Nguyên nhân của tình trạng khô miệng ở bệnh nhân ung thư

Hóa trị hoặc xạ trị vùng đầu cổ có thể làm tổn thương các tuyến nước bọt khiến các tuyến này tiết nước bọt ít hơn bình thường và gây ra tình trạng khô miệng. Khô miệng làm cho bệnh nhân cảm thấy trở ngại khi nói, khó khăn trong quá trình nhai và nuốt thức ăn.

Nên làm gì để cải thiện việc ăn uống khi bị khô miệng?

• Nhấp từng ngụm nước suốt cả ngày để làm ẩm khoang miệng và vùng hầu họng.
• Lựa chọn thực phẩm mềm mịn dễ nuốt như bún, cháo, thịt thăn, phi lê cá, đu đủ, dưa hấu,…
• Chế biến thực phẩm ở dạng mềm, ướt thay cho dạng cứng, khô. Chẳng hạn như: Phi lê cá hấp nước tương thay cho phi lê cá tẩm bột chiên giòn.
• Đối với thực phẩm ở dạng khô cứng thì có thể cho thêm nước sốt hoặc chất lỏng để làm mềm ẩm thực phẩm. Ví dụ: Cá chiên sốt cà hay bánh mì chấm sữa.
• Thực phẩm chua như cam, chanh, thơm,… kích thích tiết nước bọt nhiều hơn. Tuy nhiên, khi có tình trạng đau miệng hay đau họng kèm theo thì việc sử dụng thức ăn chua có thể làm tình trạng này tệ hơn.

• Các động tác như nhai hoặc mút cũng kích thích tiết nước bọt nhiều hơn. Chính vì vậy, bệnh nhân nên nhai thức ăn nhiều lần trước khi nuốt hoặc có thể nhai kẹo cao su hoặc ngậm kẹo mút, mút nước đá hay mút trái cây đông lạnh,… Tuy nhiên cần lưu ý vệ sinh răng miệng sau khi nhai hoặc mút kẹo vì đường có thể gây ra tình trạng sâu răng. Tốt nhất là nên ăn các loại kẹo và kẹo cao su không đường.
• Súc miệng mỗi 1-2 giờ với nước muối pha loãng (1/4 muỗng cà phê muối hòa tan với 240ml nước ấm), sau đó súc miệng lại với nước sạch.
• Thoa son dưỡng môi để hạn chế tình trạng nứt nẻ ở môi.

Những thực phẩm cần tránh để cải thiện tình trạng khô miệng

Những thực phẩm sau đây làm cho tình trạng khô miệng trở nên tệ hơn:

• Thức uống chứa cồn như bia, rượu, nước trái cây, trà hay cà phê lên men,… thậm chí cần tránh các loại nước súc miệng có cồn.
• Thực phẩm có thể làm tổn thương miệng như thức ăn nhiều gia vị, thức ăn mặn, cứng,…
• Khói thuốc lá.

Nguyên nhân gây táo bón ở bệnh nhân ung thư

Táo bón là tình trạng nhu động ruột xảy ra không thường xuyên và phân trở nên khô, cứng, gây khó khăn, đau đớn, thậm chí chảy máu trong quá trình đi tiêu. Bên cạnh đó, táo bón còn có thể gây ra đau quặn bụng, cảm giác khó tiêu, ợ hơi, buồn nôn,…

Hóa trị, xạ trị vị trí khối u, thuốc giảm đau có thể là nguyên nhân gây ra táo bón. Ngoài ra, các nguyên nhân gây ra táo bón còn có thể là uống không đủ nước, ăn không đủ chất xơ, ít vận động hay không có thói quen đi đại tiện đúng giờ,…

Những biện pháp giúp cải thiện tình trạng táo bón

• Uống đủ nước. Nhu cầu nước mỗi ngày của người trưởng thành vào khoảng 2 lít, có thể nhiều hơn nếu thời tiết nóng hoặc vận động nhiều. Lượng nước này bao gồm nước uống như nước, sữa, trà, cà phê,… và nước trong thức ăn như canh, cháo, các món nước như bún, phở, hủ tíu,…
• Lựa chọn thực phẩm giàu chất xơ như ngũ cốc nguyên cám (gạo lứt, bánh mì đen,…), khoai củ, bắp,… Tuy nhiên một số bệnh nhân ung thư cần hạn chế chất xơ, vì vậy cần hỏi ý kiến bác sĩ dinh dưỡng trước khi tăng chất xơ trong khẩu phần.

• Tăng cường vận động thể lực khi điều kiện sức khỏe cho phép. Vận động giúp phòng tránh táo bón cũng như giúp giảm tình trạng táo bón.
• Tập thói quen đi tiêu đúng giờ.

Các bạn có thể đọc thêm các bài viết khác về dinh dưỡng:

• Tình trạng biếng ăn, đau họng và khó nuốt ở bệnh nhân ung thư: Cách giải quyết thế nào?
• Cách xử lý tình trạng loét miệng ở bệnh nhân ung thư như thế nào?
• Đảm bảo an toàn thực phẩm cho người bệnh trong quá trình điều trị ung thư

Hãy tiếp tục theo dõi BlogAnChoi để có thêm thông tin hữu ích về sức khỏe và dinh dưỡng nha! Hẹn gặp lại các bạn ở những bài viết sau.

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Y tế – Viện Dinh dưỡng (2016) – Bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam.
2. Bộ môn Dinh dưỡng – An toàn Thực phẩm Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch TP.HCM (2019) – Dinh dưỡng học – Nhà xuất bản Y học.

1. Ngủ ít để tập thể dục buổi sáng

Tập thể dục buổi sáng tốt cho sức khỏe vì thời gian này phù hợp với chu kỳ hormone tự nhiên của cơ thể, giúp trí não tập trung, tâm trạng vui vẻ và điều chỉnh cảm giác thèm ăn. Nhưng nếu bạn ngủ ít để tập thể dục thì có thể phản tác dụng, vì thiếu ngủ có liên quan với tăng cảm giác đói và thèm ăn, dẫn đến nguy cơ tăng cân và béo phì cao hơn.

2. Tập thể dục liên tục mỗi ngày

Tập thể dục thường xuyên mang lại rất nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng bạn nên dành một ngày nghỉ ngơi sau mỗi 7 đến 10 ngày tập luyện để cơ thể sửa chữa các tổn thương nhỏ trong cơ bắp và cân bằng mức axit lactic và glycogen. Điều này giúp cơ bắp phát triển mạnh mẽ hơn và giảm nguy cơ chấn thương.

Tập luyện quá nhiều có thể khiến tuyến thượng thận mệt mỏi và tiết ra nhiều cortisol – một loại hormone stress có tác dụng điều chỉnh sự trao đổi chất, làm cho cơ thể dễ bị tăng cân, đặc biệt là tăng mỡ bụng. Vì vậy hãy đảm bảo cơ thể bạn được nghỉ ngơi đầy đủ, cả về thể chất và tinh thần nhé!

3. Ngủ quá nhiều

Ngủ quá nhiều làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như tim mạch, tiểu đường, lo âu và béo phì ở người lớn. Nếu bạn cảm thấy ngủ 7-8 giờ mỗi ngày vẫn không đủ hoặc bạn thấy cơ thể vẫn mệt mỏi sau một đêm ngủ ngon thì hãy đến gặp bác sĩ nhé.

4. Ăn quá ít chất béo

Đương nhiên là chúng ta đang nói đến chất béo lành mạnh. Loại chất béo này giúp cơ thể hấp thụ các vitamin, hỗ trợ sự phát triển của tế bào, tăng cường sức khỏe của não và mắt, sản xuất hormone và còn là nguồn cung cấp năng lượng dồi dào cho cơ thể.

Nếu bạn cảm thấy mình dễ bị mệt mỏi, hay đói, đau khớp hoặc bị cảm lạnh thường xuyên thì bạn nên ăn nhiều chất béo lành mạnh hơn, có trong các thực phẩm như pho mát, trứng, quả bơ, dầu ô liu, dầu hạt cải, các loại hạt, hạt chia hoặc hạt lanh. Ngược lại, nên tránh các chất béo chuyển hóa thường có trong thực phẩm chế biến sẵn.

5. Bỏ hết đường trong chế độ ăn

Việc giảm lượng đường tiêu thụ hàng ngày có lợi ích cho sức khỏe như giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường, cơ thể chậm lão hóa, ngủ ngon hơn, giảm cân,… Tuy nhiên nếu bạn loại bỏ toàn bộ đường lại khiến cơ thể thèm các chất ngọt nhân tạo trong thực phẩm, những chất này có thể gây hại giống như đường và tăng nguy cơ bệnh tiểu đường, béo phì.

Đường là một phần của chế độ ăn uống lành mạnh, miễn là bạn chọn trái cây tươi thay vì nước trái cây đóng hộp hoặc bánh quy. Khi ăn trái cây bạn cũng sẽ bổ sung các chất xơ tự nhiên giúp ích cho sức khỏe hơn nữa.

6. Bỏ lòng đỏ trứng

Trứng là một trong những loại thực phẩm bổ dưỡng nhất trên hành tinh, chứa rất nhiều vitamin và gần như đầy đủ các chất dinh dưỡng mà cơ thể chúng ta cần. Nhưng nếu bỏ lòng đỏ đi thì có nghĩa là bạn đang loại bỏ quá nửa chất dinh dưỡng của trứng. Lòng đỏ trứng chứa nhiều choline, một chất dinh dưỡng cấu tạo nên màng tế bào và đóng vai trò quan trọng đối với não.

Chất béo có trong trứng đều có lợi, có thể làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim và tăng lượng cholesterol tốt trong cơ thể.

7. Ăn salad thay món chính

Salad là món ăn rất tốt cho sức khỏe, nhưng nếu bạn ăn quá nhiều, thậm chí thay cho các món chính thì cơ thể sẽ bị thiếu hụt protein. Protein rất quan trọng để cấu tạo và duy trì hoạt động cho mọi tế bào trong cơ thể. Nếu thiếu protein, chúng ta có thể bị giảm cơ, suy yếu hệ miễn dịch, tóc và móng tay dễ gãy rụng.

Ngoài ra bạn sẽ cảm thấy nhanh bị đói sau các bữa ăn ít protein. Chế độ ăn giàu protein cũng liên quan với tăng cường trao đổi chất, giảm lượng calo cũng như giảm cảm giác thèm ăn.

8. Ăn sữa chua làm sẵn

Ăn sữa chua chắc chắn là một thói quen tốt cho sức khỏe vì sữa chua chứa nhiều canxi và men vi sinh tốt cho hệ miễn dịch, nhiều vitamin, protein. Tuy nhiên hầu hết các loại sữa chua mà chúng ta mua đều có rất nhiều đường, vì vậy nếu bạn muốn ăn sữa chua thì nên tự làm tại nhà và ăn kèm với trái cây nhé.

9. Uống quá nhiều nước

Nước chiếm phần lớn trọng lượng cơ thể và có vai trò rất quan trọng. Không uống đủ nước có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, nhưng uống quá nhiều cũng có thể gây tác dụng phụ không tốt. Tình trạng thừa nước khiến cho muối và các chất điện giải khác trong cơ thể bị pha loãng, ảnh hưởng đến các chức năng hoạt động của cơ thể.

Uống nước quá nhiều sẽ làm giảm nồng độ natri trong máu, có thể khiến các tế bào bị phù, bao gồm cả tế bào não. Nếu bạn uống quá 3 lít nước mỗi ngày và cảm thấy buồn nôn, đau đầu, bồn chồn và mất phương hướng thì hãy đến gặp bác sĩ nhé.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• 8 sự thật bạn cần biết về các thực phẩm đóng gói chế biến sẵn
• 7 thói quen hàng ngày khiến dạ dày của chúng ta “khóc thét”

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!