Xuất huyết dưới kết mạc là gì?

Hiện tượng có máu trong mắt thường xảy ra ở người trẻ tuổi chơi thể thao vận động mạnh và những người lớn tuổi mắc các bệnh ảnh hưởng tới mạch máu. Đây được gọi là xuất huyết dưới kết mạc, tức là vỡ các mạch máu nhỏ ở mắt, chủ yếu do chấn thương hoặc áp lực gây ra. Mặc dù nhìn đáng sợ nhưng xuất huyết dưới kết mạc nếu không tái phát và không kéo dài thì thường vô hại.

Nguyên nhân của tình trạng này cũng giống như vết bầm tím ở da, có thể xảy ra sau chấn thương nhẹ, thậm chí bản thân không nhận ra như dụi mắt lâu và mạnh tay. Các thuốc chống đông máu và một số tình trạng bệnh lý cũng có thể khiến mạch máu nhỏ trong mắt bị tổn thương và chảy máu.

Các mạch máu rất nhỏ có chức năng nuôi dưỡng kết mạc, đó là một lớp trong suốt lót mặt trong mí mắt và bao phủ trên bề mặt nhãn cầu. Khi những mạch máu này bị vỡ sẽ làm máu chảy vào khoảng giữa kết mạc và nhãn cầu, chúng ta sẽ nhìn thấy vết máu dạng phẳng, loang không đều và có màu đỏ tươi.

Giống như vết bầm tím trên da, vết xuất huyết này thường mờ dần sau vài ngày hoặc vài tuần, chuyển từ màu đỏ sang màu tím, sau đó là màu xanh lục và cuối cùng là màu vàng do sự phân hủy sắc tố trong máu.

Những đối tượng nào dễ bị xuất huyết dưới kết mạc?

Những người trên 50 tuổi, đặc biệt là những người mắc bệnh tiểu đường, tăng huyết áp, tăng lipid máu (mỡ máu cao) hoặc các bệnh khác ảnh hưởng tới mạch máu có nguy cơ bị xuất huyết tự phát cao hơn. Còn xuất huyết do vận động mạnh thường xảy ra ở những người trẻ tuổi, đặc biệt là khi chơi thể thao.

Phụ nữ cũng có thể bị xuất huyết ở mắt trong quá trình sinh nở, đồng thời một số trẻ sơ sinh cũng gặp tình trạng này do sự thay đổi áp lực tác động lên cơ thể của trẻ trong lúc sinh.

Nguyên nhân nào gây vỡ mạch máu ở mắt?

Gần một nửa số trường hợp xuất huyết dưới kết mạc tự phát là vô căn, tức là không xác định được nguyên nhân. Những tình huống gây áp lực trong cuộc sống hàng ngày, những vận động gắng sức thoáng qua, va đập nhẹ, hoặc bệnh tiềm ẩn trong người có thể là những nguyên nhân gây xuất huyết khó nhận biết.

Một số bệnh toàn thân làm mạch máu bị suy yếu và dễ bị tổn thương khi chịu tác động trong sinh hoạt hàng ngày, ví dụ như rối loạn đông máu, huyết áp cao, tiểu đường, tăng cholesterol và các vấn đề về tim mạch.

Ngoài ra những nguyên nhân phổ biến gây xuất huyết dưới kết mạc là:

Áp lực do vận động mạnh

Gắng sức quá mạnh như khi tập thể dục cường độ cao hay kéo, đẩy, nâng vật nặng trong sinh hoạt hằng ngày có thể làm tăng áp lực làm tổn thương các mạch máu.

Những người tập tạ hoặc người bị táo bón thường dễ bị xuất huyết. Những tình huống như rặn quá mạnh, ho mạnh, hắt hơi, nôn, cười, khóc – tất cả đều có thể làm tăng áp lực bên trong mạch máu.

Nghiến răng và nín thở

Cả hai hành động này đều có thể dẫn đến xuất huyết dưới kết mạc do làm tăng áp lực trong mạch máu.

Chấn thương

Thể thao là nguyên nhân hàng đầu gây ra các chấn thương đe dọa đến mắt, trong đó các môn như bóng rổ, thể thao dưới nước, bóng chày có nguy cơ cao nhất, theo Viện Bác sĩ Gia đình Mỹ.

Một số hoạt động giải trí hoặc thể thao cường độ cao khác cũng có nguy cơ gây hại cho mắt như nhảy bungee, trượt zipline và đi tàu lượn siêu tốc. Chúng tạo ra sự thay đổi áp suất không khí đột ngột, căng cơ cực độ và các chuyển động nhanh, mạnh có thể làm vỡ mạch máu ở mắt.

Kính áp tròng

Việc tháo lắp kính áp tròng không đúng cách hoặc vật liệu làm kính không tốt có thể làm tổn thương bề mặt của mắt. Đối với loại kính áp tròng dùng một lần, nếu sử dụng trong thời gian dài có thể gây nhiễm trùng, cảm giác khó chịu và dụi mắt có thể dẫn đến xuất huyết dưới kết mạc. Các bác sĩ khuyên rằng nên đeo kính có gọng bình thường trong thời gian đợi vết xuất huyết lành lại, tạm ngừng sử dụng kính áp tròng để không làm tổn thương thêm.

Các bệnh toàn thân

Huyết áp cao ảnh hưởng lớn đến các mạch máu ở mắt nhưng hiếm khi gây xuất huyết nếu không có các vấn đề khác kèm theo. Tuy nhiên bệnh tăng huyết áp vẫn được coi là một yếu tố làm tăng nguy cơ xuất huyết dưới kết mạc, ngay cả khi huyết áp đã được kiểm soát tốt bằng thuốc. Thực tế, một số bác sĩ coi xuất huyết dưới kết mạc thường xuyên hoặc tái phát là một dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh tăng huyết áp.

Bệnh tiểu đường và tăng lipid máu có thể làm suy yếu các mạch máu theo thời gian, làm tăng khả năng bị vỡ tự phát. Bệnh ưa chảy máu và Von Willebrand là những rối loạn đông máu di truyền phổ biến cũng làm tăng đáng kể nguy cơ xuất huyết.

Một số nghiên cứu phát hiện rằng một số người nhập viện chăm sóc đặc biệt do COVID-19 có nguy cơ bị xuất huyết dưới kết mạc cao hơn, nhưng không xác định rõ xuất huyết do thuốc chống đông máu, ho mạnh, nôn ói do phản ứng với thuốc hay nguyên nhân khác.

Các loại thuốc

Bất kỳ loại thuốc nào ảnh hưởng quá trình đông máu đều có thể gây xuất huyết. Loại thuốc chống đông máu hay còn gọi là thuốc “làm loãng máu” phổ biến nhất là heparin và warfarin, trong đó warfarin đã được xác định là nguyên nhân gây xuất huyết dưới kết mạc.

Thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như aspirin và ibuprofen, cũng như các thuốc ức chế P2Y12 (như clopidogrel) đều ảnh hưởng tới quá trình đông máu và làm tăng nguy cơ xuất huyết.

Phẫu thuật mắt

Bất kỳ phẫu thuật nào ở mắt cũng có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết dưới kết mạc, đặc biệt là ở những người đang dùng thuốc chống đông máu. Phẫu thuật đục thủy tinh thể, thủ thuật chữa tật khúc xạ mắt và gây tê cục bộ mắt có thể dẫn đến xuất huyết.

Những nguyên nhân khác

Đa số các trường hợp xuất huyết ở mắt là không rõ nguyên nhân, có thể là do tay vô tình va chạm vào mắt trong lúc ngủ. Đó có thể là lý do nhiều trường hợp phát hiện xuất huyết khi mới ngủ dậy.

Xuất huyết dưới kết mạc được chẩn đoán và điều trị như thế nào?

Sau khi thăm khám cẩn thận, bác sĩ nhãn khoa có thể xác định vết máu là do máu chảy ra dưới kết mạc hay chỉ là các mạch máu giãn to do các bệnh lý khác.

Điều trị xuất huyết dưới kết mạc thường đơn giản, đôi khi chỉ cần theo dõi mà không tác động gì. Trong thời gian ngắn từ vài ngày đến khoảng 2 tuần, máu sẽ được cơ thể hấp thụ trở lại và không có hậu quả lâu dài.

Một số người có thể chườm lạnh và dùng thuốc nhỏ mắt để cảm thấy dễ chịu hơn, nhưng dù có điều trị hay không thì xuất huyết dưới kết mạc thường sẽ tự biến mất hoàn toàn.

Những phương pháp “điều trị” sai lầm khi bị xuất huyết dưới kết mạc

Các bác sĩ khuyên rằng không nên dùng những loại thuốc “chữa đỏ mắt” không cần kê đơn được bán tự do trên thị trường. Đó là những loại thuốc làm co mạch máu trong mắt nên giảm bớt đỏ mắt, nhưng khi ngưng dùng thuốc có thể gây hiệu ứng dội lại khiến mắt đỏ hơn nhiều. Và quan trọng là những loại thuốc này không có tác dụng đối với xuất huyết.

Nếu bạn đã từng bị xuất huyết ở mắt thì nên cẩn thận khi dùng thuốc giảm đau, vì các loại thuốc như aspirin và NSAID như ibuprofen có thể làm tăng nguy cơ chảy máu. Bạn cũng nên hỏi ý kiến bác sĩ khi muốn dùng các chất bổ sung như dầu cá, gừng và nghệ, vì chúng có chứa những chất làm loãng máu.

Nếu bạn thích chơi những môn thể thao hoặc giải trí vận động mạnh hoặc làm công việc dễ bị va chạm như khoan cắt, sửa xe hoặc hàn thì hãy đeo kính bảo hộ.

Tổng kết

Xuất huyết dưới kết mạc nếu xảy ra một lần thì thường không nghiêm trọng, nhưng nếu tái diễn thường xuyên hoặc kèm theo các triệu chứng bất thường thì nên đến gặp bác sĩ nhãn khoa để được thăm khám. Đa số các trường hợp xuất huyết dưới kết mạc thường là vô hại và tự hết, chỉ nên dùng thuốc khi có hướng dẫn của bác sĩ.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Đổ mồ hôi lạnh là dấu hiệu của bệnh gì, và có nguy hiểm hay không?
• Hiện tượng “nổ đom đóm mắt” có nguyên nhân do đâu? Liệu có phải là bệnh lý nguy hiểm?

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Hiện tượng nổ đom đóm mắt có thể xảy ra khi bạn bị va đập vào đầu hoặc vào mắt, hoặc do một tình trạng bệnh lý liên quan đến võng mạc. Nếu bạn thường xuyên thấy nổ đom đóm trong điều kiện bình thường thì có thể đó là dấu hiệu cảnh báo nên đi khám ngay.

Nguyên nhân và cơ chế làm xuất hiện đom đóm mắt

Có một số nguyên nhân khiến bạn có thể “thấy sao giữa ban ngày”. Thường gặp nhất là do một cú va đập vào đầu, loại chấn thương này có thể làm phân tán các tín hiệu thần kinh trong não và ảnh hưởng tạm thời đến thị lực của bạn.

Tuy nhiên cũng có những nguyên nhân khác không liên quan đến chấn thương. Nổ đom đóm mắt là một trong những hiện tượng thuộc nhóm “nội ảnh” (entoptic), tức là hình ảnh tồn tại bên trong mắt chứ không xuất phát từ môi trường bên ngoài. Có nhiều nguyên nhân khác nhau làm xuất hiện những hình ảnh như vậy.

Một số trường hợp phụ nữ mang thai có thể nhìn thấy những đốm mờ giống như đám mây nhỏ trôi ngang qua trước mắt. Thực ra đó chính là những mảng chất dịch rất nhỏ tồn tại bên trong cấu trúc của mắt. Nguyên nhân của hiện tượng này có thể là do huyết áp cao hoặc nồng độ glucose tăng cao trong thai kỳ.

Ngoài ra nổ đom đóm mắt cũng có thể do các nguyên nhân khác gây ra, bao gồm:

• Võng mạc bị rách hoặc thủng
• Huyết áp không được kiểm soát tốt
• Bệnh võng mạc do tiểu đường
• Cục máu đông hình thành bên trong các mạch máu của võng mạc
• Mắt bị nhiễm virus
• Biến chứng thường gặp sau phẫu thuật mắt
• Bệnh tự miễn như lupus
• Khối u ở mắt

Nguyên nhân do thùy chẩm của não

Bộ não của chúng ta được tạo thành từ 4 phần chính, được gọi là các thùy. Thùy chẩm nằm ở phía sau của não, có nhiệm vụ xử lý các tín hiệu hình ảnh mà mắt thu nhận được.

Nếu bạn đang nhìn vào một cái cây, võng mạc sẽ chuyển đổi hình ảnh cái cây đó thành các tín hiệu thần kinh từ võng mạc truyền qua dây thần kinh thị giác đến não. Thùy chẩm sẽ xử lý những tín hiệu đó để não của bạn nhận ra hình ảnh đó là một cái cây.

Nếu bạn bị va đập vào đầu, khu vực thùy chẩm của não sẽ bị chấn động làm cho các tế bào thần kinh phát ra các xung điện ngẫu nhiên, khiến não của bạn tưởng rằng đó là những tia sáng lóe lên trông giống như ánh chớp.

Nguyên nhân do cấu tạo của mắt

Không phải tất cả mọi trường hợp nổ đom đóm mắt đều do va đập mạnh. Để biết lý do tại sao, trước tiên hãy cùng tìm hiểu một chút về cấu tạo của mắt.

Võng mạc là một lớp tế bào mỏng nằm ở phía sau của mắt và có đặc tính nhạy cảm với ánh sáng. Phần nhãn cầu nằm ngay trước võng mạc có chứa dịch kính, một chất giống như gel giúp cho mắt giữ được hình dạng căng tròn. Trong dịch kính cũng có những sợi rất nhỏ và mảnh, khi những sợi này co kéo võng mạc hoặc dịch kính cọ xát với võng mạc thì có thể làm đom đóm mắt xuất hiện.

Nếu võng mạc bị kéo quá mạnh hoặc tách rời ra khỏi vị trí bình thường của nó thì được gọi là bong võng mạc. Tình trạng này có thể khiến bạn nhìn thấy những chớp sáng, nhưng nguy hiểm hơn là nó cũng có thể làm tổn thương thị lực của mắt đó một phần hoặc toàn bộ. Bong võng mạc thường có thể được điều trị thành công bằng phẫu thuật.

Nguyên nhân do đau đầu migraine

Một nguyên nhân khác có thể dẫn đến nổ đom đóm mắt là chứng đau đầu migraine, hay còn gọi là đau nửa đầu. Một hiện tượng bất thường khác về thị giác cũng xuất hiện ở đau đầu migraine là nhìn thấy những ánh sáng nhiều màu không có thật (còn được gọi là hào quang), nhưng không phải tất cả những người mắc chứng đau đầu này đều gặp phải những hiện tượng đó.

Bạn có thể tìm hiểu thêm về đau đầu migraine trong bài viết: Đau đầu migraine là gì? Triệu chứng và cách điều trị ra sao?

Nếu bạn nhìn thấy xuất hiện đom đóm mắt hoặc những vệt sáng lởm chởm nhưng không bị đau đầu thì đó có thể là chứng migraine ở mắt. Tình trạng này cần được điều trị bởi bác sĩ nhãn khoa có kinh nghiệm.

Các yếu tố nguy cơ nào làm bạn dễ bị nổ đom đóm mắt?

• Khi cơ thể già đi, nguy cơ mắc các vấn đề về võng mạc và suy giảm thị lực sẽ tăng lên. Người cao tuổi thường nhìn thấy các đốm mờ xuất hiện nhiều hơn.
• Khả năng bị bong võng mạc ở một mắt sẽ tăng lên nếu mắt bên kia đã từng bị bong võng mạc. Tiền sử gia đình có người bị bong võng mạc cũng làm tăng khả năng bạn có thể mắc phải tình trạng tương tự.
• Bất kỳ loại chấn thương nào ở mắt cũng làm tăng khả năng bị nổ đom đóm và gặp các vấn đề về võng mạc. Đó là lý do tại sao bạn phải đeo kính bảo hộ khi làm việc với các công cụ hoặc chơi thể thao. Các môn thể thao đối kháng, chẳng hạn như bóng đá, làm tăng khả năng bị va đập vào đầu và ảnh hưởng đến thùy chẩm trong não.

Cần làm gì khi thấy nổ đom đóm mắt?

Nếu bạn bị nổ đom đóm mắt kèm theo cảm giác đau đầu thì nguyên nhân có thể là migraine thông thường hoặc va đập vào đầu.

Nếu nguyên nhân là do bong võng mạc thì bạn có thể nhìn thấy những đốm mờ xuất hiện kèm theo chớp sáng. Không phải lúc nào đốm mờ cũng là dấu hiệu cho thấy mắt có vấn đề, nhưng nếu bạn thấy thấy chúng xuất hiện thường xuyên thì hãy đi khám ngay.

Bong võng mạc cũng có thể khiến bạn cảm giác như có một tấm màn che phủ tầm nhìn của mình ở bên mắt bị tổn thương. Nếu bạn thấy hiện tượng như vậy thì đó là trường hợp khẩn cấp và hãy đến gặp bác sĩ nhãn khoa ngay lập tức.

Va đập vào đầu gây ra các triệu chứng như nổ đom đóm mắt, lơ mơ và đau đầu. Đó có thể là những dấu hiệu của tình trạng chấn động não, và ngay cả chấn động não ở mức độ nhẹ cũng nên được bác sĩ thăm khám cẩn thận. Bác sĩ có thể sẽ kiểm tra các chức năng thần kinh như:

• Thị lực
• Thính lực
• Phản xạ
• Thăng bằng
• Khả năng phối hợp vận động

Bạn cũng sẽ được hỏi một số câu hỏi để đánh giá khả năng nhận thức. Chụp CT cũng là một bước để kiểm tra chấn động não.

Nếu bạn không bị chấn thương ở đầu hoặc mắt nhưng bắt đầu thấy nổ đom đóm thường xuyên hoặc có các vấn đề về thị lực khác, thì hãy đến gặp bác sĩ nhãn khoa càng sớm càng tốt. Để phát hiện các vấn đề về võng mạc, bác sĩ sẽ kiểm tra mắt của bạn một cách kỹ lưỡng. Bong võng mạc và các bệnh lý khác về mắt có thể được chẩn đoán không quá khó khăn thông qua thăm khám cẩn thận.

Nếu thỉnh thoảng bạn nhìn thấy chớp sáng nhưng không có các triệu chứng khác và không mắc các vấn đề về thị lực thì có thể không cần lo lắng. Nhưng khi đi khám mắt bạn hãy cho bác sĩ biết các chớp sáng hoặc đốm mờ đó xuất hiện với tần suất như thế nào. Nếu sau đó bạn bắt đầu thấy chúng thường xuyên hơn thì hãy tìm đến bác sĩ nhãn khoa ngay lập tức.

Điều trị nổ đom đóm mắt như thế nào?

Nếu nguyên nhân là do chấn động não thì bạn sẽ được yêu cầu nghỉ ngơi và có thể dùng thuốc acetaminophen để giảm đau. Không nên tự ý sử dụng các loại thuốc giảm đau khác nếu bác sĩ không kê toa.

Trong thời gian hồi phục, bạn nên tránh xem tivi, chơi game điện tử và tiếp xúc với đèn sáng. Thay vào đó nên chọn các hoạt động thư giãn không đòi hỏi nhiều sự tập trung tinh thần sẽ có lợi hơn.

Nếu bạn bị bong võng mạc hoặc rách võng mạc thì sẽ phải phẫu thuật. Sau khi phẫu thuật xong cần phải theo dõi cẩn thận để đảm bảo võng mạc có thể phục hồi tốt.

Nổ đom đóm mắt có ảnh hưởng thị lực về lâu dài hay không?

Triệu chứng này có thể gây phiền toái, nhưng không phải lúc nào cũng là dấu hiệu bệnh lý. Nếu bạn thấy các chớp sáng lóe lên sau khi bị va đập vào đầu, chấn thương nhẹ và chớp sáng chỉ thoáng qua, thì không cần phải lo lắng về lâu dài.

Nếu nguyên nhân là do các vấn đề về võng mạc thì phẫu thuật thường có thể giúp khôi phục thị lực và làm hết nổ đom đóm. Người bệnh cần tránh các hoạt động có thể gây tổn thương mắt hoặc đầu, nhưng các biện pháp phòng ngừa này thường không ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống.

Nếu bị chấn động não lặp lại nhiều lần thì có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như bệnh não do chấn thương mãn tính. Tốt nhất là bạn nên hạn chế chơi các môn thể thao có nguy cơ va chạm mạnh để bảo vệ bộ não của mình về lâu dài.

Tổng kết

Nếu bạn bị nổ đom đóm mắt thì hãy nói với bác sĩ khi đi khám. Các vấn đề về mắt được chẩn đoán càng sớm thì cơ hội bảo tồn thị lực càng cao. Ngoài ra cũng nên chú ý đến những thay đổi khác của mắt. Một số vấn đề có thể không biểu hiện rõ, vì vậy bạn phải quan tâm chăm sóc đôi mắt của mình mỗi ngày để phát hiện có bất thường gì hay không.

Một số việc mà bạn có thể làm để bảo vệ mắt khỏi bị tổn thương là:

• Kiểm tra thị lực từng mắt tại nhà. Nếu nhận thấy thị lực của mình có vấn đề thì hãy đến gặp bác sĩ ngay lập tức.
• Sắp xếp thời gian để khám mắt kỹ lưỡng mỗi năm một lần, hoặc thường xuyên hơn nếu có chỉ định của bác sĩ.
• Sử dụng kính bảo vệ với bất kỳ hoạt động nào có nguy cơ ảnh hưởng đến mắt, chẳng hạn như làm việc với các dụng cụ, hóa chất và chơi các môn thể thao tốc độ cao. Bạn có thể mua kính bảo vệ mắt tại đây.

Đôi mắt là cửa sổ tâm hồn và là cơ quan cực kỳ quan trọng đối với mỗi người. Những dấu hiệu bất thường nhỏ nhất cũng có thể là dấu hiệu sớm của các vấn đề nghiêm trọng hơn, do đó đừng bao giờ chủ quan nhé!

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• Đổ mồ hôi đêm là dấu hiệu của bệnh gì, có đáng lo hay không?
• Đổ mồ hôi lạnh là dấu hiệu của bệnh gì, và có nguy hiểm hay không?

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị cho cuộc sống bạn nhé!