưa ra được những đáp án chính xác cho những sự kỳ bí vây quanh chúng. Dưới đây là 10 phát hiện khảo cổ học đã làm điên đầu những bộ óc uyên bác nhất trên trái đất suốt một thời gian dài.

10. Kinh Thánh của Quỷ

Quyển Codex Gigas, hay “Kinh Thánh của Quỷ”, là một di vật khảo cổ bị vây quanh bởi truyền thuyết và bí ẩn. Lời đồn cho rằng quyển sách này được một thầy tu của thế kỷ 13 viết ra theo yêu cầu của quỷ. Theo đó cuốn sách được hoàn thành chỉ trong một đêm và được chính quỷ Satan ký tên lên bằng một bức họa của bản thân.

Ảnh: internet

Cuốn sách này vô cùng đồ sộ khi nó được viết trên 600 trang giấy dày làm từ da động vật và phải cần đến hai người mới khiêng nổi cuốn sách. Điều gây kinh ngạc là các nhà phân tích phát hiện rằng những chữ viết trên sách rất đều và không hề thay đổi, cho thấy rằng quyển sách chỉ được viết bởi một người chỉ trong một thời gian rất ngắn. Trên thực tế không ai có thể viết chữ mà không hề lệch đi một centimét nào ở hai chữ cùng một nét.

9. Bản đồ Nam Cực Piri Reis

Ảnh: internet

Được phát hiện vào năm 1929, bản đồ này được vẽ ra bởi Piri Reis – một đô đốc của Hải quân Thổ Nhĩ Kì – vào năm 1513. Bản đồ thể hiện châu Âu, Bắc Phi, bờ biển Brasil và thậm chí… Nam Cực. Các nhà khoa học cảm thấy kinh ngạc với bản đồ này bởi vì Nam Cực được cho rằng chưa được phát hiện ra lúc này cho đến 300 năm sau. Bí ẩn hơn nữa, châu lục băng giá này được khắc họa cực kì chi tiết trên bản đồ, bao gồm cả những khu vực bị chôn sâu dưới lớp băng dày trong 6000 năm. Các nhà khoa học cảm thấy vô cùng tò mò về cách mà Piri Reis đã sử dụng để vẽ lại Nam Cực chính xác đến như thế.

8. Cỗ máy Anitkythera

Cơ chế Antikythera, hay còn gọi là “chiếc máy tính đầu tiên”, là một cỗ máy có hình dáng như một chiếc đồng hồ được tìm thấy gần hòn đảo Antikythera của Hy Lạp vào năm 1902. Công cụ 2000 năm tuổi này được tin là đã được sử dụng bởi các nhà khoa học cổ của Hy Lạp để quan sát vị trí các thiên thể.

Ảnh: internet

Thiết kế của chúng phức tạp đến nỗi khiến giới khoa học phải xem xét và đánh giá lại khả năng phát minh các công cụ kỹ thuật cổ đại. Kỳ lạ hơn, các nhà khảo cổ học vẫn chưa tìm thấy được tài liệu nào đề cập đến cỗ máy, và cũng không ai biết thứ công nghệ vận hành cỗ máy này như thế nào bởi vì các công nghệ tương tự chỉ xuất hiện ở thế kỷ 14.

7. Bản viết tay Rongorongo

Ảnh: internet

Văn tự Rongorongo bao gồm một loạt các bản khắc gỗ chứa các ký tự kỳ lạ được phát hiện vào năm 1864 trên đảo Phục Sinh. Mặc dù rất nhiều chuyên gia đã nỗ lực nghiên cứu nhưng vẫn chưa ai có thể giải mã được ý nghĩa của những ký tự và biểu tượng khắc trên những tấm gỗ. Nếu thực sự những biểu tượng này là một loại chữ viết và biết được nội dung của nó, người ta có thể nhìn ra được nguyên nhân sụp đổ của nền văn minh cổ đại của đảo Phục Sinh.

6. Pin Baghdad

Cục Pin Baghdad là một hũ gốm cổ được tìm thấy gần thành phố Baghdad ở Iraq. Người ta cho rằng hũ gốm có thể có công dụng là dùng để mạ một vật dụng bằng bạc nào đó với một lớp phủ vàng thông qua một quá trình gọi là “mạ điện”. Những thí nghiệm hiện đại trên các mẫu vật khác tương tự như hũ gốm này cho thấy giả thuyết này hoàn toàn có thể là đúng.

Ảnh: internet

Do thời điểm xuất hiện của cổ vật này là vào khoảng 250 trước Công Nguyên và 224 sau Công Nguyên, đây có thể là bằng chứng cho thấy con người đã có những hiểu biết về điện sớm hơn chúng ta vẫn tưởng. Giả thuyết khác cho rằng hũ gốm có thể dùng làm công cụ bảo quản các cuộn giấy linh thiêng, nhưng vẫn chưa có những bằng chứng thuyết phục ủng hộ cả hai giả thuyết trên.

5. Khối Mười Hai Mặt La Mã

Được nhắc đến lần đầu vào thế kỷ 18, 116 cổ vật khối Mười Hai Mặt La Mã lần lượt được tìm thấy ở các di chỉ khảo cổ khác nhau, kéo dài từ xứ Wales đến tận Hungary. Các khối Mười Hai Mặt có hình dáng bí ẩn này đều được làm bằng đồng hoặc đá, có nhiều kích thước khác nhau từ 4cm đến 11cm. Cho đến giờ, vẫn chưa ai giải đáp được công dụng thật sự của món cổ vật này.

Ảnh: internet

Bởi vì hầu hết chúng được tìm thấy ở các ngôi đền cổ, người ta cho rằng chúng có ý nghĩa quan trọng về mặt tôn giáo. Có nhiều suy đoán cho rằng chúng có thể là đồ chơi trẻ em, vũ khí, đế nến hay thậm chí công cụ may. Tuy nhiên, do không có bất cứ ghi chép nào về chúng trong văn tự La Mã, các nhà khoa học vẫn chưa hề biết được công dụng thật sự của nó.

4. Hang động Longyou

Hang động Longyou là một hệ thống các hang nhân tạo ở Trung Quốc, được thực hiện ở thời điểm năm 212 trước Công Nguyên. Trải rộng trên một diện tích ấn tượng 30,000 mét vuông, bao gồm một hệ thống các phòng ốc, cầu và hồ, phát hiện của năm 1992 này là một trong những địa điểm khai quật có quy mô lớn nhất từ trước đến nay.

Ảnh: internet

Các nhà khảo cổ học, kỹ sư, sử học, địa chất học đã cùng điều tra hang động này nhưng vẫn không có câu trả lời cho câu hỏi về cách mà nó được xây dựng nên. Người ta ước tính rằng phải cần tới 1000 người làm việc ngày đêm trong sáu năm mới có thể hoàn thành được công trình này. Vậy nhưng người ta không hề tìm được bất cứ công cụ nào gần khu vực đó hoặc không tìm thấy được bất cứ tài liệu nào nhắc đến công trình này vào thời kì đó.

3. Đài tưởng niệm Yonaguni

Đài tưởng niệm Yonaguni là một kiến trúc khảo cổ có hình dạng của một kim tự tháp được tìm thấy ngoài khơi Nhật Bản vào năm 1986. Điều gây tranh cãi giữa các nhà khoa học là người ta vẫn chưa xác định được đây là một kiến trúc nhân tạo hay được tạo tác bởi tự nhiên.

Ảnh: internet

Giáo sư Masaaki Kimura đến từ Đại học Ryukyus chỉ ra rằng các cột và bậc thang là bằng chứng cho thấy đây là một công trình được con người xây nên khi khu vực này lộ trên mặt đất khoảng 10,000 năm trước. Thế nhưng tiến sĩ Robert Schoch từ Boston tranh luận rằng sự xói mòn do dòng chảy và động đất hoàn toàn có thể tạo ra những hình dạng như vậy. Tuy nhiên, không ai có đủ bằng chứng để ủng hộ một trong hai giả thuyết.

2. Những tảng đá hình cầu ở Costa Rica

Có kích thước dao động từ vài centimét đến một mét, những tảng đá hình khối cầu gần như hoàn hảo này là một trong những phát hiện khảo cổ kỳ bí nhất của Trái Đất. Được phát hiện lần đầu trong những năm 40 của thế kỷ trước và từ đó hơn 300 vật thể như vậy đã được tìm thấy, rải rác khắp nơi trong khu rừng của Costa Rica.

Ảnh: internet

Có niên đại vào khoảng năm 1500 đến 500 trước Công Nguyên, những tảng đá này cho đến giờ vẫn không ai biết chúng được sử dụng vào việc gì. Có giả thuyết cho rằng chúng được làm ra bởi những người quan sát thiên văn do các tảng đá được bố trí một cách cẩn thận. Vậy nhưng, rất nhiều tảng đã bị dời đi khỏi vị trí ban đầu nên rất khó có bằng chứng thuyết phục để ủng hộ ý tưởng này.

1. Ống cống Em bé

Năm 1988, các nhà khảo cổ học khai quật được một hệ thống cống ngầm của La Mã cổ đại bên dưới một nhà tắm cổ ở Ashkelon, Israel. Bên trong hệ thống cống ngầm này, người ta phát hiện ra những di vật rùng rợn đó là những bộ xương của hơn 100 trẻ sơ sinh. Qua khám nghiệm cho thấy không hề có dấu vết của bệnh tật hay dị tật ở những trẻ sơ sinh này, có nghĩa rằng chúng không hề chết bởi nguyên nhân tự nhiên.

Ảnh: internet

Ban đầu các nhà khoa học nghi ngờ rằng đây là ngôi mộ tập thể của những bé gái không hề được mong muốn (do định kiến trọng nam khinh nữ). Tuy nhiên, khi phát hiện ra được những thi thể này đều là của những bé trai, các nhà khoa học rơi vào bế tắc. Cho đến nay, vẫn chưa ai biết được vì sao lại có nhiều thi thể của trẻ sơ sinh ở một địa điểm cụ thể như thế này.