Đại dịch COVID-19 đã bước sang năm thứ 3. Trong khi độ phủ vaccine ngày càng cao và một số nơi đã bắt đầu trở lại cuộc sống bình thường thì nhiều nơi khác vẫn phải chống chọi với số ca mắc tăng cao.

Thủ phạm làm gia tăng số ca mắc ở Trung Quốc và một số nước châu Âu hiện nay là chủng virus ký hiệu BA.2, hay còn gọi là “omicron tàng hình”, là một trong những dòng phụ của biến thể omicron. Thực tế có rất nhiều dòng phụ khác nhau đã được phát hiện, nhưng chỉ một số ít như BA.2 mới có đặc điểm đáng chú ý. Các nhà khoa học đang theo dõi BA.2 vì dường như nó có khả năng lây truyền mạnh hơn omicron gốc.

Tại sao gọi là “omicron tàng hình”?

Các nhà khoa học ở Nam Phi đã phát hiện ra biến thể omicron vào cuối năm 2021 nhờ các xét nghiệm PCR. Biến thể này tạo ra một dấu hiệu đặc biệt trong kết quả xét nghiệm khiến nó trở nên khác biệt với delta – vốn là biến thể chiếm ưu thế trước đó.

Tuy nhiên chủng virus BA.2 lại không tạo ra dấu hiệu giống như omicron gốc, do đó xét nghiệm PCR không phát hiện được nó là omicron mà phải dùng phương pháp giải trình tự gen vì phương pháp này có khả năng xác định tất cả các dòng phụ của omicron và các biến thể của virus nói chung.

“Omicron tàng hình” có gây bệnh nặng hơn không?

Một nghiên cứu sơ bộ tại Đan Mạch cho thấy không có sự sự khác biệt về tỷ lệ bệnh nhân nhập viện khi mắc biến thể omicron gốc và BA.2. Điều này trái ngược với một nghiên cứu sơ bộ khác của các nhà khoa học ở Nhật Bản, trong đó phát hiện rằng BA.2 khác biệt với omicron gốc đến mức có thể coi là một biến thể hoàn toàn mới, và cũng có thể gây bệnh nặng hơn.

Tuy nhiên Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) sau khi xem xét tất cả các dữ liệu hiện có, đã kết luận rằng không tìm thấy sự khác biệt về mức độ bệnh nặng giữa omicron gốc (BA.1) và biến thể “tàng hình” BA.2, mặc dù nó đang có xu hướng gia tăng.

Cần có thêm thời gian và số liệu để theo dõi số ca mắc COVID-19 do omicron sẽ diễn tiến như thế nào. Cũng cần có thêm nghiên cứu để kiểm tra xem các phương pháp điều trị COVID-19 hiện nay có còn giữ được hiệu quả với biến thể omicron và đặc biệt là chủng “tàng hình” hay không.

Tiến sĩ Jeremy Luban, nhà nghiên cứu virus tại Trường Y Đại học Massachusetts Chan (Mỹ), cho biết trên tạp chí Nature vào tháng 2 vừa qua rằng BA.2 có tập hợp nhiều đột biến mới chưa từng được nghiên cứu trước đây. Giống như các biến thể và chủng mới đã từng xuất hiện từ đầu dịch đến nay, các nhà khoa học cần quan sát tác động của virus trong thực tế mới có thể kết luận về mức độ nguy hiểm của những đột biến đó. Hiện tại WHO vẫn coi BA.2 là một dòng phụ của biến thể omicron ban đầu.

“Omicron tàng hình” có kháng vaccine không?

Giống như omicron khi mới xuất hiện, chủng BA.2 cũng làm cho các loại vaccine hiện nay giảm khả năng bảo vệ khỏi nhiễm virus, nhưng chưa có bằng chứng cho thấy nó gây bệnh nặng hơn. Ngày 8/3 vừa qua WHO cho biết: mặc dù có những trường hợp bị nhiễm BA.2 sau khi đã từng nhiễm biến thể omicron, nhưng số liệu ban đầu cho thấy việc bị nhiễm omicron gốc sẽ tạo ra “sự bảo vệ đáng kể” chống lại BA.2, ít nhất là trong một khoảng thời gian ngắn.

Theo các chuyên gia, mọi người không nên hoảng loạn khi xuất hiện một biến thể hoặc chủng virus mới, vì đó là điều xảy ra thường xuyên và đã được dự báo trước. Tuy nhiên một biến thể có khả năng lây lan mạnh sẽ kéo theo nhiều ca tử vong hơn và cũng tạo cơ hội để virus đột biến thêm.

Mời bạn xem thêm các bài viết liên quan:

• Biến thể Omicron nguy hiểm tới mức nào? Tại sao lại “đáng lo ngại”?
• Biến thể Delta có gì đặc biệt? Vì sao COVID-19 bùng phát dữ dội khi xuất hiện Delta?

Hãy theo dõi BlogAnChoi để cập nhật nhiều thông tin bổ ích nhé!

Omicron là biến thể đáng lo ngại mới nhất được WHO công nhận

Ngày 26/11 vừa qua, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã công nhận Omicron là một biến thể đáng lo ngại và cho biết các chuyên gia đang tiếp tục theo dõi sát sao cũng như thực hiện nhiều nghiên cứu về biến thể mới này.

Tuy nhiên WHO cũng lưu ý rằng biến thể Omicron vẫn còn rất mới lạ và có nhiều điều chưa được làm rõ, chẳng hạn như khả năng lây lan của nó có thực sự mạnh hơn Delta, có khả năng gây bệnh nặng hơn, hay có nguy cơ kháng vaccine hay không. Các chuyên gia cho rằng nên bình tĩnh và chờ đợi các nghiên cứu khoa học để hiểu rõ về biến thể mới.

Omicron có nguồn gốc từ đâu?

Biến thể này ban đầu được đặt tên là B.1.1.529, tới nay đã xuất hiện ở Nam Phi, Botswana, Hongkong, Bỉ và Israel. Theo WHO, ca mắc đầu tiên ở Nam Phi được lấy mẫu ngày 9/11 vừa qua và số lượng người mắc biến thể này đang có xu hướng tăng ở nhiều nơi trên khắp đất nước.

Cơ quan y tế Nam Phi cho biết có một du khách mắc biến thể Omicron từ nước này di chuyển đến Hongkong, sau đó tại Hongkong cũng phát hiện ca nhiễm thứ hai ở trong cùng khách sạn cách ly. Cũng trong ngày 26/11 vừa qua, ngành y tế Bỉ xác nhận một người từ Ai Cập đến nước này chưa được tiêm vaccine và đã mắc biến thể mới, trở thành ca nhiễm Omicron đầu tiên ở châu Âu.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật châu Âu cảnh báo nguy cơ biến thể mới lây lan ở châu Âu là “cao đến rất cao” do khả năng né tránh hệ miễn dịch và cạnh tranh lây truyền cao hơn so với Delta.

Tại Mỹ, tiến sĩ Anthony Fauci là giám đốc Viện Quốc gia về Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm cho biết hiện tại chưa phát hiện Omicron ở nước này và có thể nó đã bị giới hạn, nhưng vẫn nên đề phòng.

Tại sao Omicron lại gây lo ngại?

Các nhà nghiên cứu tại Nam Phi cho biết biến thể này sở hữu nhiều đột biến đến mức bất thường: hơn 30 đột biến trong protein gai vốn là cấu trúc quan trọng giúp virus xâm nhập vào tế bào chủ. Các chuyên gia lo ngại rằng đột biến có thể làm cho Omicron lây lan mạnh hơn và chống lại hệ miễn dịch.

Tiến sĩ Fauci nói rằng các đột biến có thể dự đoán phần nào về đặc tính của biến thể mới, đặc biệt là khả năng né tránh hệ miễn dịch. Hiện tại đang có dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm, nhưng vẫn chưa chắc chắn. Các nhà khoa học đang nghiên cứu trong phòng thí nghiệm để xác định xem Omicron có chống lại được miễn dịch tự nhiên hoặc vaccine ngừa COVID-19 hay không.

Trong khi đó, tiến sĩ Ashish Jha là trưởng khoa Y tế Công cộng của Đại học Brown (Mỹ), cho rằng khả năng Omicron làm cho vaccine bị vô hiệu hóa hoàn toàn là “cực kỳ khó xảy ra”, mà thay vào đó nên tìm hiểu xem mức độ kháng vaccine của nó là nhiều hay ít, và có thể vài ngày tới sẽ có thông tin sơ bộ về vấn đề này.

Omicron có gì đặc biệt so với các biến thể khác?

Các đột biến và biến thể mới của virus gây đại dịch COVID-19 liên tục xuất hiện là điều đã được dự đoán trước, nhưng Omicron khiến các chuyên gia đặc biệt lo ngại hơn.

Tiến sĩ Jha cho biết trong vòng vài tháng gần đây đã có nhiều biến thể mới xuất hiện, hầu hết đều không nổi bật. Nhưng Omicron lại khác, “có vẻ nó dễ lây lan hơn nhiều so với ngay cả biến thể Delta,” thủ phạm đã gây ra những làn sóng COVID-19 khủng khiếp ở Mỹ và châu Âu, thậm chí theo CDC Mỹ thì khả năng lây lan của Delta tương đương với bệnh thủy đậu.

Các biến thể trước đây thường phải trải qua thời gian khá dài khoảng vài tháng để lây lan rộng và trở thành chủng chiếm ưu thế ở một khu vực nào đó, nhưng Omicron đã chiếm ưu thế rất nhanh ở các vùng của Nam Phi, chỉ mất vài ngày đến vài tuần. Tiến sĩ Jha cho biết số ca mắc ở Nam Phi hiện nay khá ít, nên có thể do các yếu tố khác chứ không hẳn là Omicron dễ lây lan hơn, tuy nhiên tốc độ chiếm ưu thế của nó vẫn là bất thường và đáng lo ngại.

Các chuyên gia của WHO cũng cho biết: các dữ liệu ban đầu gợi ý rằng Omicron có khả năng tái nhiễm – tức là nhiễm lại cho người đã mắc COVID-19 trước đó – cao hơn so với các biến thể đáng lo ngại khác.

Các hãng vaccine có lo ngại không?

Hãng Moderna ngày 26/11 nói rằng họ đang khẩn trương đánh giá hiệu lực của vaccine đối với biến thể mới, dự kiến ​vài tuần nữa ​sẽ có kết quả. Theo Moderna, biến thể Omicron chứa các đột biến giống Delta có thể giúp lây lan mạnh hơn, ngoài ra có các đột biến giúp né tránh hệ miễn dịch giống Delta và Beta. Khi kết hợp các đột biến này có nguy cơ làm suy yếu miễn dịch tự nhiên và miễn dịch do vaccine.

Moderna cho biết đang thử nghiệm tiêm mũi vaccine tăng cường với liều lớn hơn để tăng khả năng bảo vệ nếu cách tiêm hiện nay bị giảm hiệu quả trước biến thể mới. Hãng này cũng đang đánh giá 2 loại vaccine tăng cường chứa một số đột biến có trong Omicron, ngoài ra còn có một loại tăng cường khác dành riêng cho nó.

Hãng AstraZeneca cũng đang nghiên cứu xem vaccine của họ có tác dụng như thế nào với biến thể Omicron tại các nước châu Phi là Botswana và Eswatini, như vậy sẽ thu được dữ liệu thực tế chính xác hơn. Ngoài ra họ cũng đang thử nghiệm chống lại chủng mới này bằng kháng thể AZD7442.

Công ty BioNTech của Đức và Johnson & Johnson của Mỹ cũng đang nghiên cứu và dự kiến trong thời gian tới sẽ có kết quả về hiệu lực của vaccine đối với biến thể mới.

Nhiều quốc gia siết chặt đi lại do lo ngại Omicron

Chính quyền Mỹ từ ngày 29/11 sẽ hạn chế người đến từ 8 nước châu Phi để phòng ngừa lây lan biến thể mới. Trước đó Liên minh Châu Âu cũng tạm thời hạn chế người nhập cảnh từ các nước châu Phi nói trên.

Bộ trưởng Y tế của Canada cho biết sẽ cấm nhập cảnh người nước ngoài đã đi qua miền nam châu Phi trong vòng 14 ngày gần nhất. Trong khi đó Israel sẽ kiểm soát đối với người đã đi lại ở hầu hết các khu vực của châu Phi.

Mời bạn xem thêm những bài viết liên quan của BlogAnChoi:

• Xăm hình có hại gì cho cơ thể không? Có gây ung thư da hay không?
• Nhìn lưỡi cũng đoán được bệnh? Lưỡi trắng, lưỡi đỏ, lưỡi đen là bệnh gì?

Hãy đón xem BlogAnChoi mỗi ngày để nhận được nhiều thông tin thú vị bạn nhé!