dinh dưỡng cho trẻ em – BlogAnChoi

Làm thế nào để cân bằng dinh dưỡng cho trẻ kén ăn?

2024-07-16T03:18:48Z

Kén ăn là một trong số các nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng, sức đề kháng kém, chậm lớn,… ở trẻ em. Vậy nên làm thế nào để trẻ kén ăn không bị thiếu chất? Hãy cùng BlogAnChoi tìm hiểu về cách cân bằng dinh dưỡng cho trẻ kén ăn trong bài viết dưới đây nhé.

Kén ăn là gì?

Cho tới hiện tại, vẫn chưa có định nghĩa được công nhận rộng rãi cho “kén ăn”. Trong nghiên cứu tổng quát về chứng kén ăn ở trẻ em đăng trên tập san học thuật Appetite, bác sĩ Caroline M Taylor và các cộng sự định nghĩa “kén ăn” là một vấn đề ăn uống khi người mắc có xu hướng chỉ ăn những thức ăn mình thích, bài xích các loại thức ăn mới. Tuy vậy, trên thực tế, các bậc cha mẹ thường gọi chung việc trẻ chỉ ăn những gì mình thích hoặc ăn ít, lười ăn là “kén ăn”.

Kén ăn có phổ biến ở trẻ em hay không?

Theo nhà trị liệu các vấn đề liên quan đến ăn uống Kary Rappaport, việc trẻ kén chọn thức ăn có thể bắt đầu xuất hiện khi trẻ được 18 tháng tuổi hoặc đôi khi là muộn hơn, khi trẻ được 24 tháng tuổi. Các chuyên gia dinh dưỡng chưa có câu trả lời thống nhất cho việc khi nào trẻ bắt đầu bước qua giai đoạn “biếng ăn” nhưng thông thường, trẻ dễ chấp nhận các loại thức ăn mới hơn khi bước qua tuổi thứ 4. Tuy vậy, một nghiên cứu được thực hiện trên 4,018 trẻ công bố rằng 13% tổng số trẻ trên 6 tuổi tham gia nghiên cứu vẫn có biểu hiện biếng ăn.

Vì sao trẻ lại kén ăn?

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng kén ăn ở trẻ, xét cả các nguyên nhân tự nhiên lẫn các tác nhân xuất hiện xuyên suốt quá trình trẻ lớn lên.

“Hành vi kén chọn thức ăn xuất phát từ nhu cầu trở nên khác biệt với cha mẹ, để từ đó, trẻ bắt đầu tự định hướng hành vi của mình.” Nhà dinh dưỡng học Rappaport bổ sung, “Các tác nhân từ môi trường và thái độ của cha mẹ có thể khiến biểu hiện kén ăn của trẻ trở nên nghiêm trọng hơn.”

Trên thực tế, có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự kén ăn ở trẻ, bao gồm:

1. Kén chọn thức ăn có thể là một biểu hiện của bản năng sinh tồn

Một số nghiên cứu tuyên bố hành vi bài xích các loại thức ăn mới của trẻ, chủ yếu là rau xanh hoặc các loại rau có vị đắng – thực chất là một phản ứng bản năng để bảo vệ cơ thể khỏi chất độc có thể có trong thực vật. Phản ứng này thuộc cơ chế sinh tồn đã tồn tại từ thời săn bắt hái lượm.

Bài xích các loại rau mới có thể là biểu hiện của bản năng sinh tồn (Nguồn: Internet)

2. Kén ăn có thể là một hiểu nhầm của cha mẹ khi cơ thể trẻ phát triển chậm lại

Từ khoảng 2 tuổi, cơ thể trẻ bắt đầu phát triển nhanh chóng, tiêu tốn nhiều năng lượng hơn nên lượng thức ăn hằng ngày có thể sẽ lớn hơn. Khi giai đoạn này qua đi, tốc độ phát triển chậm lại, trẻ có thể sẽ ăn ít hơn, theo lời chuyên gia dinh dưỡng Adina Pearson. Một số cha mẹ có thể nhầm việc con ăn ít hơn bình thường và “kén ăn” là một.

3. Kén ăn có thể là biểu hiện của sự tự chủ ở trẻ

Khi trẻ lớn lên, ý thức tự chủ của trẻ cũng tăng lên và kén chọn thức ăn là cách dễ nhất để trẻ nói với cha mẹ rằng con đang trưởng thành.

Kén ăn có thể là biểu hiện của sự tự chủ ở trẻ (Nguồn: Internet)

4. Kén ăn có thể là thói quen xấu trẻ học được từ người xung quanh

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng thói quen ăn uống của người lớn trong nhà và các bạn nhỏ bằng tuổi có ảnh hưởng lớn đến lối ăn uống của trẻ. Xung quanh trẻ có càng nhiều người ăn uống không lành mạnh và kén ăn thì khả năng trẻ bắt chước theo càng cao.

5. Kén ăn có thể là một biểu hiện bệnh

Jennifer Anderson – chuyên gia dinh dưỡng và là người sáng lập tổ chức Kids Eat in Color cho rằng trong một số trường hợp, khi trẻ biếng ăn nghiêm trọng, có thể trẻ gặp vấn đề về sức khỏe hoặc sinh lý. Những vấn đề này bao gồm tiền sử bệnh, các loại dị ứng, đa dạng thần kinh và rối loạn xử lý cảm giác, hoặc một số vấn đề khiến trẻ khó nhai và nuốt.

Làm thế nào để cân bằng dinh dưỡng cho trẻ kén ăn?

Biện pháp hiệu quả lâu dài nhất là khiến trẻ tự giác thử các loại thức ăn mới. Cha mẹ có thể sử dụng một số mẹo dưới đây để tăng cảm giác thèm ăn, cũng như hạn chế cảm giác bài xích của trẻ trước những “kẻ ngoại lai” xuất hiện trên mâm cơm hàng ngày.

1. Tập cho trẻ ăn theo bữa, đúng giờ mỗi ngày

Cách lành mạnh nhất để trẻ chấp nhận thức ăn mới trong khẩu phần ăn là cha mẹ tập cho bé ăn đúng giờ để bé có cảm giác đói tự nhiên khi đến bữa. Cha mẹ sẽ quyết định con ăn những món gì, ăn khi nào và ăn ở đâu, trong khi trẻ được phép chọn lượng thức ăn mình muốn và chắc chắn phải ăn hết chúng.

Điều này giúp trẻ xây dựng tinh thần trách nhiệm và cũng thuận tiện hơn cho người chuẩn bị bữa ăn bởi lượng thức ăn trẻ muốn ăn mỗi ngày là không giống nhau. Trẻ hiểu về nhu cầu cơ thể mình nhiều hơn cha mẹ nghĩ và việc bắt trẻ ăn khi chúng không muốn có thể khiến chúng hình thành thói quen phớt lờ các tín hiệu từ chính cơ thể mình.

Melanie Potock – một chuyên gia dinh dưỡng trẻ em, đồng tác giả cuốn “Raising a Healthy, Happy Eater” giới thiệu nguyên tắc “ba K”

Khơi dậy: Để khiến trẻ có hứng thú với thức ăn mới, cha mẹ có thể đưa trẻ đi chợ mua chính nguyên liệu để tạo ra món ăn đó hoặc để trẻ tự trồng trong trường hợp nguyên liệu là rau củ quả.
Khám phá: Hãy để con trẻ khám phá món ăn từ khâu chế biến, bằng cách nhờ con giúp một số bước đơn giản trong quá trình nấu món mới.
Khai phá: Cha mẹ có thể khiến bé tò mò với loại thức ăn mới bằng cách kể chuyện hoặc đưa ra gợi ý để bé đoán trước khi nấu cho bé món đó.

Trẻ được tham gia quá trình chuẩn bị nguyên liệu thường có hứng thú hơn với món ăn mới (Nguồn: Internet)

2. Dùng phương pháp “bình cũ rượu hơi mới”

Thay vì nấu một món mới toanh, cha mẹ có thể thử thay đổi một số nguyên liệu trong món mà trẻ thường ăn. Ví dụ như nem, cha mẹ có thể thêm một số nguyên liệu mới mà không nói trước cho trẻ. Với nhiều trẻ, chúng không nhạy với hương vị và sẽ dễ dàng tiếp nhận hương vị mới nếu nó không quá rõ rệt.

3. Kiên trì

Trẻ thường rất kiên trì với lựa chọn của mình và để thắng được trẻ, các bậc phụ huynh buộc phải kiên trì hơn chúng. Cha mẹ có thể phải nấu hàng chục lần một món mà trẻ không thích cho đến khi trẻ quen dần với món đó.

4. Kết hợp món mới với món mà trẻ yêu thích

Phương pháp này được Potock. Emily. P. – một bà mẹ có con 5 tuổi chia sẻ trên mục đọc giả của tờ The Bump rằng cô luôn áp dụng phương pháp “ba món” với con của mình, bao gồm: một món bé chắc chắn sẽ thích ăn, một món bé không thích cũng không ghét và một món hoàn toàn mới. Phương pháp này giúp trẻ không bị đói và chỉ phù hợp với những bậc phụ huynh có đủ kiên nhẫn để đợi bé ăn sạch khẩu phần.

5. Nhờ đến sự hỗ trợ từ chuyên gia

Hỗ trợ từ chuyên gia nghe có vẻ nghiêm trọng nhưng trong một số trường hợp, cha mẹ nên tìm đến lời khuyên của các chuyên gia dinh dưỡng hoặc các bác sĩ nhi để tìm biện pháp cải thiện tình trạng biếng ăn ở trẻ. Trong trường hợp cha mẹ còn đang do dự liệu tình trạng con mình đã cần thiết phải tìm đến can thiệp của những người có chuyên môn hay không, cha mẹ có thể cân nhắc đến tình trạng của con:

Trẻ không tăng cân trong thời gian dài?
Trẻ thường xuyên nôn trớ hoặc ho trong suốt bữa ăn hoặc chỉ ngậm mà không chịu nuốt?
Trẻ có phản ứng quá khích khi đồ ăn không phải món bé muốn (cáu giận, ném thức ăn, không ngừng gào thét cho đến khi được ăn đồ bé muốn)
Trẻ hầu như không hứng thú với bất cứ món ăn nào trong suốt thời gian dài?

Nếu trẻ đang gặp một trong số các vấn đề trên, sẽ tốt hơn nếu trẻ nhận được sự giúp đỡ từ những người có chuyên môn bởi trên thực tế, kén ăn được chia thành nhiều loại và có những loại kén ăn cần đến sự can thiệp của người có chuyên môn.

Video dưới đây được thực hiện bởi Bệnh viện ĐKQT Vinmec nói về một trong số các loại kén ăn phổ biến nhất ở trẻ em – kén ăn sinh lý:

Con kén ăn là một bài toán nan giải với gần một nửa số cha mẹ có con nhỏ trên toàn thế giới. Để cân bằng dinh dưỡng cho trẻ kén ăn, cách tốt nhất là khơi dậy hứng thú của trẻ để trẻ tự nguyện thử các loại thức ăn mới. Tuy vậy, trong một số trường hợp kén ăn nghiêm trọng đến mức biếng ăn, cha mẹ nên tham khảo ý kiến của các bác sĩ, người có chuyên môn để can thiệp kịp thời.

Đại dịch COVID-19 làm trẻ em tăng cân đáng báo động, đặc biệt là trẻ nhỏ

2021-09-23T01:27:12Z

Theo một nghiên cứu mới của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật Mỹ (CDC), trẻ em và thanh thiếu niên ở Mỹ đã tăng cân nhiều hơn kể từ khi đại dịch COVID-19 bắt đầu, trong đó đáng chú ý nhất là trẻ em trong độ tuổi đi học và những trẻ đã béo phì từ trước.

Trẻ em và thanh thiếu niên tăng cân nhiều hơn trong đại dịch COVID-19

Nghiên cứu được công bố hôm 16/9 vừa rồi, trong đó đối tượng được khảo sát là 432.302 người ở độ tuổi từ 2 đến 19 tuổi. Kết quả cho thấy tỷ lệ trẻ em và thanh thiếu niên béo phì đã tăng lên: 22% so với 19% trước đại dịch. Tiến sĩ Alyson Goodman thuộc Trung tâm Quốc gia về Phòng ngừa Bệnh mãn tính và Nâng cao Sức khỏe của CDC và là một trong những tác giả của nghiên cứu, đã gọi kết quả này là “đáng kể và đáng báo động.”

Đại dịch làm cho trẻ em dễ bị tăng cân (Ảnh: Internet).

Phương pháp đánh giá béo phì được sử dụng ở đây là so sánh chỉ số khối cơ thể (BMI) của các đối tượng ở hai khoảng thời gian khác nhau: từ 01/01/2018 đến 29/02/2020 (trước đại dịch) và từ 01/3/2020 đến 30/11/2020 (trong đại dịch).

Kết quả cho thấy: đối với trẻ béo phì nghiêm trọng, mức tăng cân dự kiến hằng năm đã tăng từ 4 kg lúc trước đại dịch lên 6,6 kg vào tháng 8 năm 2020. Đối với trẻ béo phì vừa phải, mức tăng cân dự kiến trước đại dịch là 3 kg thì nay là 5,4 kg. Ngay cả những trẻ có cân nặng bình thường trước đại dịch cũng có tỷ lệ tăng cân hằng năm tăng 0,9 kg: từ 1,5 kg lên 2,4 kg.

Tại sao trẻ em bị tăng cân nhiều hơn trong thời gian này? (Ảnh: Internet).

Theo các tác giả, “việc đóng cửa trường học, phá vỡ các thói quen, gia tăng căng thẳng và ít cơ hội để hoạt động thể chất và dinh dưỡng hợp lý” có thể là những yếu tố chính dẫn đến tăng cân ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Nghiên cứu cho biết: “Những phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của các nỗ lực ngăn ngừa tăng cân quá mức trong và sau đại dịch COVID-19, cũng như trong các trường hợp khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng trong tương lai”.

Hồi tháng 8 vừa qua, Tiến sĩ Sandra Hassink, giám đốc y tế của Viện Nhi khoa Mỹ về Cân nặng Khỏe mạnh của Trẻ em, nói rằng việc đóng cửa trường học, thay đổi thói quen đi ngủ và hoạt động thể chất hằng ngày, cùng với căng thẳng và giãn cách xã hội trong đại dịch đã tạo điều kiện “hoàn hảo” dẫn đến tăng cân. Bà cho rằng tất cả mọi người đều đang gặp phải vấn đề này: cả trẻ em có cân nặng bình thường và trẻ béo phì ở mọi mức độ.

Trường học đóng cửa là nguyên nhân khách quan làm trẻ dễ bị tăng cân (Ảnh: Internet).

Cả người lớn cũng có thể bị ảnh hưởng. Công ty Harris Poll hồi tháng 2 năm nay thay mặt cho Hiệp hội Tâm lý Mỹ đã khảo sát 3.013 người lớn từ 18 tuổi trở lên về một số trải nghiệm của họ trong đại dịch. Kết quả: 61% cho biết đã bị tăng cân không mong muốn kể từ đầu tháng 3 năm 2020, mức tăng trung bình là khoảng 6,8 kg.

Rất nhiều yếu tố góp phần làm trẻ em tăng cân trong thời gian đại dịch

Một nghiên cứu khác được công bố hồi tháng 8 trên Tạp chí Hiệp hội Y khoa Mỹ (JAMA) bởi một nhóm các nhà nghiên cứu từ Đại học Michigan và Kaiser Permanente Nam California cũng đưa ra kết luận tương tự. Các nhà nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu hồ sơ sức khỏe điện tử của gần 200.000 trẻ em từ 5 đến 17 tuổi để theo dõi mức tăng cân trong thời gian đại dịch. Đây được coi là một trong những nghiên cứu lớn nhất về vấn đề này.

Kết quả cho thấy mức tăng cân nhiều nhất là ở trẻ em từ 5 đến 11 tuổi, tăng trung bình hơn 5 kg. Con số này tương đương với 12,5% cân nặng của trẻ 5 tuổi bình thường (khoảng 18 kg), và 6% đối với trẻ 11 tuổi bình thường (khoảng 37 kg).

Trẻ nhỏ bị tăng cân nhiều hơn trẻ lớn (Ảnh: Internet).

Cũng theo nghiên cứu, trước đại dịch có khoảng 36% trẻ em 5-11 tuổi bị coi là thừa cân hoặc béo phì, hiện nay đã tăng lên 45,7%. Các tác giả kết luận: “Tăng cân đáng kể xảy ra trong đại dịch COVID-19 ở lứa tuổi trẻ tại Kaiser Permanente Nam California, đặc biệt là ở những trẻ nhỏ nhất.”

Theo Barry Popkin, nhà nghiên cứu béo phì tại Trường Y tế Công cộng thuộc Đại học Bắc Carolina, nghiên cứu này cho thấy thực tế đáng báo động là “sự thay đổi lớn như thế nào trong một khoảng thời gian rất ngắn”. Ông cho biết thêm rằng khoảng 15 nghiên cứu khác ở cả các quốc gia có thu nhập cao và thấp cũng phản ánh xu hướng tương tự về vấn đề béo phì ở trẻ em do đại dịch gây ra.

Vấn nạn trẻ em béo phì đang xảy ra trên khắp thế giới (Ảnh: Internet).

Kết quả nói trên cũng cho thấy ở nhóm tuổi nhỏ nhất sự gia tăng béo phì trong 1 năm đại dịch đã cao hơn mức tăng trong 20 năm qua. Ở những trẻ 12-15 tuổi, mức tăng béo phì trong đại dịch tương đương với mức tăng trong 20 năm qua. Còn ở nhóm tuổi 16-17, mức tăng cân trong 1 năm đại dịch bằng khoảng một nửa mức tăng trong 20 năm qua.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân chủ yếu là do thói quen ăn uống và vận động. Trẻ em ở trường phải ngồi trước máy tính, và khi giãn cách xã hội thì lại ngồi lỳ ở nhà. Quan trọng hơn là các loại đồ ăn vặt chế biến sẵn, thực phẩm giàu calo, chất béo bão hòa và cho thêm đường. Những mặt hàng này đã tăng doanh số nhiều hơn bất kỳ thứ gì khác.

Thực phẩm là nguyên nhân quan trọng gây ra “đại dịch” béo phì ở trẻ em (Ảnh: Internet).

Đây là tin xấu nhưng có lẽ không bất ngờ lắm. Lorrene Ritchie, chuyên gia về chính sách dinh dưỡng ở California (Mỹ), cho biết: trước khi có COVID-19, các nghiên cứu đã cho thấy học sinh có xu hướng tăng cân trong mùa hè khi không đến trường. “Chúng có xu hướng tăng cân với tốc độ nhanh, sau đó trong năm học chỉ số khối cơ thể của chúng giảm xuống, nhưng không nhiều, vì vậy theo thời gian trẻ ngày càng thừa cân và béo phì hơn.”

Theo chuyên gia Ritchie, học sinh tăng cân trong mùa hè là do không còn giờ giải lao, không còn thể thao trong trường học cũng như không vận động khi đi đến trường và nói chuyện. Các nghiên cứu cũng thấy rằng bữa ăn ở trường thường lành mạnh hơn so với đồ ăn mà trẻ mang từ nhà tới. Ngoài ra trẻ em ở trường chỉ ăn bữa sáng và bữa trưa, còn khi ở nhà nghỉ hè trẻ thường ăn không kiểm soát suốt cả ngày.

Ăn uống không kiểm soát và “dán mắt” vào các màn hình làm trẻ dễ bị béo phì (Ảnh: Internet).

Các hãng đồ ăn vặt cũng có nhiều cơ hội quảng cáo cho trẻ em trong thời kỳ đại dịch bởi trẻ dành nhiều thời gian hơn cho các màn hình. Theo chuyên gia Ritchie, thị trường thực phẩm hiện nay không hẳn là những thứ mà chúng ta thực sự cần. Các hãng thực phẩm luôn tìm cách để người dùng nạp thêm nhiều calo và tạo thói quen ăn uống bất cứ khi nào có sẵn đồ ăn.

Gia đình và xã hội cần quan tâm phòng ngừa béo phì cho trẻ em

Marion Nestle, giáo sư dinh dưỡng tại Đại học New York, nói rằng sự tăng cân của trẻ em trong đại dịch cũng có thể bắt nguồn từ việc cha mẹ đã quá mệt mỏi đến nỗi không thể quan tâm đến những thứ mà con mình đang ăn và cũng không theo dõi cân nặng thường xuyên.

Gia đình đóng vai trò quan trọng giúp trẻ tránh béo phì (Ảnh: Internet).

Theo các chuyên gia đứng sau các nghiên cứu nói trên, thông điệp dành cho các bậc phụ huynh, nhà trường và nhà chức trách là cần có các chính sách và biện pháp can thiệp để khuyến khích trẻ em hoạt động tích cực, mở cửa các công viên và khuyến khích sử dụng thực phẩm tốt cho sức khỏe.

Để ngăn ngừa vấn nạn béo phì của trẻ em cần sự tham gia của nhiều lĩnh vực, bao gồm các nhà cung cấp dịch vụ y tế thường xuyên theo dõi cân nặng của trẻ, các cơ quan đảm bảo an ninh lương thực và tổ chức các chương trình chăm sóc sức khỏe trẻ em ở cộng đồng và trường học để khuyến khích trẻ ăn uống lành mạnh, hoạt động thể chất và phòng chống các bệnh mãn tính.

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!