Triệu chứng tiêu hóa có thể là dấu hiệu cảnh báo COVID-19

Giả sử bạn đột nhiên bị đau bụng, sau đó những người khác trong nhà cũng cảm thấy khó chịu giống như bạn, vậy có phải đó là triệu chứng của COVID-19 hay không?

Tiến sĩ, bác sĩ Brian Lacy chuyên về tiêu hóa tại Mayo Clinic ở Jacksonville, Florida (Mỹ) cho biết. “Chúng ta hiểu rằng COVID có thể ảnh hưởng đến đường tiêu hóa, dẫn đến các triệu chứng buồn nôn, nôn ói, đầy bụng hoặc tức bụng, đầy hơi và tiêu chảy. Trên thực tế, có nhiều thụ thể COVID trong đường tiêu hóa hơn là trong phổi.” Hiện nay chúng ta đã biết rằng COVID-19 có thể gây tiêu chảy dai dẳng, và virus có thể được thải ra ngoài qua đường tiêu hóa.

Biện pháp rửa tay hầu như không ngăn được virus lây lan qua đường hô hấp như ho và hắt hơi, nhưng có thể giúp ích rất nhiều trong việc ngăn chặn virus lây qua đường tiêu hóa. Tay không sạch và dính virus thải ra từ đường tiêu hóa có thể lây lan cho người khác, đó là lý do các triệu chứng tiêu hóa của COVID-19 xuất hiện thường xuyên ở trẻ em.

Tại sao COVID-19 gây triệu chứng tiêu hóa?

COVID-19 ảnh hưởng đến đường tiêu hóa của con người vì virus SARS-CoV-2 xâm nhập vào tế bào thông qua một protein thụ thể gọi là ACE-2. Bình thường thụ thể này có trong một số cơ quan như tim, thận, phổi, ruột non và ruột già, có vai trò quan trọng giúp cơ thể điều chỉnh huyết áp và hấp thụ chất dinh dưỡng.

Một nghiên cứu được đăng trên Tạp chí Tiêu hóa Mỹ vào tháng 1/2022 cho thấy: gần 60% bệnh nhân COVID-19 nhập viện có triệu chứng tiêu hóa.

Các nhà nghiên cứu cho rằng virus có thể xuyên qua niêm mạc ruột và di chuyển đến phổi, và hầu hết các ca bệnh nghiêm trọng hiện nay đều có triệu chứng ở đường tiêu hóa. Đó cũng có thể là nguyên nhân làm tăng nhiễm trùng huyết do vi khuẩn ở những người mắc COVID-19 vì niêm mạc ruột bị tổn thương làm vi khuẩn từ trong ruột thoát ra và lan rộng khắp cơ thể.

Những đối tượng nào dễ bị ảnh hưởng về tiêu hóa khi mắc COVID-19?

Các nhà nghiên cứu hiện nay chưa xác định được nhóm đối tượng đặc biệt nào dễ bị các triệu chứng tiêu hóa do COVID-19, nhưng có ý kiến cho rằng những người bị thiếu axit trong dạ dày có thể có nguy cơ cao hơn.

Trong khi đó cũng có nghiên cứu tìm hiểu vai trò của hệ vi sinh vật đường ruột đối với giảm tình trạng viêm từ ruột đến phổi. Theo một phân tích được đăng trên tạp chí Frontiers in Cellular and Infection Microbiology tháng 2/2020, nghiên cứu mới cho thấy có một cơ chế giúp hệ vi sinh đường ruột có thể ảnh hưởng lớn đến các bệnh ở phổi.

Các nghiên cứu cũng cho thấy hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh là một dấu hiệu dự báo tốt cho bệnh nhân mắc COVID-19. Một nghiên cứu được đăng trên tạp chí Gut vào tháng 3/2021 và một nghiên cứu được đăng trên BMC Medicine vào tháng 1/2022 so sánh hệ vi sinh đường ruột của những người bị nhiễm COVID-19 so với người không bị bệnh. Kết quả cho thấy những người không bị bệnh hoặc bệnh nhẹ và hồi phục tốt có vi sinh đường ruột nhiều hơn và đa dạng hơn, nồng độ vi sinh giúp tăng cường miễn dịch cao hơn. Trong khi đó những người bệnh nặng hoặc dễ mắc “COVID kéo dài” có hệ vi sinh kém đa dạng hơn và nồng độ vi khuẩn có hại nhiều hơn.

Một nghiên cứu được đăng trên tạp chí Gut vào tháng 1/2022 cho thấy những người bị COVID kéo dài có hệ vi sinh đường ruột bị thay đổi kéo dài hơn 6 tháng sau khi đã khỏi bệnh. Cụ thể, những bệnh nhân có triệu chứng hô hấp kéo dài có sự gia tăng một loại vi khuẩn tấn công từ ruột vào phổi, trong khi những người bị trầm cảm hoặc mệt mỏi có nhiều vi khuẩn đường ruột liên quan đến những tình trạng đó.

Theo các nhà nghiên cứu, đường ruột là nơi chứa nhiều cơ quan miễn dịch nhất trong cơ thể nên không có gì ngạc nhiên khi tình trạng của hệ vi sinh đường ruột ảnh hưởng đến phản ứng miễn dịch đối với virus gây bệnh COVID-19.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Người mắc bệnh tim mạch cần lưu ý gì đối với COVID-19?
• Người bị bệnh chàm da cần lưu ý gì đối với vaccine COVID-19?

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Cùng tìm hiểu về vắc xin COVID-19

Vắc xin COVID-19 là vắc xin giúp phòng ngừa bệnh viêm đường hô hấp cấp do virus SARS-CoV-2 gây ra. Sau khi được đưa vào cơ thể, vắc xin sẽ kích thích hoạt động của hệ miễn dịch để chống lại virus xâm nhập.

Hiện nay có rất nhiều đơn vị trên thế giới đã, đang và sẽ phát triển vắc xin COVID-19. Thế nhưng chỉ có một số ít nhà sản xuất đã thành công trong lĩnh vực này cho đến thời điểm hiện tại. Dù đã được phép sử dụng hay đang nghiên cứu chế tạo, các loại vắc xin đều dựa theo 3 dạng công nghệ chính sau đây:

• Vắc xin mARN: mARN là vật chất di truyền của virus, có chức năng hướng dẫn tế bào vật chủ tổng hợp ra phân tử protein của virus. Khi tiêm loại vắc xin này vào cơ thể sẽ tạo ra protein và giúp hệ miễn dịch nhận diện được protein lạ đó. Sau này khi bị nhiễm virus thật các tế bào miễn dịch sẽ ghi nhớ và tiêu diệt virus giống như kiến thức sinh học cấp 3 chúng ta từng nghiên cứu.

• Vắc xin tiểu đơn vị protein: Đây là loại vắc xin chứa nhiều mảnh protein tinh khiết và vô hại của virus. Khi chúng ta tiêm vắc xin, hệ miễn dịch phát hiện protein lạ xâm nhập và sản sinh ra các kháng thể để chống lại chúng.
• Vắc xin vector: Là loại vắc xin được sản xuất một cách gián tiếp nhờ sử dụng phiên bản đã được chỉnh sửa của một loại virus khác với SARS-CoV-2. Loại virus này được gọi là vector, bản thân nó không gây bệnh nhưng trên vỏ có mang các thành phần của virus gây bệnh, khi tiêm vào cơ thể sẽ tạo ra nhiều bản sao của protein đó kích thích hệ miễn dịch sản sinh tế bào lympho và kháng thể chống lại.

Như đã nói, dù là loại vắc xin COVID-19 nào cũng phải được phát triển dựa trên 3 cơ chế, công nghệ trên đây. Vậy cùng xem hiện tại ở Việt Nam chúng ta đang được tiêm những loại vắc xin nào và theo công nghệ gì nhé.

Những loại vắc xin COVID-19 đã được cấp phép sử dụng ở Việt Nam

Việt Nam đã gấp rút nghiên cứu vắc xin tiêm chủng sớm cho người dân. Nhưng khi chưa có vắc xin nội địa, chính phủ cũng đã nhanh chóng phê duyệt những loại vắc xin an toàn đối để phục vụ cho chiến dịch tiêm chủng lớn chưa từng có từ trước đến nay.

Cùng xem người dân Việt Nam đang được tiêm những loại vắc xin COVID-19 nào nhé. Tính đến thời điểm này, nước ta đã phê duyệt 8 loại vắc xin COVID-19 của các hãng khác nhau bao gồm:

1. Vaccine AstraZeneca

Vaccine COVID-19 AstraZeneca được phát triển bởi một nhà khoa học người Mỹ và hiện tại đã được cấp phép sử dụng ở hơn 180 quốc gia khác nhau trên toàn thế giới.

Có rất nhiều nhà máy sản xuất loại vắc xin này trên khắp thế giới và hiện tại đã có khoảng 980 triệu liều vắc xin được ra lò. Tại Việt Nam, kể từ khi được bộ y tế cấp phép tháng 3/2021, đã có hơn 20 triệu liều vắc xin loại này về nước chiếm hơn 50% tổng số vắc xin của nước ta.

2. Vaccine SPUTNIK V

Vaccine Sputnik V được phát triển bởi các nhà khoa học Nga hiện đã được cấp phép tại hơn 70 quốc gia trên thế giới. Đã có khoảng gần 100 triệu liều vắc xin loại này xuất xưởng.

Ở Việt Nam tính từ thời điểm Bộ Y tế phê duyệt có điều kiện vào tháng 3/2021 thì 12.000 liều vaccine Sputnik V do Chính phủ Liên bang Nga viện trợ đã được triển khai tiêm chủng.

3. Vaccine Vero Cell

Vaccine Vero Cell được phát triển bởi các nhà khoa học Trung Quốc, do công ty Sinopharm hợp tác với Viện Sinh phẩm Bắc Kinh nghiên cứu sản xuất.

Đến nay đã có khoảng hơn 1 tỷ liều vắc xin Vero Cell được sản xuất và sử dụng tại 59 quốc gia. Tại Việt Nam, vaccine Vero Cell được Bộ Y tế phê duyệt từ tháng 7/2021. Đã có gần 1 triệu liều vắc xin loại này về đến Việt Nam và tiêm chủng cho người dân.

4. Vaccine Pfizer/BioNTech

Vaccine của Pfizer/BioNTech là loại vắc xin được phát triển bởi các nhà khoa học Đức hợp tác cùng doanh nghiệp Mỹ để sản xuất. Hiện tại đã có 111 quốc gia và vùng lãnh thổ chấp nhận loại vaccine này để tiêm cho người dân.

Ở Việt Nam, loại vắc xin này đã được Bộ Y tế phê duyệt sử dụng khẩn cấp từ tháng 3/2021, đến nay chúng ta đã tiếp nhận gần 1 triệu liều để tiêm chủng cho người dân trên tổng số gần 1 tỷ liều đã được sản xuất trên toàn thế giới.

5. Vaccine Moderna

Vaccine Moderna được phát triển và sản xuất tại Mỹ. Hiện đã có trên 50 quốc gia và vùng lãnh thổ cấp phép cho loại vắc xin này. Có khoảng gần 500 triệu liều được sản xuất trên toàn thế giới tính đến tháng 9/2021.

Vaccine Moderna được Bộ Y tế phê duyệt sử dụng ở Việt Nam từ tháng 4/2021. Tính đến nay, nước ta đã tiếp nhận tổng cộng hơn 5 triệu liều vaccine Moderna do chính phủ Mỹ viện trợ thông qua cơ chế COVAX Facility.

6. Vaccine Johnson & Johnson

Vắc xin Johnson & Johnson được phát triển bởi Janssen Pharmaceutica NV (Bỉ) và Janssen Biologics B.V (Hà Lan). Hiện có 60 quốc gia trên toàn thế giới phê duyệt sử dụng loại vắc xin này để tiêm chủng. Đã có trên 200 triệu liều xuất xưởng trên toàn thế giới. Việt Nam chưa tiếp nhận vắc xin này nhưng đã cấp phép sử dụng từ tháng 7/2021 vừa qua.

7. Vaccine Hayat – Vax

Thêm một loại vắc xin của Trung Quốc được Việt Nam phê duyệt sử dụng trong năm 2021. Hayat vax là sản phẩm do Công ty TNHH Viện Sinh phẩm Bắc Kinh phát triển nhưng được sản xuất và đóng gói bởi Julphar (Gulf Pharmaceutical Industries) thuộc Các tiểu Vương quốc Ả rập thống nhất (UAE).

Bộ y tế đã phê duyệt loại vắc xin này vào ngày 10/9/2021 nhưng đến nay nước ta cũng chưa tiếp nhận để tiêm chủng cho người dân.

8. Vaccine Abdala

Vắc-xin Abdala là cái tên cuối cùng trong danh sách này mới được phê duyệt sử dụng ngày 17/9/2021, được viện nghiên cứu nhà nước Cuba phát triển và sản xuất bởi Công ty AICA Laboratories, Base Business Unit (BBU) AICA – Cuba.

Việt Nam đã ký kết mua 10 triệu liều vắc xin loại này của Cuba từ nay cho đến cuối năm 2021, hiện mới chỉ có khoảng hơn 1 triệu liều về đến nước ta theo chuyến bay của chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và đang chờ Bộ Y tế hướng dẫn để tiêm chủng cho người dân.

Như vậy là có 8 loại vắc xin đã được chính thức cấp phép sử dụng ở Việt Nam để tiêm chủng, nhưng chỉ có 5 loại đã chính thức tiêm cho người dân cho đến thời điểm này. “Vắc xin tốt nhất là vắc xin tiêm sớm nhất”, hãy chủ động khi được ưu tiên tiêm chủng mọi người nhé. Vì một Việt Nam không còn Covid và quay trở lại trạng thái bình thường mới với độ bao phủ trên 75% dân số được tiêm vắc xin. Chúc cho Việt Nam sớm khoẻ mạnh!

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• Thực hư chuyện test nhanh COVID-19 dương tính giả do nước ngọt, nước trái cây: Tại sao lại thế?
• Biến thể R.1 có nguy cơ kháng vaccine COVID-19, khiến các chuyên gia phải theo dõi sát sao

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!

Trong suốt đại dịch COVID-19, virus SARS-CoV-2 đã sinh ra vô số đột biến: từ biến thể Alpha từng thống trị giai đoạn đầu cho đến chủng Delta đang hoành hành hiện nay.

Nhưng các nhà khoa học giờ đây đã phát hiện thêm một biến thể mới được đặt tên theo thứ tự bảng chữ cái Hy Lạp là Lambda. Câu hỏi là: liệu biến thể này có mang những đặc điểm nguy hiểm khiến cho đại dịch chuyển sang một hướng mới hay không?

Hiện tại Lambda là một “biến thể đáng quan tâm”

Tiến sĩ Benjamin Pinsky, giám đốc Phòng thí nghiệm Virus Lâm sàng tại Đại học Stanford (Mỹ), cho biết: biến thể Lambda được phát hiện lần đầu tiên ở Peru và hiện nay rất đáng quan tâm vì đã lan rộng ở Nam Mỹ. Tuy nhiên ông cũng nói rằng “hiện tại chúng ta vẫn chưa biết liệu đây có phải là thứ sẽ thay thế Delta hay không”.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, mặc dù ngày càng được mọi người biết đến và chú ý nhiều hơn nhưng Lambda chưa được coi là một biến thể “đáng lo ngại” – thuật ngữ đã được dùng để gọi các chủng Alpha, Beta, Gamma và Delta. Thay vì vậy, Lambda đang ở cấp độ thấp hơn được gọi là biến thể “đáng quan tâm” – tức là WHO cho rằng cần phải theo dõi nhưng hiện tại ít gây lo ngại.

Điều đó không có nghĩa là Lambda ít quan trọng hơn dù xét trên khía cạnh nào đi nữa, theo chuyên gia Maria Van Kerkhove, trưởng nhóm kỹ thuật của WHO về COVID-19 cho biết. Đó là vấn đề mà WHO đang tích cực thảo luận và cố gắng thu thập thêm thông tin từ tất cả các nguồn hiện có.

Theo Van Kerkhove, biến thể Lambda chứa một số đột biến trong protein gai, có một số chỗ mất axit amin và có vài đặc điểm đáng chú ý, vì bất kỳ thay đổi nào của virus đều có khả năng ảnh hưởng đến tác dụng của vaccine.

Cho đến nay, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật Mỹ (CDC) chưa gọi Lambda là một biến thể đáng quan tâm hay đáng lo ngại ở Mỹ, và các trường hợp nhiễm Lambda không được theo dõi công khai trên trang web của cơ quan này.

Biến thể Lambda có đặc điểm gì khác so với các biến thể còn lại?

Theo tiến sĩ Pinsky, một trong những lý do khiến Lambda gây chú ý là nó mang một đột biến được gọi là L452Q, tương tự như một đột biến có tên L452R đã được tìm thấy trong biến thể Delta và “biến thể California”, hay còn gọi là biến thể Epsilon. Khi tiếp xúc với hệ miễn dịch của người đã tiêm vaccine COVID-19, sự hiện diện của đột biến L452R đã được chứng minh là làm giảm 3 lần hiệu quả của các kháng thể ngăn chặn virus xâm nhập vào tế bào.

Tuy nhiên tin tốt là các loại vaccine cho đến nay vẫn có hiệu quả trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh nặng và tử vong, ngay cả đối với các biến thể mang đột biến này như Delta.

Tiến sĩ Anthony Fauci, chuyên gia hàng đầu về bệnh truyền nhiễm của chính phủ Mỹ, đã nêu ra các dữ liệu cho thấy các loại vaccine được phép sử dụng ở Mỹ là Pfizer-BioNTech, Moderna và Johnson & Johnson đều có bằng chứng về hiệu quả lâm sàng đối với biến thể Delta .

Tiến sĩ Fauci cũng cho biết rằng vẫn có những trường hợp bị nhiễm virus dù đã tiêm chủng, vì không có loại vaccine nào hiệu quả 100%. Nhưng các trường hợp này hầu như không dẫn đến bệnh nặng hoặc tử vong.

Một nghiên cứu được thực hiện tại Nam Phi và các nước lân cận với sự tham gia của khoảng 478.000 nhân viên y tế đã cho thấy hiệu quả thực tế của vaccine Johnson & Johnson chống lại biến thể Delta: khả năng bảo vệ khỏi tử vong là 91-96% và chống nhập viện là 71%.

Cũng theo tiến sĩ Fauci, các nghiên cứu khác đã thống kê được trong số các ca nhiễm sau khi tiêm chủng đầy đủ thì mức độ bệnh nhẹ là 96%, trung bình 3%, nặng dưới 0,05% và tử vong dưới 0,05%.

Mặc dù hiện nay chưa xuất hiện biến thể nào có khả năng làm mất tác dụng của vaccine một cách đáng kể, nhưng tiến sĩ Pinsky cho biết không thể loại trừ khả năng này: “Chúng ta cần chuẩn bị cho khả năng virus có thể đột biến để tránh được các loại vaccine hiện có. Nhưng công nghệ vaccine mới nhất đang hứa hẹn rằng vaccine có thể được cập nhật nhanh chóng để giải quyết những biến đổi của coronavirus”.

Lambda có thể vượt lên thay thế Delta hay không?

Các chuyên gia cho biết hiện không có nhiều dữ liệu cho thấy Lambda sẽ thay thế Delta để trở thành chủng virus chiếm ưu thế ở Mỹ.

Tiến sĩ Pinsky nói: “Tôi không nghĩ có bằng chứng vào thời điểm hiện tại cho thấy đây sẽ là loại virus tránh được hệ miễn dịch của chúng ta”. Tuy nhiên ông vẫn cho rằng cần phải thận trọng với biến thể này.

Cho đến nay, các dữ liệu cho thấy Lambda vẫn chưa phổ biến rộng rãi như Delta. Theo Bộ Y tế Công cộng của Mỹ, có ít nhất 152 trường hợp nhiễm biến thể Lambda được ghi nhận ở bang California (số liệu cập nhật đến ngày 13/8). Trong khi đó Delta đã gây ra số ca nhiễm gấp 69 lần con số đó, mặc dù nó xuất hiện ở bang này sau Lambda vài tháng.

Mặc dù không phải tất cả các trường hợp mắc COVID-19 đều được giải trình tự gene để xác định biến thể virus, nhưng tất cả các dữ kiện cho đến nay đều cho thấy Delta là chủng chiếm ưu thế nhất ở Mỹ. Theo CDC ước tính, biến thể này gây ra khoảng 98% số ca nhiễm COVID-19 của cả nước, tính đến hiện nay.

Sự thống trị của Delta cho thấy các biến thể của virus có khả năng thay đổi nhanh và nhiều như thế nào trong thời gian tương đối ngắn. Chủng gốc gây ra các ca nhiễm đầu tiên ở Mỹ về cơ bản đã tuyệt chủng trên khắp đất nước. Biến thể Alpha lần đầu tiên được phát hiện ở Vương quốc Anh và cũng có khả năng lây lan nhanh chiếm khoảng 70% số ca nhiễm ở Mỹ vào tháng 5, nhưng đã giảm xuống dưới 1% ở hiện tại.

Trong số 152 ca nhiễm Lambda đã được phát hiện ở bang California cho đến nay, có 88 trường hợp được xác định vào tháng 4. Kể từ đó, số ca mắc biến thể này được xác định mỗi tháng đã giảm mạnh: chỉ còn 43 ca vào tháng 5, 8 ca vào tháng 6 và 2 ca trong tháng 7, theo số liệu từ các quan chức y tế của bang.

Mối quan tâm đặc biệt của các chuyên gia y tế công cộng hiện nay là liệu Delta cuối cùng có thể bị “soán ngôi” bởi các biến thể khác như Lambda hay không. Chuyên gia Van Kerkhove cho biết họ đang theo dõi mức độ lưu hành của nó mạnh đến đâu, tức là có thể lây nhiễm cho bao nhiêu người sau khi ca nhiễm được phát hiện.

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• Biến thể Delta có gì đặc biệt? Vì sao Delta làm COVID-19 bùng phát dữ dội?
• Vaccine COVID-19 của Moderna có thể bảo vệ chống lại biến thể Delta

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!