Con gái của vị vua thống nhất vương miện

Sinh năm 1596 tại Cung điện Dunfermline, Elizabeth là con gái của Vua James VI của Scotland (sau này thống nhất vương miện là James I của Anh và Ireland) và công chúa Anne của Đan Mạch; cháu gái của Mary, nữ hoàng Scotland; trùng tên với Nữ hoàng Elizabeth I, người vừa là em họ xa vừa là mẹ đỡ đầu của bà. Trong số bảy anh chị em của cô, chỉ có cô, anh trai Henry và em trai Charles sống sót lớn lên.

Elizabeth trải qua những năm đầu đời tại Cung điện Linlithgow, gần Edinburgh, dưới sự chăm sóc của Lord Livingston. Cô gái trẻ Elizabeth và gia đình chuyển đến Anh khi Nữ hoàng Elizabeth I qua đời năm 1603 và James thừa kế vương miện Anh.

Elizabeth được gửi đến sống với Lord và Lady Harrington tại Coombe Abbey ở Warwickshire và có một tuổi thơ bình dị. Gia đình Harrington chiều chuộng tình yêu thiên nhiên của cô khi xây dựng những căn nhà chứa các bức tranh và thú nhồi bông trong khuôn viên thái ấp, bên cạnh một chuồng chim và chuồng thú đầy đủ các loại gia súc thu nhỏ từ khắp quần đảo Anh. Elizabeth gọi đây là “trang trại cổ tích” của mình.

Cô nhận được nền giáo dục tốt nhất về tôn giáo, văn học, ngôn ngữ , khiêu vũ và âm nhạc, chỉ thiếu những tác phẩm kinh điển – theo ý kiến ​​​​của cha cô là chỉ “có tác dụng đáng tiếc là khiến phụ nữ trở nên xảo quyệt hơn”. Cô thông thạo tiếng Pháp và tiếng Ý.

Thời gian của cô ấy ở Coombe Abbey rất tuyệt vời, nhưng không lâu sau đó Elizabeth được chuyển đến Kew – gần triều đình hơn – sau khi âm mưu bắt cóc cô như một phần của Âm mưu thuốc súng bị phanh phui vào năm 1605.

Đám cưới

Sau căng thẳng tôn giáo dưới triều đại của Elizabeth I và sự hỗn loạn trong cuộc đời của nữ hoàng xứ Scott Mary, James tự coi mình là một người kiến ​​tạo hòa bình. Cuộc hôn nhân của các con ông là một phương tiện để thực hiện tham vọng chính trị của ông.

Với địa vị cao và vẻ đẹp nổi tiếng của mình, Elizabeth có nhiều người theo đuổi tiềm năng đến từ khắp châu Âu, trong đó có cả hoàng tử của Thụy Điển và Tây Ban Nha. James đã chọn Frederick V, Tuyển hầu tước Palatine của sông Rhine. Cha của Frederick đã thành lập Liên minh Tin lành, và James, một tín đồ đạo Tin lành thành kính lại đặc biệt quan tâm đến việc củng cố các liên kết Tin lành ở châu Âu. Về phía Frederick, cuộc hôn nhân này cũng là một cơ hội tuyệt vời để nâng tầm Palatinate trên trường quốc tế.

Frederick đến vào ngày 16 tháng 10 năm 1612 khi mới 16 tuổi – bằng tuổi Elizabeth – duyên dáng, đẹp trai và lực lưỡng. Bất chấp bản chất sắp đặt của cuộc hôn nhân, tình yêu của họ có vẻ rất chân thật. Khi Frederick đi xa trong các chiến dịch quân sự, cặp đôi đã trao đổi thư từ vài lần một tuần, Frederick mô tả Elizabeth là “trái tim duy nhất” của anh.

Elizabeth đã bị tàn phá khi người anh trai yêu quý của cô là Henry qua đời vì bệnh thương hàn chưa đầy một tháng sau khi Frederick đến. Sự đau buồn của công chúng khi mất đi người thừa kế đã lan rộng và đám cưới xa hoa của Elizabeth và Frederick vào ngày lễ tình nhân năm 1613 là một cái cớ rất cần thiết để xua tan nỗi buồn. Các bài thơ và vở kịch đã được viết ra, các lễ hội công cộng – bao gồm cả bắn pháo hoa và một trận hải chiến được dàn dựng – khiến người dân vô cùng thích thú. Lễ kỷ niệm kéo dài hai tháng trước khi cặp đôi mới cưới khởi hành đến Heidelberg, thủ phủ của Lower Palatinate, nơi Elizabeth hiện là Tuyển hầu tước.

Bạn có thể đọc thêm:

• 15 sự thật về kiệt tác hội họa “Bữa Tối Cuối Cùng” của Leonardo da Vinci (Phần 1)
• 46 cuốn sách có ảnh hưởng nhất lịch sử thế giới: Bạn đã đọc được bao nhiêu rồi? (Phần 8)
• Câu chuyện về Hinterkaifeck – trang trại ma ám nổi tiếng nhất nước Đức (Phần 1)

“Vương hậu mùa đông” xứ Bohemia

Elizabeth và Frederick đã sống sáu năm ở Heidelberg, nơi họ sinh ba người con. Năm 1619, các quý tộc theo đạo Tin lành tại Bohemian nổi dậy chống lại đạo Công giáo của Đế chế La Mã Thần thánh và dâng vương miện cho Frederick.

Khi những người khác từ chối chiếc vương miện vì sợ cơn thịnh nộ của Hoàng đế La Mã Thần thánh – Ferdinand II – thì Elizabeth đã thuyết phục Frederick chấp nhận.

Gia đình họ chuyển đến Praha, nơi Frederick lên ngôi vào ngày 4 tháng 11 năm 1619, Elizabeth lên ngôi vương hậu Bohemia ba ngày sau đó. Vào tháng 12, đứa con thứ tư của họ, Hoàng tử Rupert chào đời. Cả hai bị những người đương thời đặt cho biệt danh chế nhạo là “vua và vương hậu mùa đông” vì trên thực tế, cặp đôi này chỉ trải qua một mùa đông ở Praha trước khi bị lật đổ. Thảm họa xảy ra vào ngày 8 tháng 11 năm 1620, khi quân đội của Frederick bị quân đế quốc đánh bại trong Trận chiến Núi Trắng.

Cuộc lưu đày

Elizabeth sinh đứa con thứ năm gần Berlin sau khi rút lui khỏi Praha. Heidelberg bị chiếm đóng bởi Liên đoàn Công giáo nên gia đình họ chạy trốn đến The Hague theo lời mời của chú của Frederick, hoàng tử Maurice xứ Orange. Họ thành lập một triều đình lưu vong, được tài trợ một phần bởi anh trai của Elizabeth, hiện là Vua Charles I. Năm 1623, Ferdinand II tước bỏ lãnh địa Palatinate của họ.

Trong khi Frederick bận rộn với các chiến dịch quân sự – nhưng vẫn trở về đủ thường xuyên để sinh thêm tám người con – thì Elizabeth vận động không mệt mỏi để thúc đẩy đạo Tin lành và giành lại tài sản của gia đình mình. Mạng lưới giao tiếp của Elizabeth trải rộng khắp giới tinh hoa châu Âu, làm nổi bật ảnh hưởng của bà trong các lĩnh vực văn hóa, tôn giáo và chính trị. Ngoài việc viết hàng nghìn bức thư, bà còn đặt làm những bức tiểu họa để gửi đến những người ủng hộ vì sợ rằng sự nghiệp của gia đình mình sẽ bị lãng quên. Lòng dũng cảm, trung thành và sự tận tâm của bà ấy đối với đaok Tin lành đã mang lại cho bà danh hiệu “vương hậu của trái tim”.

Frederick bị ốm kéo dài khi trở về sau chiến dịch quân sự với vua Thụy Điển và qua đời ở Mainz vào tháng 11 năm 1632, trước khi về đến nhà. Elizabeth không thể nguôi ngoai nỗi đau đó và không ăn, không uống, không ngủ trong ba ngày liên tiếp. Bà để tang chồng trong suốt quãng đời còn lại, bao phủ các căn phòng của mình bằng màu đen và dành những ngày nhất định nhịn ăn để tưởng nhớ ông.

30 năm sau cái chết của Frederick, cuộc sống của Elizabeth đầy bi kịch khi mất tới bảy đứa con. Bà đã từ chối lời đề nghị trở lại Anh của anh trai mình là Charles I, quyết tâm đấu tranh để con trai bà là Charles Louis khôi phục lại vương vị tại Palatinate. Tuy nhiên, khi điều này trở thành sự thật thông qua Hòa ước Westphalia năm 1648, Charles Louis đã không cho phép Elizabeth đi cùng mình. Như một đòn giáng mạnh hơn nữa, bà bị anh trai mình hành quyết dưới bàn tay của Oliver Cromwell.

Năm 1650, hỗ trợ tài chính của Hà Lan chấm dứt. Hỗ trợ tài chính của Anh cũng chấm dứt sau đó do nội chiến khiến cuộc sống của bà trở nên khó khăn. Elizabeth cuối cùng cũng trở lại Anh vào năm 1661 sau khi ​​​​cháu trai của bà lên ngôi V vua Charles II.

Bà chết vì bệnh viêm phổi vào ngày 13 tháng 2 năm 1662 và được an táng tại tu viện Westminster, trong cùng một hầm mộ với anh trai Henry và con trai Rupert.

Di sản sống của Elizabeth Stuart

Năm 1701, chính phủ Anh đã thông qua Đạo luật Dàn xếp để đảm bảo sự kế vị của người theo đạo Tin lành và Sophia, con gái của Elizabeth trở thành tuyển hầu tước của Hanover.

Sophia qua đời không lâu trước nữ hoàng Anne vào năm 1714, và ngai vàng được truyền cho con trai của Sophia, George – sau này là George I, quốc vương Hanoverian đầu tiên của Anh.

Elizabeth là một tác nhân văn hóa và chính trị tích cực. Bà là Tuyển hầu tước Palatine của sông Rhine và vương hậu Bohemia, và thông qua cháu trai của bà, người sáng lập ra một triều đại cầm quyền mới của Anh, mọi vị vua hoặc nữ hoàng của Anh kể từ George I đều là hậu duệ trực tiếp của vương hậu mùa đông.

Bạn có thể đọc thêm:

• 15 sự thật về kiệt tác hội họa “Bữa Tối Cuối Cùng” của Leonardo da Vinci (Phần 1)
• 46 cuốn sách có ảnh hưởng nhất lịch sử thế giới: Bạn đã đọc được bao nhiêu rồi? (Phần 8)
• 11 điều bạn chưa biết về kiệt tác Đêm Đầy Sao của Vincent Van Gogh