Nguyên nhân gây ra tình trạng tăng cân ở bệnh nhân ung thư

Các nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng tăng cân như:

• Một số loại ung thư có khả năng gây tăng cân
• Liệu pháp hormone, một số loại hóa trị, thuốc steroid,… Những phương pháp điều trị này cũng có thể gây ra tình trạng “tăng cân giả” do ứ nước

• Một số phương thức điều trị làm tăng cảm giác ngon miệng, kích thích bệnh nhân ăn nhiều hơn so với nhu cầu
• Giảm vận động nên dẫn đến giảm tiêu hao năng lượng

Bệnh nhân cần làm gì để cải thiện tình trạng tăng cân?

• Tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi thực hiện chế độ giảm cân trong quá trình điều trị ung thư. Bởi vì đa phần bệnh nhân ung thư cần duy trì cân nặng hiện tại trong suốt quá trình điều trị. Chỉ có một số ít trường hợp mới cần cân nhắc đến việc giảm cân như bệnh nhân béo phì nặng, vì béo phì làm nặng thêm tình trạng bệnh lý nền như đái tháo đường, tăng huyết áp,… và làm tăng thêm nguy cơ của bệnh ung thư hiện tại.
• Tăng cường thực phẩm giàu chất xơ như trái cây ít ngọt, rau xanh và ngũ cốc nguyên cám như gạo lứt, khoai củ, yến mạch, bánh mì đen,…
• Giảm chất béo
• Lựa chọn thịt nạc
• Lựa chọn sữa và các chế phẩm từ sữa đã được tách béo
• Chế biến thức ăn bằng phương pháp sử dụng ít dầu như hấp, luộc, nướng thay vì chiên hay xào
• Sử dụng ly, chén nhỏ khi ăn uống để giảm bớt khẩu phần ăn
• Viết nhật ký ăn uống hằng ngày
• Tăng cường vận động khi sức khỏe cho phép để đốt cháy năng lượng dư thừa

Gợi ý những món ăn, thức uống dễ chịu cho dạ dày

Súp

Nước hầm rau củ, xương (vớt béo). Các loại súp (có thể xay nếu cần) ngoại trừ súp làm từ thực phẩm sinh hơi như đậu đỗ, bông cải xanh, bắp cải

Thức uống

Nước ngọt nhưng bay hết gas, nước hương trái cây, nước ép rau củ, nước ép nho, nam việt quất (cranberry), nước uống thể thao, nước lọc, sữa, trà

Món chính

• Ngũ cốc loại tinh chế như cơm trắng, bánh mì sandwich, bún, mì, nui, bánh quy,…
• Các loại thịt mềm: Thịt bò, thịt gà (bỏ da),…
• Cá, trứng, đậu hũ
• Phô mai

Món tráng miệng

Trái bơ, chuối, bánh custard, bánh pudding, sữa chua, sữa đông đá, kem, thạch, sherbet, sorbet (kem đá xay từ nước trái cây hoặc nước ngọt)

Bữa ăn thay thế

Sữa cao năng lượng. Ví dụ như: Ensure Plus Advance, Forticare, Fortimel, Prosure,… có thể được dùng để thay thế bữa ăn.

Gợi ý những món ăn, thức uống dễ nhai và dễ nuốt

Món chính

• Thức ăn dành cho em bé (cháo, bột, trái cây xay, bánh ăn dặm,…)
• Casserole

• Salad cá ngừ, salad trứng, salad gà
• Ngũ cốc tinh chế nấu chín (cháo, kem lúa mì, kem lúa gạo,…)
• Phô mai cottage
• Trứng luộc mềm hay trứng khuấy
• Nui nấu với phô mai
• Khoai tây nghiền
• Bơ lạc (bơ đậu phộng)
• Thức ăn xay
• Súp
• Thịt hầm
• Bánh custard

Món tráng miệng

Bánh flan (bánh caramen), bánh pudding, trái cây mềm như: Chuối, xoài, đu đủ, trái cây xay, sinh tố trái cây, sherbet, sorbet (kem đá xay từ nước trái cây hoặc nước ngọt), thạch, milkshake, sữa chua

Bữa ăn thay thế

Sử dụng sữa cao năng lượng. Sữa cao năng lượng là sữa cung cấp nhiều hơn 1kcal/1ml sữa với thành phần dinh dưỡng cân đối.

Các bạn có thể đọc thêm các bài viết khác về dinh dưỡng:

• Tình trạng sụt cân và rối loạn mùi vị ở bệnh nhân ung thư: Cách khắc phục như thế nào?
• Tình trạng buồn nôn và nôn ói ở bệnh nhân ung thư: Nên làm gì để giảm bớt?
• Tình trạng tiêu chảy ở bệnh nhân ung thư: Cách xử trí và phòng ngừa ra sao?

Hãy tiếp tục theo dõi BlogAnChoi để có thêm thông tin hữu ích về sức khỏe và dinh dưỡng nha! Hẹn gặp lại các bạn ở những bài viết sau.

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Y tế – Viện Dinh dưỡng (2016) – Bảng nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị cho người Việt Nam.
2. Bộ môn Dinh dưỡng – An toàn Thực phẩm Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch TP.HCM (2019) – Dinh dưỡng học – Nhà xuất bản Y học.

Nhìn thấy con số trên cân tăng lên dù chỉ một chút cũng có thể khiến bất kỳ ai đang cố gắng giảm cân hoặc duy trì cân nặng cảm thấy nản lòng, thất vọng và mất tinh thần. Đặc biệt, điều đó càng quan trọng hơn khi bạn đang tuân thủ chế độ ăn uống lành mạnh và thói quen tập thể dục thường xuyên.

Tuy nhiên việc tăng cân sau một đêm không phải là điều gì quá nghiêm trọng hay cho thấy rằng cách giảm cân của bạn đang có vấn đề. Phần lớn sự tăng cân là do trọng lượng nước chứ không phải do mô mỡ. Dưới đây là những lý do khiến cân nặng của bạn “nhảy số” một cách thần kỳ chỉ sau một đêm.

Ăn nhiều muối

Nếu bạn ăn nhiều muối natri hơn bình thường, cơ thể sẽ giữ lại nhiều nước hơn. Điều này không có nghĩa là bạn không được ăn loại gia vị này nữa vì muối là một chất điện giải quan trọng mà cơ thể cần.

Thông thường, các món ăn ở hàng quán thường được cho thêm nhiều muối hơn, đó là lý do mỗi khi đi ăn một món ngon nào đó về bạn thường có cảm giác mình phúng phính hơn đôi chút.

Tập thể dục

Bạn đã bao giờ tăng cân sau khi tập thể dục? Nếu bạn thấy điều đó xảy ra thì cũng hoàn toàn bình thường.

Sau khi tập các môn thể dục nặng, cơ thể bạn sẽ phải trải qua quá trình hồi phục và đó là lý do trọng lượng cơ thể có thể tăng lên chút. Bạn không cần phải quá lăn tăn về vấn đề này.

Ăn nhiều carbs

Khi bạn ăn nhiều carbohydrate hơn, cơ thể sẽ giữ lại nhiều nước hơn. Cứ 1 gam carbohydrate thì cần 3-4 gam nước để xử lý và dự trữ. Nếu bạn thấy rằng cân nặng của mình xê dịch chút xíu thì đó là do cơ thể bạn đang tích nước chứ không phải là do mỡ thừa.

Ngày đèn đỏ

Phần lớn phụ nữ bị giữ nước trong và trước kỳ kinh nguyệt. Đầy hơi cùng với các vấn đề sức khỏe đường ruột và thay đổi nội tiết tố có thể khiến bạn tích nước nhiều hơn. Trọng lượng nước thường giảm xuống sau kỳ kinh nguyệt.

Do vậy đừng lo lắng mà hãy tiếp tục chế độ ăn uống và luyện tập hàng ngày. Sau kỳ kinh nguyệt, bạn có thể sẽ thấy số cân nặng trở về như ban đầu.

Tiêu hóa có vấn đề

Nếu bạn ăn không đủ chất xơ khiến quá trình tiêu hóa gặp khó khăn, bạn có thể sẽ tăng cân chỉ sau một đêm. Những chất thải dư thừa có thể khiến cơ thể giữ nhiều nước hơn, làm cân nặng tăng lên đột ngột.

Hãy chú ý bổ sung thêm nhiều rau xanh vào chế độ ăn cũng như hình thành thói quen đi vệ sinh mỗi ngày để tăng cường sức khỏe tổng thể.

Ngủ không ngon

Giấc ngủ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giữ nước. Nếu bạn có giấc ngủ kém, thiếu ngủ, bạn có thể nhận thấy trọng lượng cơ thể mình tăng lên. Điều này là bình thường và không đáng lo ngại.

Trên thực tế, nếu bạn gặp các vấn đề về giấc ngủ thì tăng cân không phải là vấn đề quan trọng, mà mất ngủ kéo theo nhiều hệ lụy khác cho sức khỏe đáng lo ngại hơn. Giấc ngủ ngon mỗi đêm là chìa khóa để bạn luôn cảm thấy khỏe mạnh, tràn đầy sức sống trong suốt một ngày.

Cân không đúng thời điểm

Cách tốt nhất để theo dõi cân nặng một cách chính xác đó là kiểm tra vào cùng một thời điểm trong ngày. Nếu không nhất quán thời gian cân, bạn khó có thể biết được số cân chính xác của mình. Nếu bạn cân vào buổi chiều, sau khi ăn uống no say, cân nặng của bạn tăng lên so với bình thường là chuyện đương nhiên.

Nếu bạn muốn có kết quả chính xác nhất, hãy cố gắng cân vào cùng một thời điểm trong ngày. Nếu hôm nay bạn cân vào 5h chiều trước khi ăn, thì hôm sau hãy làm giống như thế.

Căng thẳng

Bạn có thể đang tuân theo một chế độ ăn uống dinh dưỡng hợp lý kết hợp tập luyện, nhưng nếu bạn thường xuyên bị căng thẳng, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách giữ nhiều nước hơn. Đây là một phản ứng bình thường của cơ thể khi căng thẳng.

Do vậy hãy cố gắng kiểm soát mức độ căng thẳng của bạn tốt nhất có thể. Mỗi khi bạn cảm thấy stress, hãy “chiều chuộng” bản thân một chút, bạn sẽ thấy toàn bộ cơ thể “nhẹ nhõm” hơn hẳn cả về nghĩa đen và nghĩa bóng đó.

Kết luận, việc kiểm tra cân nặng hàng ngày không có ý nghĩa đánh giá hiệu quả của kế hoạch giảm cân. Cân nặng mỗi ngày phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, và nó có thể thay đổi liên tục trong ngày. Do vậy, thay vì chỉ quan tâm đến chỉ số hiện trên bàn cân, hãy cố gắng phát huy các thói quen lành mạnh mỗi ngày để chăm sóc sức khỏe bản thân.

Một số bài viết cùng chủ đề, bạn có thể tham khảo thêm:

• Tại sao khi có tuổi dễ bị tăng cân và rất khó giảm cân? Làm cách nào để giảm cân tốt hơn?
• Sụt cân không kiểm soát do nguyên nhân gì? Hãy cảnh giác bệnh lý nguy hiểm
• Mệt mỏi sau khi ăn có phải là bình thường? Nguyên nhân do đâu và làm sao để giữ tỉnh táo?

Cùng xem thêm những thông tin hữu ích khác tại chuyên mục Sức khỏe tại BlogAnChoi nhé!