Lá lách

Lá lách loại bỏ hồng cầu cũ, sản xuất bạch cầu và dự trữ tiểu cầu (Ảnh: Internet)Lá lách, nằm ẩn bên dưới lồng ngực ở bên trái, là một trong những cơ quan không thường được nhắc đến. Tuy nhiên, nó đóng một số vai trò thiết yếu trong các chức năng hàng ngày, liên quan đến việc loại bỏ các tế bào hồng cầu cũ hoặc bị hư hỏng, chống nhiễm trùng bằng cách sản xuất tế bào bạch cầu và lưu trữ tiểu cầu cũng như các tế bào miễn dịch khác.

Mặc dù với những vai trò như trên cơ thể con người vẫn tồn tại nếu thiếu lách. Một số người thậm chí sinh ra đã không có lá lách và đôi khi lá lách bị cắt bỏ do chấn thương hoặc các tình trạng bệnh lý cụ thể như lách to hoặc lách bị vỡ. Trong trường hợp này, các cơ quan khác sẽ thay thế vai trò của lách.

Ví dụ, gan đảm nhận công việc lọc các tế bào máu bị tổn thương. Đồng thời, tủy xương tăng cường sản xuất các tế bào miễn dịch cần thiết. Theo thời gian, những sự thích ứng này sẽ bù đắp cho sự vắng mặt của lá lách, đảm bảo rằng quá trình phòng vệ và lọc máu của cơ thể tiếp tục hoạt động. Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là nếu không có lá lách, cơ thể dễ bị nhiễm trùng do vi khuẩn hơn. Do đó, các bác sĩ thường chỉ định một số loại vắc xin, thuốc kháng sinh cho những người không có lá lách.

Ruột thừa

Một cấu trúc nhỏ, giống như ống nằm ở đầu ruột già hoặc đại tràng, ruột thừa được cho là một cơ quan tàn dư tiến hóa còn sót lại không có chức năng cụ thể ở cơ thể người hiện đại. Điều này xuất phát từ thực tế, chúng ta có thể sống không có ruột thừa mà không có bất kỳ hậu quả sức khỏe lâu dài nào đáng chú ý.

Tuy nhiên, một số nghiên cứu đã phát hiện các vai trò tiềm năng của ruột thừa. Một số nhà khoa học tin rằng ruột thừa là “ngôi nhà an toàn” cho vi khuẩn đường ruột có lợi. Một số bệnh ảnh hưởng đến vi khuẩn trong ruột và ruột thừa có thể tái tạo lại đường ruột bằng vi khuẩn khỏe mạnh, hỗ trợ quá trình phục hồi. Một giả thuyết khác là ruột thừa đóng một vai trò trong hệ thống miễn dịch, đặc biệt là trong những năm đầu đời, bằng cách cho cơ thể tiếp xúc với nhiều loại kháng nguyên khác nhau và hỗ trợ sự trưởng thành của các tế bào miễn dịch.

Mặc dù những chức năng này có thể làm cho ruột thừa có vẻ quan trọng nhưng cơ thể con người có thể thích nghi tốt nếu không có nó. Điều này được thể hiện rõ qua số lượng người phải cắt bỏ ruột thừa mỗi năm ở Mỹ – 300.000 người. Phẫu thuật này thường được thực hiện khi ruột thừa bị viêm, gọi là viêm ruột thừa. Nếu không được điều trị, viêm ruột thừa có thể dẫn đến vỡ ruột thừa và gây ra các biến chứng nghiêm trọng.

Khi không có ruột thừa, cơ thể vẫn tiếp tục các chức năng tiêu hóa và miễn dịch mà không bị cản trở. Các bộ phận khác của hệ thống miễn dịch bù đắp cho sự mất mát và hệ vi khuẩn có lợi trong ruột tìm cách phát triển và tái lập khi cần thiết.

Amidan

Amidan, thường được nhìn thấy dưới dạng hai gò ở phía sau cổ họng, đóng vai trò tích cực trong hệ thống miễn dịch của cơ thể. Là một phần của hệ bạch huyết, amidan hoạt động tuyến “tiền đạo” trong hệ thống miễn dịch của cơ thể chống lại vi khuẩn và vi rút xâm nhập qua miệng hoặc mũi. Đóng vai trò là người gác cổng, có nhiệm vụ bẫy những “kẻ xâm lược” không mong muốn và giúp tạo ra kháng thể giúp chống lại những mầm bệnh.

Tuy nhiên, amidan không phải là không có biến chứng. Đôi khi, chúng có thể trở thành nơi lây nhiễm, dẫn đến các tình trạng như viêm amidan, biểu hiện sưng, đau, thường kèm theo sốt. Nếu viêm amiđan trở nên mãn tính hoặc nếu amiđan quá to đến mức gây khó thở hoặc khó nuốt có thể cần phẫu thuật cắt bỏ amiđan. Phẫu thuật này, đặc biệt phổ biến ở trẻ em, khiến nhiều người đặt câu hỏi về sự cần thiết thực sự của amidan.

Mặc dù amidan có chức năng nhưng con người vẫn có thể sống mà không cần đến chúng. Các thành phần khác của hệ thống miễn dịch sẽ thích ứng và bù đắp cho sự vắng mặt của amidan. Sự bù đắp này có đủ hay không đến nay vẫn còn chưa có câu trả lời rõ ràng vì một số nghiên cứu cho thấy việc cắt bỏ amidan sẽ làm suy giảm hệ thống miễn dịch. Tuy nhiên, tình trạng nhiễm trùng thường xuyên có thể làm giảm chất lượng cuộc sống và cho đến nay vẫn chưa có giải pháp nào được đồng thuận thay thế cho việc cắt amiđan.

Một lá phổi

Phổi là một phần thiết yếu trong hệ hô hấp, chịu trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ quan trọng đưa oxy vào và thải carbon dioxide. Phổi nằm trong lồng ngực và được bảo vệ bởi lồng ngực, hoạt động không mệt mỏi trong suốt cuộc đời. Với mỗi hơi thở, không khí đi qua khí quản và vào các ống phế quản. Các túi nhỏ gọi là phế nang chứa đầy không khí, cho phép oxy đi vào máu và thải carbon dioxide.

Phổi quan trọng nhưng vẫn có thể sống chỉ với một lá phổi hoạt động. Phẫu thuật cắt phổi, có thể từ ung thư đến nhiễm trùng nặng hoặc chấn thương. Khi một lá phổi bị cắt bỏ, lá phổi còn lại sẽ giãn ra để chiếm chỗ và theo thời gian, nó có thể tăng công suất để bù đắp cho lá phổi còn lại.

Mặc dù cơ thể có thể hoạt động chỉ với một lá phổi nhưng phải đối mặt với những hạn chế. Tổng dung tích của phổi bị giảm, điều này có thể dẫn đến giảm sức bền khi hoạt động thể chất. Mọi người có thể thấy mình khó thở nhanh hơn hoặc cần nhiều thời gian hơn để hồi phục sau khi gắng sức.

Điều đó nói lên rằng, nhiều người chỉ có một lá phổi vẫn có cuộc sống năng động và đầy đủ. Với sự chăm sóc y tế, vật lý trị liệu nhiều người đã lấy lại được một phần đáng kể khả năng thể chất trước đây của mình. Điều cần thiết đối với người có một phổi là phải được bác sĩ phổi chăm sóc và tránh những thói quen có hại cho phổi, như hút thuốc

Túi mật

Là một cơ quan nhỏ hình quả lê nằm bên dưới gan, chức năng chính của túi mật là lưu trữ mật, một loại dịch tiêu hóa do gan sản xuất giúp phân hủy chất béo trong quá trình tiêu hóa. Sau bữa ăn, túi mật tiết mật vào ruột non để hỗ trợ tiêu hóa thức ăn béo. Mặc dù túi mật đóng vai trò hỗ trợ tiêu hóa nhưng nó không thực sự cần thiết cho quá trình tiêu hóa tổng thể của cơ thể.

Sỏi mật, các hạt cứng có thể chặn dòng chảy bình thường của mật và gây đau, viêm và nhiễm trùng. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể đề nghị cắt bỏ túi mật thông qua thủ thuật gọi là cắt túi mật. Sau khi cắt bỏ túi mật, gan sẽ đảm nhận vai trò giải phóng mật trực tiếp vào ruột non. Mặc dù quá trình tiêu hóa chất béo vẫn có thể diễn ra nhưng nó trở nên kém hiệu quả hơn, đặc biệt là với những bữa ăn lớn, nhiều chất béo. Do đó, những người không có túi mật có thể cần phải thay đổi chế độ ăn uống, chia nhiều bữa nhỏ hơn và giảm lượng thức ăn giàu chất béo.

Một quả thận

Hầu hết mọi người sinh ra đều có hai quả thận, cơ quan có kích thước cỡ nắm tay nằm vị trí hai bên cột sống. Vai trò chính của chúng là lọc và loại bỏ các chất thải và chất lỏng dư thừa, bao gồm cả chất điện giải khỏi máu để tạo thành nước tiểu. Chúng cũng điều chỉnh một số chức năng quan trọng của cơ thể, như kiểm soát huyết áp, sản xuất hồng cầu và cân bằng khoáng chất trong cơ thể.

Tuy nhiên, nếu một quả thận bị mất hoặc được hiến tặng, quả thận còn lại có thể đảm nhận các chức năng này. Nó làm được điều đó bằng cách tăng kích thước và mở rộng khả năng lọc, một quá trình được gọi là phì đại bù trừ. Điều này có nghĩa là quả thận còn lại sẽ mở rộng và hoạt động với công suất lớn hơn để xử lý công việc trước đây do hai quả thận đảm nhiệm.

Trong trường hợp hiến thận còn sống, cả người hiến và người nhận đều có thể có cuộc sống khỏe mạnh sau ghép thận. Cơ thể nhanh chóng điều chỉnh để hoạt động tối ưu với quả thận đơn lẻ.

Mặc dù, vẫn có thể sống một cuộc sống khỏe mạnh chỉ với một quả thận nhưng việc thay đổi lối sống là cần thiết. Kiểm tra sức khỏe thường xuyên là rất quan trọng để theo dõi chức năng thận. Áp dụng chế độ ăn uống cân bằng, duy trì cân nặng hợp lý, kiểm soát lượng rượu và muối ăn vào, uống đủ nước và cẩn thận với các loại thuốc giảm đau không kê đơn là một số biện pháp giúp đảm bảo sức khỏe và tuổi thọ của quả thận còn lại.

Tử cung

Tử cung là nơi em bé lớn lên và phát triển trong thai kỳ. Trong quá trình sinh nở, các thành cơ của nó co lại, giúp đẩy em bé ra ngoài. Nó cũng đóng một vai trò quan trọng trong chu kỳ kinh nguyệt, vì lớp lót của nó dày lên để chuẩn bị cho khả năng mang thai và bong ra trong thời kỳ kinh nguyệt nếu việc mang thai không xảy ra.

Mặc dù có vai trò quan trọng trong sinh sản và kinh nguyệt nhưng người phụ nữ vẫn có thể sống mà không cần tử cung. Phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ hoặc một phần tử cung, gọi là cắt tử cung, là một thủ thuật phổ biến; trên thực tế, đây là ca phẫu thuật phổ biến thứ hai đối với phụ nữ, với khoảng 300.000 ca được thực hiện mỗi năm ở Hoa Kỳ. Phụ nữ phải cắt bỏ tử cung vì nhiều lý do, bao gồm u xơ, lạc nội mạc tử cung, ung thư, đau mãn tính hoặc chảy máu nhiều.

Nếu buồng trứng bị cắt bỏ trong quá trình cắt bỏ tử cung, phụ nữ sẽ bước vào thời kỳ mãn kinh do lượng hormone sản xuất giảm. Nếu buồng trứng còn nguyên vẹn, chúng sẽ tiếp tục sản xuất hormone. Mặc dù phụ nữ không có kinh nguyệt nhưng sẽ không bước vào thời kỳ mãn kinh. Tuy nhiên, cô ấy có thể bước vào thời kỳ mãn kinh sớm hơn bình thường.

Phụ nữ trải qua thủ thuật này không thể có con nữa nhưng tuổi thọ và sức khỏe tổng thể của họ không bị ảnh hưởng tiêu cực. Trong một số bệnh lý cắt bỏ tử cung giúp họ thường thấy giảm bớt cơn đau mãn tính hoặc chảy máu quá nhiều, cho phép họ có một cuộc sống năng động và trọn vẹn hơn.

Tuyến tiền liệt

Tuyến tiền liệt là một tuyến nhỏ nằm giữa bàng quang và dương vật, ngay trước trực tràng. Nó là một phần thiết yếu của hệ thống sinh sản nam giới, chịu trách nhiệm sản xuất chất lỏng tạo thành một phần của tinh dịch. Khi nam giới già đi, một số người có thể gặp phải các tình trạng bệnh lý liên quan đến tuyến tiền liệt, bao gồm tăng sản tuyến tiền liệt lành tính (BPH), viêm tuyến tiền liệt hoặc ung thư tuyến tiền liệt. Trong những tình huống cụ thể, đặc biệt là khi được chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt, phẫu thuật cắt bỏ tuyến tiền liệt có thể được khuyên dùng.

Không có tuyến tiền liệt không phải là vấn đề, nhưng sau phẫu thuật một vài bệnh nhân mắc phải tình trạng tiểu không tự chủ và rối loạn cương dương. Về chức năng cương dương, khả năng phục hồi sẽ khác nhau và phụ thuộc vào các yếu tố như sức khỏe tổng thể và loại phẫu thuật được thực hiện. Theo City of Hope, hầu hết đàn ông sẽ gặp phải một số loại rối loạn chức năng tình dục. Tuy nhiên, họ có thể thực hiện một số bước để lấy lại chức năng tình dục khỏe mạnh, bao gồm dùng thuốc, tập thể dục và phẫu thuật cấy ghép. Giảm cân, ăn uống lành mạnh và bỏ hút thuốc cũng có thể hữu ích.

Tinh hoàn

Tinh hoàn là hai cơ quan có hình bầu dục nằm bên trong bìu, túi da bên dưới dương vật. Chúng là thành phần quan trọng của hệ thống sinh sản nam giới và đóng hai vai trò chính: sản xuất tinh trùng và tổng hợp nội tiết tố nam testosterone. Hormon này chịu trách nhiệm cho sự phát triển của các mô sinh sản nam, thúc đẩy các đặc điểm sinh dục nam như lông mặt, giọng nói trầm hơn và chức năng tình dục.

Trong một số trường hợp nhất định, nam giới có thể mất một hoặc cả hai tinh hoàn. Điều này có thể là do các tình trạng như tinh hoàn bị ung thư, chấn thương hoặc phẫu thuật chuyển giới. Việc thiếu một tinh hoàn thường không ảnh hưởng đến khả năng sản xuất tinh trùng hoặc testosterone của nam giới vì tinh hoàn còn lại sẽ bù đắp cho sự mất mát. Tuy nhiên, nếu cả hai tinh hoàn bị cắt bỏ, người đàn ông sẽ không còn sản xuất tinh trùng và bị vô sinh. Ngoài ra, nồng độ testosterone có thể giảm, điều này có thể gây ra các triệu chứng như mệt mỏi, mất khối lượng cơ, giảm ham muốn tình dục, trầm cảm, rối loạn cương dương và loãng xương.

Liệu pháp thay thế testosterone (TRT) có thể giúp chống lại những tác động này. Ngoài ra, những người đàn ông hy vọng có con có thể lưu trữ tinh trùng trước khi thực hiện thủ thuật. Hỗ trợ tâm lý và cảm xúc sau phẫu thuật là rất quan trọng để giúp nam giới thích nghi với những thách thức do mất một hoặc cả hai tinh hoàn.

Nguồn: https://www.healthdigest.com

Vì sao cần phát hiện sớm dấu hiệu đau ruột thừa?

Đau ruột thừa là dấu hiệu cảnh báo tình trạng viêm của ruột thừa – một ống mô dài 1,5 inch nối từ ruột già. Theo nhiều nghiên cứu cho thấy ruột thừa có một số vai trò trong hệ miễn dịch, nhưng không có chức năng quan trọng cụ thể. Chúng ta vẫn sống gần như bình thường khi cắt bỏ nó và không xuất hiện hậu quả gì nghiêm trọng.

Viêm ruột thừa là một trường hợp cấp cứu trong y khoa mà hầu như luôn luôn đòi hỏi phẫu thuật nhanh chóng để loại bỏ nó khỏi cơ thể. Nếu không được phát hiện trước 6 tiếng, ruột thừa bị viêm sẽ vỡ ra, hoặc gây ổ loét, làm nhiễm trùng vào trong ổ bụng.

Điều này có thể dẫn đến viêm phúc mạc, tức là một tính chất viêm nghiêm trọng toàn bộ khoang màng bụng và có thể gây tử vong trừ khi điều trị khẩn cấp bằng kháng sinh mạnh.

Tại Mỹ, cứ 20 người sẽ có một người bị đau ruột thừa. Mặc dù trên lý thuyết nó có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, tuy nhiên dựa vào thực tế người ta nhận thấy đau ruột thừa hiếm gặp ở trẻ em dưới 2 tuổi và phổ biến nhất trong độ tuổi từ 10 đến 30.

Các dấu hiệu đau ruột thừa điển hình cần biết

1. Dấu hiệu đau ruột thừa trên lâm sàng

• Đau bụng: triệu chứng hay gặp, xuất hiện tự nhiên, tiến triển từ từ, đau âm ỉ liên tục, đau nhiều ở vùng dưới bên phải hoặc ban đầu đau quanh rốn sau đó khu trú lại.
• Rối loạn tiêu hóa: Dấu hiệu này ít gặp. Thường biểu hiện bằng phản ứng bí trung đại tiện, đầy bụng, khó tiêu.
• Nôn và buồn nôn.
• Nhiễm trùng: Bệnh nhân có biểu hiện của hội chứng nhiễm trùng như sốt, môi khô, hơi thở hôi, lưỡi bẩn. Điều này thường được phát hiện qua sự thăm khám của bác sĩ.
• Phản ứng thành bụng: Sờ nhẹ ở vùng bụng ở dưới bên phải sẽ thấy bụng mềm, nhưng nếu ấn sâu bệnh nhân kêu đau và co cứng cơ. Đó gọi là phản ứng thành bụng
• Đau chói bụng dưới: Khi ấn sâu vùng bụng dưới bên phải bệnh nhân sẽ có cảm giác đau chói lan tỏa.
• Tiểu tiện bất thường: Ở một vài trường hợp, có thể thấy khó khăn khi tiểu tiện.

Tuy nhiên, không phải ai đau ruột thừa cũng sẽ biểu hiện điển hình với đầy đủ các dấu hiệu để bạn nhận biết mà nhiều khi, chúng còn phụ thuộc vào tuổi tác, giới tính, và đặc điểm giải phẫu, sinh lý của từng đối tượng. Hãy xem xét thật kĩ tình trạng đau bụng của mình nhé.

Với đối tượng là trẻ nhỏ

Thường do nhiễm độc, do thành ruột mỏng, hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện nên sức đề kháng trẻ em rất kém. Đau ruột thừa dễ tiến triển nhanh tới viêm phúc mạc. Bệnh này ở trẻ em thường chẩn đoán muộn do triệu chứng trên lâm sàng là cơn đau không điển hình, đau có thể thành cơn kèm sốt cao, ỉa chảy.

Nếu để quá muộn tới mức trẻ có biểu hiện nôn máu, xuất huyết dưới da hay đi ngoài ra phân đen thì có nguy cơ tử vong cao.

Với đối tượng là người già

Người già cũng là một trong những đối tượng thường bị chẩn đoán muộn đau ruột thừa nên dễ dẫn đến nhiễm khuẩn, hoại tử.

Trên thực tế, biểu hiện đau của người lớn tuổi thường không điển hình như đau ít, dấu hiệu co cứng cơ bụng không rõ vì cơ thành bụng của người già rất nhão. Hệ thống miễn dịch suy giảm, điều hòa thân nhiệt kém nên họ sốt thường không cao, thậm chí không phát hiện sốt.

Cũng do chẩn đoán muộn, mạc nối và quai ruột xung quanh ruột thừa sẽ bị dính lại và bao bọc lấy ruột thừa hình thành một thể giả khối kiến chúng ta dễ nhầm với khối u manh trành khi sờ trên bề mặt bụng. Ngoài ra, đau ruột thừa ở người già còn dễ nhầm với tắc ruột do phản ứng viêm lan ra cả khoang màng bụng gây liệt ruột cơ năng.

Với đối tượng là phụ nữ có thai

Phụ nữ có thai là trường hợp đặc biệt thứ ba trong chẩn đoán và điều trị đau ruột thừa. Trong thời kì mang thai 3 tháng đầu, ruột thừa vẫn ở vị trí bình thường nên cơn đau sẽ điển hình không khó xác định.

Tuy nhiên từ tháng thứ tư đến tháng thứ bảy, ruột thừa người có bầu bị đẩy cao lên và 3 tháng cuối thì vị trí giải phẫu của ruột thừa là ở dưới xương sườn cuối cùng bên phải (hạ sườn phải). Chính sự thay đổi về vị trí trong các giai đoạn mang thai gây khó khăn rất nhiều để phát hiện ra bệnh.

Các mẹ cần đặc biệt quan tâm tới sức khỏe của mình nhất là vào thời điểm nhạy cảm như vậy.

Nếu bạn có các triệu chứng được đề cập đến, bạn rất khó để tự xác định tình trạng bệnh của mình, hãy nhớ tìm kiếm sự giúp đỡ từ phía y tế ngay lập tức, vì với đau ruột thừa việc chẩn đoán và điều trị kịp thời là rất quan trọng.

Không ăn, uống, hoặc sử dụng bất kỳ biện pháp giảm đau, thuốc kháng sinh, hay thuốc nhuận tràng nào, bởi khi dùng thuốc sẽ làm mờ nhạt các triệu chứng trên lâm sàng khiến bác sĩ khó khăn trong quá trình chẩn đoán.

2. Dấu hiệu đau ruột thừa trên cận lâm sàng

Khi đến cơ sở y tế, để chắc hơn cho chẩn đoán hoặc loại trừ các nguyên nhân khác gây nên cơn đau bụng của bạn, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện một số kĩ thuật thăm khắm cận lâm sàng, sau đây là một số kĩ thuât hay dùng mang lại hiệu quả cao:

• Siêu âm bụng: Kĩ thuật viên sẽ tìm vị trí và khi thấy ruột thừa lớn hơn 7 mm, kèm theo đó có dịch hố chậu phải thì đó là dấu hiệu viêm ruột thừa.
• Xét nghiệm công thức máu: Thấy chỉ số bạch cầu trong máu tăng (chỉ số cho thấy sự tập trung các yếu tố bảo vệ của cơ thể trong quá trình viêm).
• Nội soi ổ bụng: Với những trường hợp khó phát hiện trên siêu âm, người ta sẽ dùng phương pháp nội soi ổ bụng để thấy hình ảnh rõ ràng hơn.

Một số bài viết sẽ mang lại lời khuyên hữu ích với sức khỏe của bạn:

• Đau bụng dưới ở giữa có thể do bệnh gì gây ra?
• 9 thủ phạm gây đau bụng âm ỉ quanh rốn cần chú ý
• Lỗ rốn bị đau cảnh báo 5 căn bệnh nghiêm trọng

BlogAnChoi vừa gửi tới bạn đọc những triệu chứng cảnh báo dấu hiệu đau ruột thừa cấp tính. Đừng quên, căn bệnh này hoàn toàn có thể gây tử vong nếu không phát hiện kịp thời để chữa trị. Mong rằng những chia sẻ trên đây sẽ hữu ích với bạn đọc.

Đừng quên tiếp tục theo dõi chuyên mục Sức khỏe của BlogAnChoi để có thể cập nhật nhiều thông tin mới nữa nhé!