bánh quê – BlogAnChoi

Điểm danh 10 món ăn truyền thống của người Phần Lan

2025-09-01T03:00:21Z

Không chỉ có khung cảnh thần tiên, chất lượng cuộc sống cao tận hưởng từng phút giây, ẩm thực cũng góp phần đem lại niềm hạnh phúc cho người dân của quốc gia Bắc Âu này. Cùng điểm danh những món ăn truyền thống của người Phần Lan và khám phá điều gì làm nên nét đặc sắc của chúng.

Với danh hiệu “Quốc gia hạnh phúc nhất thế giới” trong nhiều năm liền, du lịch Phần Lan ngày càng có sức hấp dẫn lớn hơn trên bản đồ du lịch thế giới, đặc biệt là với những du khách đang tìm kiếm một điểm đến để “chữa lành” cho tâm hồn, trở về với những giá trị cốt lõi và giản đơn nhất của một cuộc sống hạnh phúc. “Liều thuốc” mà bạn có thể dễ dàng nhận thấy nhất ngay khi đặt chân đến Phần Lan chính là phong cảnh và phong cách sống, tất cả đều toát lên sự thư thái, thong thả; không ồn ào, sống vội hay chạy theo xu hướng. Nhưng vẫn còn một khía cạnh khác cũng rất đáng lưu tâm, đó là ẩm thực truyền thống.

Ẩm thực Phần Lan hấp dẫn bởi sự đơn giản và kết hợp giữa các nguyên liệu địa phương. Với diện tích rừng lớn bao phủ khắp đất nước, các nguyên liệu như cá, thịt (lợn, bò, tuần lộc) đóng vai trò quan trọng trong các món ăn Phần Lan. Tiếp theo là các loại nấm, quả mọng, các loại ngũ cốc nguyên cám (lúa mạch đen, đại mạch, yến mạch). Sữa và các sản phẩm từ sữa cũng được sử dụng phổ biến trong các công thức nấu ăn của địa phương.

Cùng bắt đầu khám phá 10 món ăn truyền thống của người Phần Lan dưới đây và đừng quên đưa chúng vào danh sách món ăn nhất định phải thử khi đến đây nhé.

1. Salmiakki (kẹo cam thảo mặn)

Kẹo cam thảo mặn (Ảnh: Internet)

Salmiakki (kẹo cam thảo mặn) là một loại kẹo phổ biến ở các nước Bắc Âu. Vị mặn của kẹo được tạo ra từ muối amoni clorua. Không ai biết sự kết hợp này bắt đầu từ khi nào, chỉ biết rằng kẹo được sản xuất phổ biến từ năm 1930 tại Phần Lan, Na Uy, Thụy Điển, Đan Mạch. Vị mặn và hơi chát của kẹo có tác dụng kích thích vị giác và còn được sử dụng như một loại viên ngậm để chữa ho. Salmiakki cũng được dùng làm hương liệu khi chế biến các món ăn như kem, xi-rô, kẹo cao su, sô-cô-la và sản xuất đồ uống có cồn.

Với nhiều người, hương vị của salmiakki có thể không hấp dẫn ngay lần đầu thử, nhưng với người Phần Lan thì loại kẹo này thực sự gây nghiện, thậm chí còn được gọi vui là “vàng đen” bởi màu sắc của chúng và thường mang theo khi đi du lịch. Bạn hoàn toàn dễ dàng tìm mua salmiakki tại các siêu thị ở Phần Lan.

Với sự yêu thích của người Phần Lan dành cho salmiakki, bên cạnh loại truyền thống có dạng viên hình thoi, nhiều loại khác cũng đã ra đời, đem đến sự phong phú hơn về hình dạng và hương vị như turkinpippuri – một loại salmiakki có vị cay. Các viên kẹo salmiakki cũng được sản xuất với độ cứng khác nhau (từ viên cứng, cứng vừa, dẻo đến viên mềm) để phù hợp với nhu cầu khách hàng.

2. Ruisleipä (bánh mì lúa mạch đen)

Các loại bánh mì từ lúa mạch đen (Ảnh: Internet)

Cùng với tình yêu dành cho salmiakki, người Phần Lan cũng rất yêu thích ruisleipä (bánh mì lúa mạch đen). Nó được yêu thích tới nỗi đã được bình chọn là Món ăn quốc gia vào năm 2017, trùng với kỷ niệm 100 năm Phần Lan giành được độc lập từ Nga.

Dù rất được yêu thích và lúa mạch đen cũng là một trong những nguyên liệu chính trong thực đơn hàng ngày của người Phần Lan, nhưng xuất xứ của nó lại không phải từ quốc gia này, mà là từ Đức. Trong quá khứ, bánh mì lúa mạch đen là đồ ăn của người nghèo, thủy thủ và tù nhân. Chỉ đến khi biết được tác dụng của nó đối với sức khỏe, món ăn này mới dần trở nên quen thuộc hơn trong các bữa ăn của người châu Âu. Bánh rất tốt cho những người muốn giảm cân và giữ dáng bởi hàm lượng chất xơ cao, ít ngọt và ít béo hơn so với bánh mì trắng thông thường. Hương vị của bánh cũng đậm đà hơn.

Ruisleipä thường được người Phần Lan sử dụng vào bữa sáng và làm đồ ăn kèm trong bữa trưa hoặc các bữa ăn nhẹ, ăn kèm cùng giăm bông, phô mai hoặc bơ. Có nhiều loại ruisleipä tại Phần Lan và bạn có thể tìm mua tại các tiệm bánh và siêu thị, bao gồm: reikäleipä (một loại bánh mì tròn lớn có lỗ ở giữa), hoặc jälkiuunileipä (một loại bánh mì cứng nướng ở nhiệt độ thấp). Ngoài ra còn có một số phiên bản khô, được gọi là näkkileipä và hapankorppu.

3. Korvapuusti (bánh quế)

Bánh quế cuộn Phần Lan (Ảnh: Internet)

Chiếc bánh cuộn ngọt ngào đậm hương quế và bạch đậu khấu này đã mê hoặc những người sành ăn trên khắp thế giới. Bánh có nguồn gốc từ Thụy Điển với tên gọi là kanelbulle, sau đó được phổ biến ra khắp Bắc Âu. Thành phần làm bánh bao gồm bột mì, quế, bạch đậu khấu, đường và bơ. Bột được nhào, để nở rồi quết một lớp bơ mỏng, sau đó trộn với bột quế và bạch đậu khấu và đường, tạo hình xoắn ốc và đưa vào lò nướng. Một số nơi có thể cho thêm nho khô.

Bánh ngon nhất là khi vừa mới ra lò, thưởng thức cùng một tách cà phê hoặc một ly sữa. Một sự kết hợp ngọt ngào và ấm áp đến không thể cưỡng lại.

4. Karjalanpiirakka (bánh nướng Karelian)

Bánh nướng Karelian (Ảnh: Internet)

Karjalanpiirakka là món bánh nướng truyền thống của Phần Lan, xuất xứ từ vùng Karelia. Phần vỏ bánh được làm từ lúa mạch đen. Nhân bánh truyền thống làm từ gạo nấu thành một dạng cháo đặc, ngoài ra còn có nhân khoai tây nghiền và cà rốt. Một hỗn hợp có tên là munavoi (trứng luộc băm nhỏ trộn bơ) sẽ được phết lên bánh sau khi nướng.

Món bánh này đã được công nhận là đặc sản truyền thống tại châu Âu vào năm 2003. Bạn có thể thưởng thức karjalanpiirakka tại các tiệm bánh hoặc quầy bánh trong siêu thị. Đừng quên làm nóng bánh trước khi ăn.

5. Leipäjuusto (bánh phô mai)

Bánh phô mai ăn kèm mứt mâm xôi (Ảnh: Internet)

Món bánh phô mai leipäjuusto phổ biến chủ yếu tại các vùng phía Bắc Phần Lan, được làm từ sữa bò. Sữa sau khi đông lại sẽ được đem nướng trong lò hoặc đốt lửa để tạo những vết cháy xém đặc trưng trên bề mặt. Bánh có thể được sấy khô và lưu trữ một thời gian dài.

Bánh thường được ăn kèm một loại mứt từ quả mâm xôi có nguồn gốc từ bán đảo Scandinavi và uống cùng với cà phê. Vị chua ngọt, tươi mát của trái cây từ mứt hòa quyện hoàn hảo với sự béo ngậy của phô mai. Leipäjuusto cũng được người Phần Lan sử dụng trong các món salad hoặc thay thế cho phô mai Paneer trong các món ăn Ấn Độ, mặc dù cách ăn này ít phổ biến hơn. Leipäjuusto có thể ăn nóng hoặc nguội đều được, nhưng ngon nhất vẫn là ăn nóng phết cùng mứt quả.

6. Uudet perunat ja silli (cá trích ngâm và khoai tây)

Cá trích ngâm và khoai tây (Ảnh: Internet)

Đối với một đất nước Bắc Âu đặc trưng cùng màu trắng của tuyết, Bắc cực quang và mùa đông lạnh giá, thì những ngày mùa hè (tháng 6 – tháng 8) ngắn ngủi thực sự là một món quà quý giá. Mùa hè không chỉ mang đến cho người dân và đất nước Phần Lan không khí ấm áp hơn, ngày dài hơn, mà còn cả những nguyên liệu nấu ăn địa phương. Một trong số đó là khoai tây.

Khoai tây Phần Lan vào mùa hè có kích thước nhỏ hơn so với các mùa khác, nhưng hương vị lại ngọt hơn và kết cấu đẹp mắt hơn. Nó cũng góp phần làm nên một món ăn mùa hè phổ biến của Phần Lan: cá trích ngâm và khoai tây. Những củ khoai tây được lột bỏ vỏ và đem luộc nhưng vẫn giữ được hình dạng và màu sắc vàng ươm, bày trên đĩa cùng những miếng cá trích ngâm, ăn kèm thì là và bơ – một món ăn nhẹ nhàng trong mùa hè nhưng vẫn đầy đủ dinh dưỡng.

7. Poronkäristys (thịt tuần lộc xào)

Thịt tuần lộc xào (Ảnh: Internet)

Thịt tuần lộc là nguồn cung cấp protein phổ biến ở các quốc gia Bắc Âu như Phần Lan, Thụy Điển và Na Uy. Một trong những món ăn từ tuần lộc nổi tiếng nhất là poronkäristys. Thịt tuần lộc (thường là phần bít tết hoặc thịt lưng) được thái lát mỏng, chiên trong mỡ tuần lộc (cũng có thể dùng bơ hoặc dầu để thay thế), nêm nếm với hạt tiêu đen và muối. Cuối cùng là thêm nước cùng một chút kem hoặc bia và nấu chậm đến khi thịt chín mềm. Món ăn được ăn kèm cùng khoai tây nghiền và mứt nam việt quất. Ở Phần Lan có nơi còn phục vụ cùng dưa chuột ngâm. Thịt tuần lộc có hương vị đậm đà và hàm lượng chất béo thấp, tốt cho sức khỏe.

8. Lohikeitto (súp cá hồi)

Súp cá hồi (Ảnh: Internet)

Ngoài thịt tuần lộc, các loại cá cũng là nguyên liệu phổ biến trong thực đơn và chế độ ăn của người Phần Lan, nhiều nhất là cá hồi. Chất lượng nước và môi trường sống của bán đảo Scandinavi tạo nên chất lượng thịt cá hồi hàng đầu thế giới.

Cách người Phần Lan thưởng thức cá hồi cũng không phức tạp, đúng với tiêu chí đơn giản trong phong cách ẩm thực của mình. Một bát súp cá hồi nóng hổi nấu bằng nước dùng trong hoặc sữa, thêm kem tươi, khoai tây, cà rốt, tỏi tây và ăn cùng bánh mì lúa mạch đen là đủ để họ cảm thấy hài lòng và vui vẻ.

9. Paistetut muikut (cá hồi trắng chiên)

Cá hồi chiên (Ảnh: Internet)

Nếu bạn không thích món súp cá hồi thì đừng lo, vẫn còn một món ăn khác từ cá hồi dành cho bạn. Đó là món cá hồi trắng chiên. So với cá hồi đỏ, cá hồi trắng có kích thước nhỏ hơn nhưng hương vị thì không hề thua kém.

Cách chế biến cũng rất đơn giản: cá sau khi được làm sạch sẽ được phủ một hỗn hợp bột, gồm bột lúa mạch đen và bột mì thường, rồi đem chiên trong bơ. Và tất nhiên, ăn ngay khi còn nóng luôn là cách ăn tuyệt vời nhất!

10. Lihapiirakka (bánh nhân thịt)

Bánh nhân thịt kiểu Phần Lan (Ảnh: Internet)

Đúng với tên gọi của mình, lihapiirakka là một món bánh có nhân truyền thống là gạo đã nấu chín và thịt bò băm nhỏ, chiên trong dầu. Món bánh này gần như là món ăn hàng ngày của người Phần Lan, được bán trong các siêu thị và cả ở những quầy đồ ăn đường phố. Lihapiirakka cũng là lựa chọn số một của người Phần Lan để xoa dịu chiếc bụng sau một đêm tiệc tùng.

Ngoài nhân truyền thống, ngày nay một số loại nhân mới cũng được thêm vào để đa dạng lựa chọn cho thực khách, như nhân xúc xích, trứng rán và dưa chua. Người ăn chay cũng có một phiên bản lihapiirakka không có thịt, có tên là vihis.

Xem thêm

Nhớ một miền kí ức qua những chiếc bánh quê

2021-02-20T00:01:08Z

Miền kí ức đó của tôi là những ngày chờ bà ngoại đi chợ về để chạy ra cổng níu tay bà hỏi : “bà có mua bánh bà Đông không bà?”. “Bánh bà Đông” trong ngôn ngữ của tôi ngày đó chính là món bánh dày ngọt, thứ bánh quê đã cùng tôi lớn lên suốt thời thơ ấu.

Bánh đúc: món quà thơm thảo của Phương Đông

Sau một tuần với bánh chưng, canh măng, nem rán… bữa sáng của ngày đi làm đầu tiên sau kì nghỉ Tết bỗng khiến tôi bối rối. Ăn gì để giải ngấy đây nhỉ?

Bánh đúc – món quà thơm thảo của phương Đông. (Ảnh: internet)

Mùng 6 Tết, như mọi năm thì ngày này khu chợ nhà tôi đã tấp nập rồi. Nhưng năm nay vì Covid nên các cô, các bác cũng nghỉ chợ lâu hơn mọi năm. Đang loay hoay không biết đã có hàng ăn sáng nào chưa thì mẹ tôi gọi “bác Hương mang bánh đúc với bánh dày ngọt xuống cho ông bà đấy, có mang sang nhà mình nữa đấy, ăn tạm đi”. Bánh dày ngọt thì là món tủ của tôi từ ngày còn bé rồi, còn bánh đúc… Ô! Dễ phải đến mấy năm tôi chưa ăn lại món bánh đúc.

Ở Hà Nội bánh đúc nổi tiếng nhất là Lê Ngọc Hân, chợ Đồng Xuân… Tuy nhiên, lần đầu tiên tôi thưởng thức món bánh này lại không phải ở Hà Nội. Lần đầu tiên của tôi là năm thứ 2 đại học, khi chúng tôi làm bài tập thực tế môn văn hóa dân gian Việt Nam, tôi đã có dịp về thăm và thưởng thức món bánh đúc làng Hạnh.

Khi được giao bài tập về những món ăn dân gian Việt Nam, trong nhóm của tôi có người bạn bạn quê ở Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc đã gợi ý cho cả nhóm về quê bạn tìm hiểu về món bánh đúc. Trong nhóm có ba đứa con gái bị say xe nên phương án đi xe máy về Vĩnh Phúc ngay lập tức được đồng ý. Chuyến đi thực tế năm đó về làng Vạn Hạnh, đối với một đứa con gái sống ở Hà Nội như tôi thật sự rất thích thú. Ngoài việc lần đầu tiên được đi phượt ra ngoại thành bằng xe máy, đến thăm một làng cổ (trước đó tôi chỉ biết “làng” ở quê ngoại Hải Dương), chúng tôi còn được xem tận mắt các công đoạn chế biến món bánh đúc trứ danh của làng Hạnh.

Nhìn miếng bánh đúc bày trên đĩa trông mộc mạc, giản đơn vậy mà từ khâu chọn nguyên liệu đã kì công vô cùng. Để làm ra bánh đúc ngon và dai thì gạo phải là gạo cũ ( được xay , giã từ loại gạo đã được để qua ít nhất làm 1 năm), nếu không bánh sẽ bở và sần. Và điều đặc biệt nhất của bánh đúc làng Hạnh, mà sau này khi đi ăn bánh đúc ở các hàng quán Hà Nội tôi mới thấy rõ, đó là màu xanh nõn chuối tự nhiên. Sau này, tôi hiếm khi bắt gặp được những tấm bánh đúc có màu xanh như vậy.

bánh đúc làng Hạnh nức tiếng gần xa. (ảnh: internet)

Miên man suy nghĩ, tôi nhớ về thời sinh viên của mình. Từ một đứa chỉ biết loanh quanh từ nhà lên đến Hồ Gươm, khi học đại học, lại chuyên ngành về quản lý văn hóa, tôi đã đi nhiều qua nhiều miền đất, được trải nghiệm và học hỏi thêm nhiều kiến thức về văn hóa dân gian dân tộc.

Ẩm thực là ngôn ngữ thể hiện văn hóa vật chất và tinh thần của một dân tộc

Văn hóa gắn liền với ẩm thực, ở mỗi vùng đất lại có những đặc sản riêng, tuy rằng có thể mua được ở nhiều nơi nhưng khi thưởng thức trên chính nơi sản sinh ra nó, chắc chắn luôn đặc biệt hơn hẳn. Cũng vì bản thân học chuyên ngành Văn hóa nên đi đến đâu, ăn món gì, tôi cũng tò mò hỏi người dân địa phương về món ăn đó.

Đi Sơn Tây, ngoài đi thăm thành cổ, tôi còn về làng Phú Nhi để ăn bánh tẻ, dù rằng thi thoảng vẫn thấy những xe bán hàng rong rao “bánh tẻ đặc sản Sơn Tây đây ” chạy qua khu nhà mình. Dù không được xem cách người dân làng Phú Nhi làm ra chiếc bánh tẻ, nhưng chúng tôi được nghe câu chuyện dân gian về nguồn gốc của loại bánh này. Chắc ít ai biết, bánh tẻ lại có nguồn gốc sản sinh từ nồi bánh đúc bị nấu hỏng. Tương truyền rằng, có 1 đôi trai gái yêu nhau vì mải tâm tình mà quên mất nồi bánh đúc đang nấu dở trên bếp, khi nhớ ra thì nồi bánh nửa sống nửa chín. Bố cô gái vì thế mà tức giận, ngăn cấm cuộc tình, khiến cô gái ốm nặng qua đời. Còn chàng trai, mang nồi bột về, không nỡ đổ đi, bèn lấy lá dong, lá chuối khô lau sạch rồi thái làm nhân bánh. Cuốn lá chuối khô bên ngoài, dùng lá giang buộc lại, đem luộc trên bếp. Và bánh tẻ ra đời từ đó.

bánh tẻ làng Phú Nhi ở Sơn Tây

Hay như mùa hè năm thứ 3 đại học, khi tham gia Mùa hè xanh, tôi có dịp đến Lạng Sơn và biết thêm món bánh ngải, món bánh đặc sản của dân tộc Tày. Giống như người Kinh không thể thiếu bánh chưng ngày Tết, người Tày không thể thiếu bánh ngải. Bánh ngải cũng có hình tròn như chiếc bánh dày, nhưng nó có màu xanh thẫm của lá ngải cứu, đặc biệt là nhân bên trong rất thơm, được làm từ vừng đen rang chín, giã nhuyễn trộn cùng đường phèn được nấu chảy, tạo nên hương vị ngọt nhưng không quá sắc. Ăn một lần tôi đã đâm ra nghiện, cứ có dịp đứa bạn đồng nghiệp người Lạng Sơn về quê là lại nhờ nó mua bánh ngải.

Hương vị bánh ngải khiến tôi ăn là nghiện ngay lần đầu tiên

Sinh nhật tôi năm nay đúng vào ngày mùng 1 Tết, lũ bạn thi nhau gửi ảnh bánh chưng cắm nến sinh nhật trêu tôi. Nghĩ cũng buồn cười, Việt Nam mình có biết bao món bánh ngon, đặc sắc, mang đậm hồn quê hương, tại sao vào ngày chúng ta sinh ra đời lại không chọn một loại bánh đặc sản của quê hương mình, thay cho chiếc bánh phủ đầy kem và bơ của nước ngoài?

“bánh Bà Đông” trong kí ức tuổi thơ tôi

Nếu là bạn, bạn sẽ chọn hương vị bánh nào?