Dấu hiệu nhận biết bệnh đậu mùa khỉ

Bệnh đậu mùa khỉ là loại bệnh lây nhiễm đang được chú ý trong thời gian gần đây. Theo các nghiên cứu, nguy cơ lây bệnh có thể liên quan đến giọt bắn của đường hô hấp, vì vậy nếu tiếp xúc gần với người mắc bệnh đậu mùa khỉ sẽ rất dễ bị lây nhiễm.

Triệu chứng bệnh đậu mùa khỉ thường có biểu hiện như: sốt cao, đau cơ, phát ban trên da, sưng hạch bạch huyết,… Những dấu hiệu này thường kéo dài từ 2 đến 4 tuần và triệu chứng bệnh đậu mùa khỉ được phát hiện sau khi ủ bệnh từ 5 đến 21 ngày.

Hầu hết những người bị phát hiện bệnh đậu mùa khỉ đều xuất hiện dấu hiệu sốt cao, đau đầu, ớn lạnh và luôn cảm thấy mệt mỏi. Sau khi cơn sốt qua đi, người bệnh sẽ nổi ban kèm ngứa ngáy 1 đến 3 ngày. Tiếp theo phát ban sẽ xuất hiện trên mặt và lan rộng ra các bộ phận khác trên cơ thể.

Ban đầu, người bệnh chỉ xuất hiện những mụn nước lưa thưa, sau đó nhanh chóng nổi lên ngày càng nhiều hơn. Bên trong mỗi nốt mụn chứa đầy dịch mủ. Nếu được điều trị đúng cách chúng sẽ đóng vảy và tiêu biến dần, da sẽ trở lại trạng thái như bình thường.

Bệnh đậu mùa khỉ lây nhiễm như thế nào?

Có thể nói, khả năng lây nhiễm của bệnh đậu mùa khỉ khi tiếp xúc gần với người nhiễm bệnh hay các đồ dùng là rất cao. Vì thế nên tránh tiếp xúc và sử dụng chung những đồ cá nhân, giường ngủ hay tiếp xúc với người có triệu chứng bệnh đậu mùa khỉ.

Theo nghiên cứu và ý kiến của các nhà khoa học hiện nay, bệnh đậu mùa khỉ lây nhiễm qua 3 con đường chính:

• Lây nhiễm qua vết cào xước, vết cắn của động vật đã nhiễm virus
• Những người ăn phải thịt động vật đang bị nhiễm bệnh
• Tiếp xúc gần với những người mang virus

Người bệnh sẽ không lập tức có triệu chứng mà sẽ ủ bệnh từ 5 đến 21 ngày sau đó mới xuất hiện những dấu hiệu của bệnh đậu mùa khỉ. Phát ban và mụn nước không chỉ gây tổn thương da mà còn nguy hại đến đường hô hấp, niêm mạc tại mắt, mũi, miệng.

Đối với những người tiếp xúc người bệnh với khoảng cách không quá gần thì khả năng lây nhiễm khá thấp.

Đường lây truyền của căn bệnh này vẫn đang được các nhà khoa học nghiên cứu để hiểu rõ hơn, tuy nhiên có 3 đặc điểm bất thường phổ biến được tìm thấy ở các ca mắc bệnh đậu mùa khỉ:

Bệnh nhân chưa đi đến những khu vực được xác định có số ca mắc đậu mùa khỉ cao

Bệnh có nguy cơ lây nhiễm khi thực hiện các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tình dục

Sự lây lan của dịch bệnh rất khó phát hiện và chỉ trong thời gian ngắn

Những biện pháp phòng ngừa bệnh đậu mùa khỉ

Theo Bộ Y tế khuyến cáo, mọi người nên chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa bệnh đậu mùa khỉ như sau:

• Sử dụng khăn tay, khăn giấy dùng 1 lần hoặc ống tay áo che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi để giảm thiểu sự phát tán của dịch tiết đường hô hấp.
• Thường xuyên rửa tay bằng nước sạch, xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn ngay sau khi ho, hắt hơi và không được khạc nhổ bừa bãi nơi công cộng.
• Nếu xuất hiện phát ban cấp tính không rõ nguyên nhân kèm theo các triệu chứng bệnh đậu mùa khỉ cần chủ động liên hệ với cơ quan y tế gần nhất để được theo dõi, tư vấn kịp thời. Ngoài ra cần chủ động cách ly để tránh lây lan dịch bệnh.
• Hạn chế tiếp xúc với những người đang mắc hoặc nghi ngờ có triệu chứng bệnh đậu mùa khỉ. Đặc biệt tránh tiếp xúc với vết thương, dịch cơ thể, giọt bắn, các vật dụng và đồ dùng cá nhân của người bệnh.
• Nếu phát hiện người mắc bệnh hoặc nghi ngờ có triệu chứng bệnh đậu mùa khỉ cần thông báo cho cơ quan y tế để được tư vấn hỗ trợ và xử lý kịp thời.
• Đối với những người đến các quốc gia đang có dịch bệnh đậu mùa (đặc biệt khu vực Trung và Tây Phi) cần tránh tiếp xúc với các loài động vật có vú như: động vật gặm nhấm, động vật linh trường, thú có túi, có thể chứa virus lây nhiễm. Những người đi qua những khu vực này khi quay trở lại Việt Nam cũng cần khai báo với cơ quan y tế gần nhất.
• Tăng cường thể dục thể thao, rèn luyện lối sống lành mạnh để nâng cao sức khoẻ.

Lời kết

Các triệu chứng mắc bệnh đậu mùa khỉ trong thời gian đầu rất khó phát hiện, tuy nhiên nếu có dấu hiệu nghi nhiễm cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất ở địa phương của bạn để được tư vấn hỗ trợ. Hãy theo dõi BlogAnChoi để biết thêm những thông tin mới nhất về loại bệnh này nhé.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• 9 quan niệm sai lầm về bệnh đậu mùa khỉ – Căn bệnh “tưởng mới mà cũ”
• 5 điều cần biết về bệnh đậu mùa khỉ để phát hiện sớm dấu hiệu mắc bệnh

Bệnh đậu mùa khỉ xuất hiện ở nhiều nước trên thế giới

Trong một thông báo mới đây, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật Mỹ (CDC) cảnh báo rằng một số người mắc bệnh đậu mùa khỉ có thể đã không được làm xét nghiệm và biểu hiện phát ban của bệnh này có thể bị chẩn đoán nhầm với các bệnh truyền nhiễm khác như herpes.

Trước đó các chuyên gia y tế đã lưu ý rằng bệnh đậu mùa có triệu chứng là các nốt giống như mụn nhọt hoặc phồng rộp trên da, khác với dạng phát ban lan rộng của các bệnh khác. Mặc dù bệnh này chưa đe dọa tới mức đại dịch nhưng CDC khuyến cáo mọi người phải chú ý phát hiện sớm các triệu chứng để ngăn chặn nguy cơ bùng phát ở nhiều quốc gia.

Hiện tại tổng số ca mắc bệnh đậu mùa khỉ trên toàn thế giới đã vượt hơn 2000, trong đó có nhiều nước trước đây hầu như không ghi nhận bệnh này. Các chuyên gia cho rằng đây là dấu hiệu cảnh báo cần theo dõi nhưng hiện tại chưa nên quá hoảng sợ. Bệnh đậu mùa không phải là mới và chúng ta cũng đã có một số biện pháp để ngăn chặn sự lây lan, trong đó có vaccine ngừa bệnh đậu mùa ở người.

Bệnh đậu mùa khỉ là gì? Mức độ nghiêm trọng như thế nào?

Bệnh đậu mùa trên khỉ do do một loại virus thuộc chi Orthopoxvirus gây ra, tức là giống với virus gây bệnh đậu mùa ở người và bệnh đậu bò ở bò. Tuy nhiên bệnh đậu mùa khỉ được cho là ít nghiêm trọng hơn đậu mùa ở người.

Theo CDC, bệnh đậu mùa ở khỉ được phát hiện lần đầu tiên vào những năm 1950 trên khỉ nhưng ngoài ra cũng được tìm thấy ở sóc, chuột và các động vật khác. Trường hợp đầu tiên mắc bệnh này ở con người được phát hiện vào năm 1970.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh đậu mùa khỉ lưu hành phổ biến ở Tây Phi và Trung Phi gồm 2 nhóm khác nhau, trong đó một nhóm gây ra những ca bệnh gần đây có tỷ lệ tử vong dưới 1%, còn nhóm kia cao tới 10%.

WHO cũng cho biết trong năm nay đã có 72 ca tử vong do bệnh đậu mùa khỉ ở các nước mà bệnh này lưu hành từ lâu, nhưng chưa có ca tử vong nào ở các nước mới xuất hiện bệnh này.

Bệnh đậu mùa khỉ lây truyền như thế nào? Có dễ lây như COVID-19 không?

Theo CDC, bệnh đậu mùa khỉ lây từ người sang người chủ yếu qua tiếp xúc với vết loét, vảy da bị bong tróc hoặc các chất dịch cơ thể, cũng có thể lây qua các giọt bắn đường hô hấp hoặc do chạm vào đồ dùng có nhiễm virus. Các chuyên gia hiện đang nghiên cứu xem bệnh có thể lây truyền qua đường tình dục hay không.

Bất cứ ai cũng có thể bị nhiễm bệnh đậu mùa khỉ, nhưng CDC cho biết nhiều ca bệnh ở Mỹ gần đây là ở nam quan hệ đồng giới.

Tiếp xúc gần gũi là một yếu tố quan trọng để lây truyền bệnh đậu mùa ở khỉ, và tốc độ nhân lên của virus này cũng chậm hơn virus gây COVID-19, do đó có thể nói bệnh này khó lây hơn COVID-19.

Mặc dù vẫn còn nhiều điều chưa rõ về cách lây truyền của virus nhưng một số chuyên gia ​​cho rằng bệnh này không lây qua không khí giống như COVID-19 và cũng không dễ lây như cúm, thủy đậu hoặc sởi – những bệnh lây lan rất nhanh đối với những người chưa được tiêm vaccine phòng ngừa. Ví dụ nếu mọi người đi lướt qua nhau trong cửa hàng mua sắm thì rất ít có nguy cơ lây bệnh đậu mùa khỉ.

Nhiều trường hợp mắc bệnh gần đây ở châu Âu có tổn thương ở vùng sinh dục và giống với các triệu chứng của bệnh lây truyền qua đường tình dục như herpes, do đó các chuyên gia khuyến cáo rằng nên xét nghiệm nếu bạn bị phát ban không rõ nguyên nhân ở vùng sinh dục của mình.

Triệu chứng của bệnh đậu mùa khỉ là gì?

Các triệu chứng của người mắc bệnh đậu mùa khỉ cũng tương tự như bệnh đậu mùa ở người nhưng nhẹ hơn. Bệnh đậu mùa đã được WHO tuyên bố loại trừ hoàn toàn trên thế giới vào năm 1980.

Bệnh đậu mùa khỉ thường bắt đầu với các triệu chứng giống cúm như mệt mỏi, nhức đầu dữ dội, sốt và sưng hạch bạch huyết. Theo CDC, trong vòng 1 đến 3 ngày kể từ khi bắt đầu sốt, người bệnh sẽ xuất hiện phát ban hoặc vết loét có thể ở nhiều vị trí trên cơ thể như bàn tay, bộ phận sinh dục, mặt, ngực và trong miệng. Các tổn thương này có thể phẳng hoặc nổi gồ lên, chứa đầy dịch trong hoặc hơi vàng, sau một thời gian sẽ khô và rụng đi.

Bệnh có thể lây từ lúc nổi ban cho đến khi vết loét lành hẳn và mọc da mới, theo CDC. Thời gian ủ bệnh từ 5 đến 21 ngày, và diễn tiến của bệnh thường kéo dài từ 2 đến 4 tuần.

Đáng chú ý là một số người không có các triệu chứng giống cúm, CDC cho biết, và không phải ai cũng có đầy đủ các triệu chứng điển hình dễ nhận biết. Đặc biệt là bệnh đậu mùa khỉ không lây trong thời kỳ ủ bệnh, khác với một số loại virus như cúm và SARS-CoV-2 gây bệnh COVID-19. Tuy nhiên các chuyên gia đang nghiên cứu xem điều này còn đúng trong đợt bùng phát hiện nay hay không.

Theo CDC, các tổn thương mụn nước của bệnh đậu mùa khỉ diễn tiến qua các giai đoạn rồi cuối cùng mới đóng vảy. Điển hình là phát ban bắt đầu từ trên mặt rồi lan rộng khắp cơ thể, nhưng cũng có thể chỉ giới hạn ở một vị trí nhìn giống như mụn nhọt hoặc vết loét do bệnh khác.

Đã có vaccine ngừa bệnh đậu mùa khỉ hay chưa?

Vaccine ngừa bệnh đậu mùa ở người cũng có thể chống lại bệnh đậu mùa khỉ. Ở Mỹ có 2 loại vaccine được Cơ quan Quản lý Thuốc và Thực phẩm (FDA) cấp phép sử dụng là JYNNEOS và ACAM2000. Tuy nhiên vaccine có thể chỉ được dùng cho những người có nguy cơ cao với bệnh đậu mùa khỉ chứ không tiêm rộng rãi cho tất cả mọi người.

Ở Anh, vaccine được tiêm cho những người có nguy cơ cao đã tiếp xúc với người mắc bệnh đậu mùa khỉ, nhằm ngăn chặn sự lây lan. Các chuyên gia cho biết rằng các loại thuốc kháng virus chống lại bệnh đậu mùa cũng sẽ có tác dụng với bệnh đậu mùa khỉ.

Vaccine được tiêm cho những người đã tiếp xúc với người mắc bệnh đậu mùa khỉ nhưng chưa xuất hiện triệu chứng, vì thời gian ủ bệnh rất lâu. Vaccine giúp kích thích hệ miễn dịch để nhận diện virus và chống lại chúng trước khi bệnh bùng phát mạnh.

Theo WHO, vaccine đậu mùa ở người đã được chứng minh là có hiệu quả ngăn ngừa bệnh đậu mùa khỉ khoảng 85%.

Tổng kết

Các chuyên gia khuyến cáo mọi người nên chú ý nhận biết sớm các triệu chứng của bệnh đậu mùa khỉ, nhưng hiện tại không có lý do gì để hoảng sợ. Giống như với COVID-19, điều quan trọng là phải có một hệ thống y tế công cộng hoạt động tốt và người dân tin tưởng vào hệ thống y tế.

Đợt bùng phát này cũng khiến chúng ta phải chú ý đến nguy cơ lây lan virus từ động vật sang người, bắt nguồn từ các hoạt động tương tác của chúng ta với động vật hoang dã và cả động vật nuôi trong nhà.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Tại sao cần cảnh giác với COVID-19 khi có triệu chứng đau bụng, rối loạn tiêu hóa?
• Người bị bệnh chàm da cần lưu ý gì đối với vaccine COVID-19?

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!