Vì sao người bị hen suyễn lại sợ tập thể dục?

Hen là bệnh mãn tính gây co thắt và làm hẹp đường thở của người bệnh. Khi cơn hen xuất hiện, các cơ cấu tạo nên thành của hệ thống dẫn khí trong phổi bị co hẹp lại và nhiều chất nhầy được tiết ra làm bít tắc đường thở khiến bệnh nhân bị thiếu oxy, thậm chí nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn tới tử vong.

Nhiều yếu tố trong môi trường có thể kích thích khởi phát cơn hen, chẳng hạn như khói bụi, phấn hoa, lông thú, nhiễm trùng, thời tiết lạnh, và tập thể dục.

Các hoạt động thể lực là một trong những nguyên nhân thường gặp khiến người mắc bệnh hen lên cơn. Có một thuật ngữ để chỉ tình trạng này gọi là co thắt phế quản do tập thể dục – exercise-induced bronchoconstriction, viết tắt là EIB (trước đây gọi là hen do tập thể dục, exercise-induced asthma).

Nguyên nhân nào gây ra cơn hen khi tập thể dục?

Đến nay các nhà khoa học vẫn chưa hiểu rõ tại sao tập thể dục lại khiến đường thở bị co hẹp lại. Có thể là do khi thở nhanh cơ thể không kịp sưởi ấm và làm ẩm không khí, làm cho luồng không khí lưu thông ra vào hệ hô hấp bị lạnh và khô hơn bình thường và kích thích các tế bào của đường thở. Điều này càng đúng hơn khi tập thể dục ngoài trời lạnh.

Bên cạnh đó việc hít thở không khí ô nhiễm, bụi hóa chất hay các chất gây dị ứng khác như phấn hoa, lông thú cũng có thể là nguyên nhân gây ra EIB. Khi tập thể dục chúng ta sẽ hít nhiều không khí vào phổi hơn, do đó cũng đưa nhiều tác nhân kích thích vào hơn.

Triệu chứng của EIB là gì?

Co thắt phế quản do tập thể dục có biểu hiện là những triệu chứng hen như ho, hắt hơi, cảm giác thắt ngực xuất hiện khoảng 5 đến 20 phút sau khi bắt đầu vận động. Ở một số người các triệu chứng này có thể bắt đầu ngay sau khi tập, nhất là khi cường độ tập nặng với tốc độ nhanh.

Ngoài ra EIB cũng có thể khiến người bệnh cảm thấy mệt mỏi lạ thường và hụt hơi trong lúc tập hoặc sau khi tập xong.

Tuy nhiên điều đó không có nghĩa là người mắc bệnh hen nên từ bỏ tất cả mọi hoạt động thể dục thể thao. Thực ra hoạt động thể lực rất có lợi cho họ, giúp cải thiện chức năng hô hấp thông qua việc tăng cường sức mạnh cho các cơ hô hấp.

Đối với cả người bình thường lẫn người mắc bệnh hen, tập thể dục là thói quen tốt rất quan trọng để cơ thể khỏe mạnh toàn diện và đặc biệt tăng cường sức khỏe cho hệ hô hấp. Ai cũng cần tập thể dục, kể cả người mắc bệnh hen. Nhưng phải tập thế nào và chọn những hoạt động nào để đảm bảo an toàn?

Cần làm gì để tránh cơn hen xuất hiện khi tập thể dục?

Nếu bạn đang phải sống chung với bệnh hen nhưng vẫn muốn tham gia các hoạt động thể thao vui khỏe thì hãy áp dụng những bước sau đây để kiểm soát EIB cũng như các triệu chứng hen trước khi tập luyện. Điều quan trọng là hãy luôn tham khảo ý kiến của bác sĩ để lập kế hoạch chi tiết nhé.

• Luôn bắt đầu buổi tập một cách chậm rãi, khởi động kỹ trước khi bước vào các bài tập chính, và khi kết thúc cũng phải “làm nguội” cơ thể từ từ.

• Luôn mang theo lọ thuốc cắt cơn hen bên mình và dùng thuốc trước khi tập 15 phút hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Một số người có thể dùng các loại thuốc ngừa cơn hằng ngày để phòng tránh EIB, khi đó hãy luôn tuân thủ hướng dẫn sử dụng đúng cách.
• Nếu thời tiết ngoài trời quá lạnh, ô nhiễm hoặc có nhiều tác nhân kích thích thì bạn có thể tập trong nhà với những bài tập đơn giản mà hiệu quả.

Những hoạt động và môn thể thao nào phù hợp với người mắc bệnh hen?

Bất kỳ hoạt động thể lực nào cũng có thể khởi phát cơn hen. Tuy nhiên những môn thể thao có khoảng thời gian vận động ngắn thường tốt hơn cho người bệnh hen so với những môn đòi hỏi vận động mạnh liên tục trong thời gian dài.

Theo Viện Hàn lâm về Dị ứng, Hen và Miễn dịch của Mỹ, một số môn thể thao có thể ít kích thích cơn hen hơn. Chẳng hạn như môi trường ẩm, ấm, cùng với việc sử dụng các cơ thân trên và tư thế của toàn cơ thể trong môn bơi lội có thể giúp ích cho người bệnh hen. Tuy nhiên cần lưu ý rằng những loại hóa chất dùng để xử lý nước ở hồ bơi có thể ảnh hưởng xấu đến một số người.

Bên cạnh đó những hoạt động thể lực và môn thể thao khác có thể được áp dụng là:

• Bóng chày
• Đạp xe
• Bóng bầu dục
• Trượt tuyết xuống dốc tự do
• Chơi golf
• Thể dục dụng cụ
• Đi bộ ngắn hoặc đường dài đều được
• Lướt sóng
• Đấu vật

Trái lại, một số môn thể thao có thể làm tăng nguy cơ lên cơn hen đã được phát hiện là:

• Bóng rổ
• Trượt tuyết trên đường bằng
• Hockey
• Chạy đường dài
• Bóng đá

Tuy nhiên nếu có sự chuẩn bị và phương án kiểm soát tốt, hầu hết người mắc bệnh hen vẫn có thể tham gia bất kỳ hoạt động thể lực nào mà không gặp trở ngại.

Mời bạn đọc thêm những bài viết khác về chủ đề Sức khỏe của BlogAnChoi:

• 6 điều lầm tưởng về bệnh hen, bạn đã biết hết chưa?
• Bạn muốn cai thuốc lá? Hãy áp dụng những lưu ý hữu ích này để bỏ thuốc thành công!

Hãy đón xem nhiều thông tin bổ ích được gửi đến trong những bài viết của BlogAnChoi bạn nhé!

Hen suyễn là bệnh rất phổ biến trong cuộc sống hiện nay, được gây ra bởi sự co thắt đường thở khi bị kích thích bởi các tác nhân từ môi trường như khói bụi, lông thú, phấn hoa, trời lạnh hoặc cảm xúc đột ngột…

Mặc dù phần lớn thời gian người mắc hen suyễn có thể sinh hoạt và làm việc như người bình thường nhưng luôn phải sống chung với nỗi lo lên cơn hen trong những tình huống kể trên, do đó lúc nào họ cũng phải mang theo các loại thuốc để dùng khi cần thiết. Cũng chính các thuốc này là nguyên nhân dẫn tới nhiều hiểu lầm từ mọi người xung quanh. Nào, hãy cùng đi tìm sự thật về bệnh hen nhé!

Hen suyễn là bệnh do tâm lý gây ra?

Nhiều người cho rằng bệnh hen được gây ra bởi các vấn đề của tâm lý và cảm xúc, bởi những người mắc bệnh này có thể lên cơn hen khi xúc động, đau buồn hoặc thậm chí cười to.

Suy nghĩ này thực ra không đúng. Những thay đổi cảm xúc kể trên chỉ đóng vai trò là tác nhân kích thích khiến hệ thần kinh phát tín hiệu làm co thắt các cơ trơn của đường thở. Chính sự co thắt này làm thu hẹp dòng khí lưu thông và khiến bệnh nhân hen có các triệu chứng như ho, khó thở, tím tái… Hen suyễn là bệnh của hệ hô hấp và hệ miễn dịch do các phản ứng quá mức với tác nhân kích thích của môi trường, không phải là bệnh tâm lý.

Các loại thuốc trị hen có thể gây nghiện cho người bệnh?

Quan niệm sai lầm này có lẽ bắt nguồn từ hình ảnh những bệnh nhân hen suyễn mỗi khi cảm thấy sắp vào cơn liền lấy lọ thuốc ra hít vài hơi rồi ngay sau đó lại khỏe mạnh bình thường. Tuy bề ngoài có vẻ giống với những người nghiện thuốc lá hay thuốc phiện nhưng về bản chất hai trường hợp này hoàn toàn khác nhau.

Ở những người nghiện thuốc (hay nghiện đồ ngọt, nghiện chất béo cũng vậy), bộ não sản sinh ra chất dẫn truyền thần kinh dopamine tạo cảm giác thỏa mãn sung sướng mỗi khi dùng chất kích thích, do đó khiến người nghiện muốn nạp thêm chất đó ngày càng nhiều để tìm lại cảm giác. Nếu nhu cầu không được đáp ứng họ sẽ trở nên cáu gắt, bứt rứt, vật vã và làm đủ mọi cách để được thỏa mãn.

Nói cách khác các loại “thuốc” trên tác động tới hệ thần kinh và khiến người nghiện trở thành “nô lệ” của chúng cả về thể chất lẫn tinh thần.

Trong khi đó bệnh hen hoàn toàn không liên quan gì đến dopamine hay bộ não. Người mắc bệnh hen buộc phải dùng thuốc để ngăn cơn co thắt đường thở có thể khiến họ thiếu oxy đến mức tử vong. Nếu như nghiện thuốc phiện khiến người ta phải dùng thuốc liên tục và mỗi ngày một nhiều hơn thì bệnh hen có thể ổn định trong một thời gian dài, thậm chí suốt nhiều ngày nhiều tháng không hề xuất hiện cơn nào nên người bệnh cũng chẳng cần dùng thuốc.

Như vậy hen suyễn chỉ là một bệnh cần dùng thuốc để điều trị như bao bệnh thông thường khác, không phải là nghiện như nhiều người vẫn đồn thổi đâu nhé!

Dùng thuốc hen để ngừa cơn mỗi ngày sẽ bị “nhờn thuốc”, đến khi vào cơn hen thật sẽ không còn tác dụng?

Nhiều người khi thấy bệnh nhân hen ngày nào cũng xịt thuốc liền nghĩ rằng thói quen đó sẽ làm người bệnh quen thuốc, giống như dùng kháng sinh bừa bãi làm vi khuẩn kháng thuốc vậy. Tuy nhiên đó là suy nghĩ sai lầm vì chưa hiểu rõ cơ chế của các loại thuốc hen.

Trên thực tế các bác sĩ khi điều trị cho bệnh nhân hen đều nhắm đến hai mục tiêu là “cắt” được cơn hen khi nó vừa xuất hiện và phòng ngừa các cơn hen tái diễn trong tương lai. Những trường hợp bệnh nhẹ, ít khi vào cơn chỉ cần “thủ” sẵn lọ thuốc cắt cơn để hít khi có dấu hiệu cảnh báo, còn những trường hợp nặng hơn sẽ phải dùng cả thuốc ngừa cơn hằng ngày để phòng ngừa.

Hai loại thuốc này có cơ chế tác động khác nhau lên các tế bào của đường thở, do đó khi dùng chung không hề gây ra hiện tượng “nhờn thuốc” mà ngược lại phải dùng thường xuyên và đều đặn mới phát huy được hiệu quả tối ưu như mong muốn.

Những loại thuốc hen thuộc nhóm steroid sẽ gây hại cho cơ thể?

Có thể bạn đã nghe nói về những vận động viên gian lận cơ bắp bằng cách dùng thuốc steroid để tăng cơ, hoặc những loại thuốc giả trôi nổi trên thị trường có pha những chất này khiến người dùng không những không hết bệnh mà còn rước thêm nhiều bệnh hơn.

Tuy nhiên steroid chỉ là tên gọi chung của một nhóm gồm rất nhiều chất có hoạt tính và tác dụng phụ khác nhau, trong đó nổi bật nhất là hiện tượng ức chế miễn dịch. Một số chất có thể gây ra vấn đề nghiêm trọng cho cơ thể trong khi những chất khác lại khá an toàn và được ứng dụng làm thuốc chữa bệnh hen cũng như các bệnh có liên quan đến miễn dịch khác.

Các nghiên cứu khoa học đã chọn ra những hợp chất steroid có hoạt tính chữa bệnh nhưng không gây tác dụng phụ quá nặng nề cho cơ thể, từ đó bào chế thành thuốc. Bên cạnh đó người mắc bệnh hen luôn được bác sĩ hướng dẫn cách dùng thuốc sao cho ít gây tác dụng phụ nhất, chẳng hạn như hít xong phải súc miệng để thuốc không đọng lại, do vậy nếu tuân thủ đúng hướng dẫn sẽ giảm được nguy cơ gây hại xuống mức tối thiểu.

Khi cảm thấy khỏe và không có cơn hen tức là bệnh hen đã “lùi xa mãi mãi” và có thể tự ngưng thuốc?

Đây là suy nghĩ hết sức sai lầm và có thể dẫn tới hậu quả cực kỳ tai hại cho người mắc bệnh hen. Thực ra trạng thái “khỏe mạnh” mà bệnh nhân cảm thấy chính là tác dụng mà các loại thuốc đem lại, nếu tự ý bỏ thuốc có thể làm cho cơn hen tái phát bất cứ lúc nào.

Trong các loại thuốc điều trị hen suyễn thì người bệnh chỉ có thể tự ngưng loại thuốc cắt cơn nếu không có dấu hiệu cảnh báo sắp vào cơn hen như ho, khó thở, chảy nước mắt,… Tuy nhiên vẫn cần dùng thuốc cắt cơn trước khi đối mặt với những tình huống có thể kích thích cơn hen xuất hiện như vận động thể lực, đi tới nơi ô nhiễm…

Còn loại thuốc ngừa cơn lâu dài chỉ có thể ngưng khi đã được bác sĩ thăm khám cẩn thận vì bệnh hen chưa chắc đã khỏi hẳn. Nếu người bệnh tự ý ngưng thuốc có thể sẽ khiến cơn hen tái phát nặng hơn trước và khó điều trị hơn.

Người bị bệnh hen không được phép tham gia các hoạt động thể lực?

Không đúng. Mặc dù hoạt động thể dục thể thao khiến đường thở bị kích thích và có thể khởi phát cơn hen nhưng điều đó không có nghĩa rằng người bệnh phải từ bỏ tất cả thú vui vận động của mình.

Để yên tâm vui chơi mà không sợ cơn hen tái phát, người bệnh cần xịt loại thuốc cắt cơn trước khi bắt đầu hoạt động. Thuốc có tác dụng làm giãn cơ trơn của đường thở để không bị kích thích làm co thắt lại khi vận động mạnh.

Tuy nhiên đối với những người chưa kiểm soát được bệnh hen, tức bệnh chưa ổn định mà vẫn tái phát thường xuyên, lúc nặng lúc nhẹ, thì tốt nhất là không nên hoạt động thể lực mạnh cho tới khi tình trạng bệnh đã được kiểm soát ổn định.

Hen suyễn là bệnh rất thường gặp, nhưng vẫn còn nhiều người chưa hiểu rõ về nó. Hãy tự trang bị cho mình những kiến thức đúng đắn để góp phần đẩy lùi những quan niệm sai lầm tai hại bạn nhé!

Mời bạn xem thêm những thông tin bổ ích khác trong chuyên mục Sức khỏe của BlogAnChoi:

• Ăn nhiều rau sẽ có hại cho cơ thể khi mắc những bệnh thường gặp này!
• 7 nguyên nhân thường gặp làm trẻ chậm phát triển chiều cao

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để cập nhật nhiều kiến thức thú vị trong cuộc sống bạn nhé!