Mình sinh năm 2001, là sinh viên đã tốt nghiệp của Trường đại học Công nghệ Thông tin, chuyên ngành Thương mại điện tử. Nghe đến đây thì các bạn sẽ nghĩ ngành Thương mại điện tử thì liên quan gì đến lập trình đúng không?

Sự thật là có đó, có thể ngành Thương mại điện tử của những trường đại học khác sẽ không dạy nhiều về lập trình. Nhưng bởi vì mình học Đại học Công nghệ Thông tin, nên việc đối mặt với code là không thể tránh khỏi.

Mình sẽ chia sẻ những kinh nghiệm cũng như trải nghiệm thực tế mà một đứa con gái như mình đúc kết được trong quá trình 4 năm học tại trường. Từ đó các bạn nữ có thể cân nhắc xem xét cẩn thận để đưa ra quyết định cho riêng mình nha.

2. Kinh nghiệm thực tiễn

2.1 Hãy trả lời câu hỏi “Bạn có thật sự thích lập trình?”

Mình thấy rất nhiều người học lập trình chỉ vì nghĩ nó là ngành hot, ngành xu hướng của tương lai, hay vì ba mẹ ép buộc, hay đơn giản là chọn bừa. Học một thứ mình không thích không phải là chuyện lạ, có rất nhiều người vẫn có thể hàng ngày làm những điều mình không thích một cách máy móc.

Nhưng lập trình thì khác, nó không hề dễ một chút nào. Ngành Thương mại điện tử của mình không thuần Công nghệ thông tin nên cũng không tính là quá khó, nhưng những ngành khác như Kỹ thuật phần mềm, Khoa học máy tính, Công nghệ thông tin,… đều là những ngành chuyên sâu của lập trình.

Mỗi ngày bạn đều phải đối mặt với đống code vô tri vô giác, viết một chức năng, chức năng lỗi, sửa lỗi, rồi lại viết,… Đó là một vòng lặp vô tận, bạn sẽ làm gì để hoàn thành công việc của mình nếu bạn chả có hứng thú gì với nó.

Mình đã chứng kiến rất nhiều đứa bạn bỏ học giữa chừng chỉ vì không theo kịp chương trình học, nợ môn, chán nản, áp lực.

Có thể bạn sẽ nghĩ đến trí tuệ nhân tạo AI, lúc mình học thì nó chưa quá phổ biến nhưng dạo gần đây thì nó nổi lên như một hiện tượng. Chỉ cần mô tả yêu cầu, và AI sẽ cho bạn chính xác từng dòng code cũng như các thao tác phải thực hiện để chạy được đống code đó.

Nhưng mà phải làm sao nếu bạn không hiểu nguyên lý hoạt động của nó, đến lúc thi cử thì ai cho bạn mang máy tính vào, ai cho bạn tra Google.

2.2 Deadline dồn dập

Ngày đi học mình có một bảng tổng kết tháng, ngày nào có bài tập cần nộp thì ngày đó sẽ hiện chấm xanh.

Và như mọi người đã thấy, deadline bất chấp ngày đêm. Deadline không chừa chủ nhật, một tháng 30 ngày thì hết 15 ngày có bài tập cần nộp, có khi 4 cái bài cần nộp trong 4 ngày liên tục.

Bài tập không hề dễ, mình không thể hoàn thành nó chỉ trong vòng 15 hay 20 phút. Vậy nên thức khuya là điều không thể tránh khỏi. Bạn có thể nhờ bạn bè giúp đỡ, việc đó vẫn giúp bạn qua được thời hạn nộp bài. Nhưng không phải thầy cô nào cũng dễ tính, họ sẽ bất chợt gọi bạn lên và bắt bạn phải làm lại bài tập đó mà không có bất kỳ sự trợ giúp nào.

Những bạn nữ đa số sẽ quan tâm chăm sóc bản thân nhiều hơn những bạn nam. Và việc phải dán mắt vào màn hình máy tính một thời gian dài có thể khiến mắt bạn tệ đi, quần thâm, thiếu sức sống. Thức khuya quá nhiều cũng khiến bạn trông già hơn, mọi nỗ lực chăm sóc da của bạn sẽ trở nên vô nghĩa.

2.3 Tư duy logic là điều không thể thiếu

Theo như những gì mình hay đọc được thì nữ giới sẽ thiên về những môn xã hội, thiên về cảm xúc. Còn nam giới sẽ thiên về các môn tự nhiên và tư duy logic. Nếu bạn đã từng chơi những trò chơi IQ và giải đố thì trong lập trình cũng cần những điều tương tự như vậy.

Lập trình có nhiều mảng, và nghề mà mình nghĩ cần dùng nhiều tư duy logic nhất chính là lập trình viên. Mình học về lập trình web nên mình sẽ lấy ví dụ về web, mình sẽ cố gắng nói dễ hiểu nhất có thể.

Ví dụ về một chức năng đơn giản chính là phân trang, giống như là bạn tìm kiếm trên Google, Google sẽ trả cho bạn khoảng 10 kết quả tìm kiếm ở trang đầu tiên, nếu bạn muốn xem nhiều hơn, bạn sẽ chuyển sang trang thứ hai, hoặc thứ ba, thứ bốn,… Nó không thể trả cho bạn hết một lượt mười mấy ngàn hay mười mấy triệu kết quả trong 1 trang duy nhất.

Vậy thì lập trình viên cần làm gì để hoàn thành chức năng đó?

Giả sử mình có 100 kết quả cần hiện ra, mỗi trang 10 kết quả, vậy chi 100 chia 10 là 10 trang. Mỗi lần mình chỉ hiện 5 trang mà thôi. Các bạn xem hình minh họa bên dưới để hiểu rõ hơn nhà.

Nếu người dùng ở trang đầu tiên, thì các trang tiếp theo sẽ là 2, 3, 4, 5, và đồng thời nút bấm về trang trước cũng bị vô hiệu hóa, bởi vì trang số 1 là trang đầu tiên, không hề có trang phía trước. Mình muốn là trang mình đang xem nó phải nằm ở chính giữa, và bởi vì trang 2 và trang 3 là ngoại lệ nên mình vẫn sẽ giữ nguyên vị trí của nó. Đến trang 4 thì dãy 5 số đã không còn là 1, 2, 3, 4, 5 nữa mà đã đổi thành 2, 3, 4, 5, 6. Lúc này số 4 đã ở giữa.

Và tiếp tục như thế cho đến trang 9, nó cũng ngoại lệ như trang 1, 2 nên không thể là 7, 8, 9, 10, 11 bởi vì chúng ta chỉ có 10 trang mà thôi. Ở trang 10 là trang cuối cùng thì nút “Sau” sẽ bị vô hiệu hóa.

Đó là xong ở phần ý tưởng, nhưng máy tính thì làm sao mà hiểu được ý tưởng của bạn. Bạn phải dùng ngôn ngữ lập trình để giao tiếp với nó. Chưa kể đến việc có hàng trăm cái ngôn ngữ lập trình khác nhau để lựa chọn học.

Bạn sẽ không thể code một phát từ trên xuống dưới, rồi chạy mà không gặp bất kỳ lỗi nào, cụ thể chính là phải “Fix bug” lên bờ xuống ruộng.

Phân trang chỉ là một chức năng cơ bản, logic không quá khó khăn, nhưng những dự án thực tế thì không bao giờ đơn giản như này, chưa kể đến việc đôi khi ngôn ngữ lập trình bạn đang dùng không hỗ trợ cho chức năng bạn làm, nền tảng còn nhiều điểm hạn chế, hoặc thuận toán của bạn quá lằng nhằng khiến trang web bị chậm đi ảnh hưởng đến trải nghiệm người dùng.

Tư duy logic có thể luyện tập, chỉ cần chăm chỉ thì sẽ gặt được quả ngọt. Nhưng mình chỉ sợ bạn nản lòng thôi. Thử hỏi cũng một chức năng, người khác mất 4 tiếng để hoàn thành, bạn mất 8 tiếng vẫn chưa xong. Người khác tan làm chính là tan làm, bạn tan làm về nhà vẫn phải miễn cưỡng tiếp tục công việc còn dang dở, thật sự là áp lực đến phát khóc luôn đó.

Những đứa con trai trường mình nó giỏi kinh khủng, mình lúc nào cũng chỉ biết nhìn nó bằng ánh mắt ngưỡng mộ. Đương nhiên, nữ cũng có bạn giỏi không kém, biết đâu sau này bạn sẽ nằm trong số đó.

2.4 Trở ngại giao tiếp

Môi trường công nghệ thông tin có rất nhiều nam, tỷ lệ nam nữ ở trường mình là 9:1. Mình cảm giác là cái nhà vệ sinh nữ chỉ có mỗi mình mình dùng luôn đó.

Nếu bạn hướng ngoại thì quá tốt, còn nếu bạn vừa hướng nội vừa e thẹn thì mình nghĩ có chút trở ngại. Nếu bạn đi học trong một lớp toàn nam thì kiểu gì bạn chẳng thấy ngại, đôi khi nhờ vả hay bắt chuyện với một bạn nữ thì dễ dàng hơn rất nhiều.

Có hôm mình đi học trong giảng đường gần trăm đứa, xung quanh mình toàn những bạn nam xa lạ, xa xa mới có được vài bạn nữ. Không phải mình không có bạn, mà là bạn mình nó rủ nhau cúp học hết rồi, nó cũng rủ mình nhưng mình siêng đột xuất, vậy nên mình đi học một mình.

2.5 Không nhất thiết phải viết code

Lập trình có nhiều hướng, không nhất định bạn phải làm lập trình viên, các bạn mình là nữ và tụi nó làm tester khá nhiều. Tester đại loại là kiểm thử phần mềm, kiếm ra những lỗi mà lập trình viên bỏ sót hoặc là vâng vâng mây mây những thứ khác. Tester không cần logic dữ dội như lập trình viên, nên các bạn nữ có thể tham khảo.

3. Tâm sự đôi chút

Mình theo hướng lập trình web, bởi vì mình thích mấy thứ logic học thuật này kia nên mình cảm thấy nó khá ổn với mình.

Mình học cũng không khó khăn lắm, không giỏi không dở. Chương trình 4 năm nhưng mình chỉ cần 3,5 năm là đã hoàn thành rồi. Mình cũng không chăm chỉ lắm đâu, đơn giản là mình chỉ đang làm điều mình thích mà thôi. Mình thích công nghệ thông tin, và mình học nó một cách tự nguyện. Có thể sẽ có lúc áp lực mệt mỏi, cũng có quần thâm mắt, cũng bị deadline dí, nhưng mà mình thấy vui.

Vẫn câu nói cũ, trước khi chọn học lập trình thì bạn phải xác định rõ ràng xem bạn có thích nó hay không, học lập trình rất dễ nản, nó không dễ như việc đọc một cuốn sách, mà là đọc một cuốn sách sau đó viết tiếp phần hai cho cuốn sách đó hoặc tìm ra lỗ hỗng của cuốn sách thì đúng hơn.

Bạn bắt buộc phải vận dụng tư duy, suy nghĩ, cân đo đong đếm. Làm gì có cái gọi là việc nhẹ lương cao, sở dĩ ngành IT lương cao là vì nó tốn nhiều chất xám, thế thôi.

Mong là những gì mình viết có thể giúp bạn được phần nào. Chúc các bạn thành công trên con đường mình lựa chọn.

Ai muốn mình review chân thật trường mình thì có thể để lại bình luận nha. Cảm ơn các bạn đã đọc.

1. Thiết kế thực tế tăng cường

Thực tế tăng cường (AR) khác với thực tế ảo (VR) về nhiều mặt, dễ thấy nhất là sản phẩm tạo ra. Đối với AR, nhà thiết kế phải dựa trên thế giới thật để tạo ra các hình ảnh ảo “tăng cường” cho nó, ví dụ như game Pokémon Go là sự kết hợp giữa khung cảnh ngoài đời thật và những con Pokemon ảo xuất hiện trong khung cảnh đó. Trong khi đó VR hoàn toàn chỉ là ảo, không dựa trên thế giới thực.

Nếu bạn là người có óc sáng tạo phong phú và muốn biến thế giới xung quanh mình trở nên thú vị hơn thì công việc thiết kế AR sẽ là lựa chọn lý tưởng để phát huy sở thích của bạn, đem đến những sản phẩm giải trí mới lạ cho mọi người.

Nhưng công việc này cũng không phải chỉ là chơi cho vui. Bạn phải tham gia vào nhóm để hợp tác với những người khác, mỗi người có một nhiệm vụ như thiết kế media, thiết kế các yếu tố kỹ thuật, thiết kế giao diện người dùng, thiết kế đồ họa, v.v. Để chuẩn bị cho công việc này, bạn cần có kiến ​​thức nền tảng về lập trình C+, thiết kế mô hình 3D và phát huy trí sáng tạo mọi lúc mọi nơi.

2. Phát triển ứng dụng và thiết bị di động

Bạn là người thích khám phá các ứng dụng và game di động? Sẽ hay hơn rất nhiều nếu bạn có thể tự tạo ra chúng như một công việc để kiếm sống hoặc tạo ra một nền tảng góp phần thay đổi cuộc sống của mọi người. Các kho ứng dụng như Google Play và App Store luôn được bổ sung thêm nhiều ứng dụng mới và có rất nhiều người dùng thường xuyên, do đó đây là lĩnh vực không bao giờ hết hot.

Một số tựa game nổi tiếng như Dragon City, Clash of Clans và Angry Birds phải được lập trình đặc biệt để phù hợp với thiết bị di động, đó cũng là lĩnh vực tiềm năng để bạn thử sức trong tương lai. Để trở thành một coder chuyên nghiệp, bạn cần trau dồi kiến thức về ngôn ngữ lập trình như HTML, CSS, Javascript, ngoài ra còn có nhiều ngôn ngữ nâng cao khác nữa.

3. Kỹ sư mạng

Nếu bạn thích làm việc với phần cứng hơn là phần mềm thì đây là công việc lý tưởng dành cho bạn. Khác với nhân viên sửa máy tính thông thường, kỹ sư mạng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với hệ thống máy tính ở các cơ quan, công sở. Bạn phải phân tích và đánh giá được tình trạng hoạt động của mạng và đảm bảo đường truyền kết nối tốt, đòi hỏi nhiều kiến thức về kỹ thuật.

Công việc này cũng bao gồm sao lưu dữ liệu và đảm bảo truy cập dữ liệu dễ dàng, hỗ trợ cài đặt mạng, cập nhật và cấu hình mạng, tư vấn và hỗ trợ người dùng mạng, phối hợp với các nhân viên IT khác và bảo mật máy tính cơ bản.

Ưu điểm của công việc này là bạn có thể gặp gỡ giao lưu với nhiều người và phát huy óc sáng tạo chứ không chỉ “cắm đầu” vào máy tính suốt ngày, như vậy khi làm việc bạn sẽ được cân bằng giữa máy móc và sáng tạo, tránh rơi vào tình trạng “trầm cảm”.

4. Thiết kế web

Bạn yêu thích lập trình và muốn tạo ra những thứ mới mẻ, đẹp mắt? Nếu vậy có thể chọn công việc thiết kế trang web cho các công ty, doanh nghiệp, freelancer hoặc những khách hàng nhỏ lẻ. Bạn sẽ có cơ hội tạo ra các trang web hấp dẫn người dùng bằng cách kết hợp những thành phần như hình ảnh, chữ, màu sắc, đồ họa, v.v. Nếu bạn có óc sáng tạo phong phú và không ngại học các ngôn ngữ lập trình phức tạp thì chắc chắn sẽ yêu thích công việc này.

Để xây dựng một trang web tốt, bạn cần nắm vững lập trình cơ bản như CSS và HTML. Về lâu dài, bạn có thể phát triển công việc thiết kế web của mình để làm freelancer hoặc kinh doanh riêng. Tiềm năng trong lĩnh vực này rất lớn, nhất là khi hợp tác với những người làm copywriter hoặc SEO.

5. Kỹ sư an ninh mạng

Nghe có vẻ giống với kỹ sư mạng nêu trên, nhưng thực ra công việc này rất khác. Có thể coi đây là vị trí chuyên môn cao hơn, tập trung vào việc bảo vệ mạng máy tính khỏi bị tấn công mất dữ liệu. Nếu bạn cảm thấy hứng thú với các công cụ bảo mật máy tính và thích cảm giác “đấu trí” thì đây có thể là lựa chọn phù hợp.

Công việc này bao gồm thiết kế và bảo trì hệ thống bảo mật của mạng máy tính, ngăn các phần mềm độc hại xâm nhập vào. Bạn sẽ phải nghiên cứu về hệ thống bảo mật của nơi mình làm việc để hiểu rõ cơ chế của nó, thường xuyên kiểm tra và đánh giá, tạo tường lửa và phân tích dữ liệu.

Ở mức độ cao hơn, bạn có thể làm ở các doanh nghiệp yêu cầu bảo mật nghiêm ngặt để chống hacker nguy hiểm. Đây là vị trí rất quan trọng đối với doanh nghiệp và luôn được chào đón.

6. Phát triển đa phương tiện

Bạn thích lập trình và cũng có khiếu về nghệ thuật? Nếu vậy có thể bạn sẽ hợp với vai trò nhà phát triển đa phương tiện, thiết kế các sản phẩm trực quan, ảnh động, video, văn bản hoặc âm thanh để bổ sung cho các ứng dụng giúp người dùng trải nghiệm thỏa mãn hơn.

Những hình ảnh đồ họa xinh lung linh mà bạn nhìn thấy trên các trang web chính là sản phẩm của nhà phát triển đa phương tiện. Khi làn công việc này bạn sẽ phải giao tiếp nhiều với khách hàng, lên kế hoạch cho dự án, viết code và thiết kế – nếu bạn cảm thấy mình có đủ các kỹ năng đó thì hãy thử sức ngay nhé.

7. Quản lý dự án

Bạn có khiếu làm lãnh đạo và muốn chỉ huy một nhóm phát triển phần mềm? Nếu vậy thì có lẽ bạn hợp với vai trò một người quản lý dự án. Cơ quan tổ chức nào cũng cần có người lãnh đạo để chia việc cho các thành viên trong nhóm, điều phối công việc để hoàn thành đúng mục tiêu.

Người quản lý sẽ phải đặt ra mục tiêu cho các dự án IT, lập kế hoạch để đạt được mục tiêu đó, tính toán nguồn lực phù hợp với ngân sách, dự phòng các vấn đề tiềm ẩn có thể xảy ra, quản lý tài chính và chịu trách nhiệm đảm bảo dự án hoàn thành tốt. Đây là vị trí rất được coi trọng trong ngành IT.

8. Thiết kế trải nghiệm người dùng (UX)

Bạn muốn mang đến trải nghiệm tốt nhất cho những người xem trang web và sử dụng app? Đó là nhiệm vụ của nhà thiết kế UX. Đây là công việc quan trọng, bạn phải góp phần thiết kế và phát triển trang web đồng thời đảm bảo những người sử dụng nó cảm thấy thoải mái nhất.

Công việc này cũng có tiềm năng rất lớn, bạn có thể làm việc với các freelancer, doanh nghiệp nhỏ hoặc công ty lớn, thậm chí có thể tự trở thành freelancer và tăng thêm thu nhập cho bản thân.

Tóm lại: Chọn nghề gì khi học IT?

Học IT chắc chắn sẽ có nhiều áp lực và cạnh tranh khi tìm việc làm, nhưng quan trọng là bạn hãy đi theo đúng đam mê của mình. Bất kỳ ngành nghề nào cũng cần trải nghiệm để thành công, do đó nếu bạn thực sự yêu thích IT thì hãy thử ngay những công việc trên đây, đừng ngần ngại gì cả.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Nên học nghề gì hiện nay? Top những ngành học hot nhất và “bộc phát” tiềm năng trong tương lai
• Việc làm sau đại dịch, ngành nghề nào đang hot?

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!